Qeveritë e pesë shteteve të Bashkimit Europian po dobësojnë në mënyrë të qëllimshme sundimin e ligjit, ndërsa standardet demokratike po përkeqësohen edhe në gjashtë vende të tjera, përfshirë demokracitë historikisht të forta. Kështu paralajmëron Unioni për Liritë Civile në Europë (Liberties) në raportin e tij për vitin 2026.
Sipas raportit, Bullgaria, Kroacia, Hungaria, Italia dhe Sllovakia janë qeveri që “shkatërrojnë” sundimin e ligjit, duke e dobësuar atë në fushat e drejtësisë, anti-korrupsionit, lirisë së medias dhe mekanizmave të shoqërisë civile.
Në Sllovaki, qeveria populiste dhe pro-Moskë e Robert Fico ka përkeqësuar standardet demokratike në të gjitha fushat. Situata është po aq shqetësuese në Bullgari, ndërsa Hungaria e Viktor Orbán vazhdon të ndjekë politika regresive, pavarësisht 16 viteve në pushtet.
Në të njëjtën kohë, vende si Belgjika, Danimarka, Franca, Gjermania dhe Suedia tregojnë një dobësim të pjesshëm të sundimit të ligjit, pa të qenit pjesë e një strategjie të qëllimshme politike. Republika Çeke, Estonia, Greqia, Irlanda, Lituania, Holanda, Romania dhe Spanja janë në gjendje “stagnuese”, ndërsa Polonia po përpiqet të rivendosë elemente kyçe të ligjit, por e pengojnë vetoja presidenciale. Vetëm Letonia vlerësohet si “punëtore e palodhur”, duke përmirësuar standardet e sundimit të ligjit.
Raporti kritikon edhe institucionet e BE-së, duke thënë se ato nuk kanë zbatuar në mënyrë të qëndrueshme të drejtat themelore dhe kanë përdorur legjislacionin e përshpejtuar për të anashkaluar kontrollet demokratike.
Liberties thekson se përkeqësimi më i madh është në kontrollin dhe balancën demokratike, ku organizatat joqeveritare dhe shoqëria civile kanë më pak mundësi të sfidojnë qeveritë. Sulmet ndaj gazetarëve u rritën në Bullgari, Kroaci, Itali, Holandë dhe veçanërisht në Sllovaki.
