Ndërprerjet e furnizimit me energji të shkaktuara nga lufta në Iran kanë ngadalësuar ekonominë globale, duke i shtyrë vendet të zbatojnë masa për kursimin e energjisë dhe të eksplorojnë kanale alternative të furnizimit.
Vendet në të gjithë Azinë dhe Afrikën po shqyrtojnë politikat e punës nga shtëpia dhe masat stimuluese të zbatuara gjatë pandemisë COVID, ndërsa përpiqen të përballen me ndikimin e luftës në Iran, shkruan A2.
Azia është në vijën e parë të krizës së karburantit, duke blerë më shumë se 80% të naftës bruto që kalon nëpër Ngushticën e Hormuzit, e cila është bllokuar pothuajse plotësisht nga Irani që nga shpërthimi i luftës më 28 shkurt. Asnjë vend në rajon nuk ka zbatuar ende masa për punën nga shtëpia, por disa kanë thënë se ato janë në tryezë.
Ministri i Energjisë i Koresë së Jugut, Kim Sung-whan, tha se ishte një ide e mirë, kur u pyet më 24 mars në lidhje me një rekomandim të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë që njerëzit të punojnë nga shtëpia.
IEA, e cila ra dakord për një pwrdorim rekord prej rreth 400 milionë fuçi nafte nga rezervat strategjike për t’u përballur me krizën, ka paraqitur propozime për të lehtësuar presionet e çmimeve të naftës, të tilla si puna nga shtëpia dhe shmangia e udhëtimeve ajrore.
Drejtori Ekzekutiv i IEA-s, Fatih Birol, i përsëriti këto thirrje në një konferencë në Sydney këtë javë. Fuqia industriale Koreja e Jugut më 24 mars nisi një fushatë publike duke u kërkuar njerëzve të shkurtojnë kohën e dushit, të karikojnë telefonat gjatë ditës dhe të përdorin fshesa me korrent gjatë fundjavave.
“Ne do të konsultohemi me ministritë përkatëse dhe do të shqyrtojmë në mënyrë aktive masat për punën nga shtëpia”, tha Ministri i Energjisë Kim në një konferencë informative.
Filipinet, të cilat mbështeten shumë te nafta e Lindjes së Mesme për nevojat e tyre energjetike, shkurtuan javën e punës në disa zyra qeveritare në fillim të këtij muaji. Presidenti Ferdinand Marcos shpalli gjendje të jashtëzakonshme kombëtare energjetike duke thënë se konflikti përbën një “rrezik të menjëhershëm” për furnizimin me energji të vendit.
Pakistani mbylli shkollat për dy javë dhe tha se punonjësit e zyrave do të punonin më shumë nga shtëpia. Kombi ishullor i Sri Lankës shpalli një festë zyrtare çdo të mërkurë për të ndihmuar në rritjen e furnizimit me karburant.
Singapori, një qendër financiare aziatike, u bëri thirrje njerëzve dhe bizneseve të kalojnë në pajisje me efikasitet energjetik, të përdorin automjete elektrike dhe të vendosin temperaturën më të lartë në kondicionerët e tyre.
Kryeministrja tajlandeze Anutin Charnvirakul urdhëroi burokratët të pezullojnë udhëtimet jashtë shtetit, të vendosin temperaturat e kondicionerëve mbi 25 gradë Celsius (77 gradë Fahrenheit), të shmangin kostumet dhe kravatat, të përdorin shkallët në vend të ashensorëve dhe të punojnë nga shtëpia.
Disa vende janë drejtuar drejt masave stimuluese ndërsa rritja e kostove të karburantit ndikon negativisht në buxhetet familjare.
Qeveria japoneze tha më 24 mars se planifikon të shfrytëzojë 800 miliardë jen (5 miliardë dollarë) në fonde rezervë për të financuar subvencionet që synojnë mbajtjen e çmimeve të benzinës në rreth 170 jen për litër mesatarisht. Masa do të kushtojë deri në 300 miliardë jen në muaj. Zelanda e Re tha më 24 mars se do të ofrojë mbështetje të përkohshme financiare prej 50 dollarësh të Zelandës së Re (29.30 dollarë) çdo javë duke filluar nga prilli për familjet me të ardhura të ulëta.
Në Australinë fqinje, qindra stacione benzine po shterojnë nga blerjet në panik dhe mungesat, të cilat po godasin ndjeshëm zonat e largëta rajonale të kontinentit të gjerë. Qeveria e qendrës së majtë prezantoi legjislacion në parlament për të dyfishuar penalitetet për rritjen e çmimeve të karburantit. Disa vende aziatike kanë lëshuar gjithashtu benzinë dhe naftë nga rezervat e brendshme dhe kanë lehtësuar përkohësisht standardet e cilësisë së benzinës dhe naftës për të rritur furnizimin.
Megjithatë, kontrasti i dukshëm me pandeminë është se bankat qendrore nuk po nxitojnë të ulin normat e interesit. Në fakt, ato po shqyrtojnë rritjet. Gjatë pandemisë, kërkesa u shemb pasi shumë ekonomi u mbyllën në thelb për arsye shëndetësore, kështu që politikëbërësit reaguan me stimuj masivë. Tani, Banka Rezervë e Australisë ka rritur tashmë normat dy herë këtë vit. Ai përmendi rreziqet e energjisë si një rrezik material për inflacionin dhe një arsye për rritjen e normave të interesit në nivelin më të lartë 10-mujor javën e kaluar.
Investitorët presin që Japonia, Britania dhe Evropa do të rrisin të gjitha normat e interesit në muajt e ardhshëm, dhe presioni mbi ekonomitë aziatike mund të jetë edhe më i mprehtë ndërsa monedhat e tyre bien kundrejt dollarit.
“Bankat qendrore përballen me një dilemë klasike politike kur çmimet e naftës rriten – inflacioni rritet, por rritja mund të dobësohet”, tha Jennifer McKeown, kryeekonomiste globale në Capital Economics, në një shënim javën e kaluar. “Përgjigja e duhur varet në mënyrë thelbësore nga arsyeja pse çmimet e naftës po rriten, sa i vazhdueshëm është shoku dhe nëse pritjet për inflacionin janë në rrezik”, shtoi ajo. Vende të ndryshme në Afrikë përballen me mungesa karburanti të shkaktuara nga ndërprerja e dërgesave të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm përmes Ngushticës së Hormuzit, një rrugë kyçe për rreth një të pestën e furnizimeve globale me energji.
Mauritiusi, i cili mbështetet në lëndë djegëse fosile të importuara, ka parë furnizimin e tij me naftë të rëndë të jetë i ulët pasi një dërgesë e pritur më 21 mars nuk arriti të mbërrinte, duke lënë vetëm 15-20 ditë stok, tha Ministri i Energjisë Patrick Assirvaden më 23 mars.
Në Kenia, Ministrja e Energjisë Opiyo Wandayi tha më 25 mars se vendi kishte stok të mjaftueshëm dhe u bëri thirrje konsumatorëve të mos blejnë në panik ose të grumbullojnë. Njoftimi erdhi pasi shitësit e pavarur të karburantit paralajmëruan se rreth 20% e pikave të shitjes kishin mungesë furnizimesh pasi qeveria i mbajti çmimet e pompave të qëndrueshme pavarësisht rritjes së kostove globale.
Uganda gjithashtu po përballet me pakësimin e stoqeve të karburantit. Ministrja e Energjisë Ruth Nankabirwa tha në një video në X se ka rezerva nafte dhe benzinë të mjaftueshme për 21 dhe 26 ditë, përkatësisht, dhe planifikon të eksplorojë kanale alternative të furnizimit. Ndërkohë, kryeqyteti i Sudanit të Jugut, Juba, përballet me racionimin e energjisë elektrike, ndërsa shoferët e taksive tuk-tuk në kryeqytetin e Somalisë po braktisin jetesën e tyre ndërsa çmimet e karburantit rriten ndërsa pasagjerët janë larguar për shkak të rritjes së çmimeve.
Në Afrikën Perëndimore, Aliko Dangote i Nigerisë, njeriu më i pasur i Afrikës, paralajmëroi pas takimit me Presidentin Bola Tinubu se ndërprerjet e zgjatura mund të detyrojnë masa për punë nga shtëpia të ngjashme me ato gjatë pandemisë COVID. Në Afrikën e Jugut, një rritje e madhe e blerjeve përpara një rritjeje të pritshme të çmimit të karburantit në prill, në vend të kufizimeve të furnizimit, po shkakton mungesa të izoluara të stokut të naftës në stacionet e karburantit dhe midis fermerëve, tha kreu i Shoqatës së Industrisë së Karburantit, Avhapfani Tshifularo.
Ekziston edhe një pasojë tjetër e paparashikuar për Afrikën e Jugut. Kompanitë e furnizimit me karburant të anijeve përgjatë bregdetit të Afrikës po shohin një rritje të biznesit ndërsa më shumë anije devijojnë rreth Kepit të Shpresës së Mirë.
