A duhet ta mirëpresë BE-ja Ukrainën sa më shpejt të jetë e mundur? Është një pyetje që deri më tani ka mbetur nën radar krahasuar me çështje të tjera: rrjedha e luftës; mbështetja e luhatshme amerikane për ushtrinë e Volodymyr Zelensky-t, shkruan në analizën e tij në Corriere Della Sera gazetari Giuseppe Sarcina.
Megjithatë, në javët e fundit, çështja është bërë gjithnjë e më qendrore dhe gjithnjë e më përçarëse. Një diplomat baltik, jozyrtarisht, e përmblodhi atë në këtë mënyrë: “Deri më tani, shumë vende janë fshehur nën hijen e kryeministrit hungarez Orbán, kundërshtarit më të vendosur të anëtarësimit të Ukrainës në BE. Tani ato do të detyrohen të dalin hapur”.
Dje, të enjten, më 29 maj, pati një pamje të parë të kësaj, në diskutimin joformal (të ashtuquajturin Gymnich) në Limasol të Qipros. Letonia, Estonia, Lituania, Rumania dhe Finlanda po udhëheqin kampin në favor të përshpejtimit të procesit.
Italia, Spanja dhe Portugalia janë ndër më të kujdesshmet. Zelensky po bën thirrje për veprime urgjente: Ukraina duhet të bashkohet me BE-në deri në vitin 2027.
Sipas thashethemeve, udhëheqësi i Kievit, për të kapërcyer rezistencën e skeptikëve, ka bërë të ditur se është i gatshëm të heqë dorë, për një numër të caktuar vitesh, nga fondet e BE-së, veçanërisht ato për bujqësinë dhe kohezionin territorial, të cilat i takojnë vendit të tij.
Më 21 maj, kancelari gjerman Friedrich Merz propozoi një formulë të ndryshme: “lidhni” Ukrainën me Bashkimin Evropian, duke garantuar “një pjesë” të burimeve dhe, mbi të gjitha, ndihmën ushtarake të parashikuar në Traktatin e Lisbonës, të modeluar sipas Nenit 5 të Kartës së NATO-s: të gjithë anëtarët nxitojnë në ndihmë të një partneri të sulmuar.
Modeli Merz, megjithatë, nuk u jep ukrainasve prerogativën themelore politike: të drejtën e votës në Këshillin e Ministrave.
Dje, Ministri i Jashtëm Antonio Tajani tha: “Formula më e mirë po studiohet në nivel evropian. Ne jemi në favor të hapjes së negociatave mbi sektorët e ndryshëm për pranimin e Ukrainës.
Do t’i ndihmojmë ata, por Ballkani është i pari.” Tajani po i referohej procesit që është tashmë në zhvillim e sipër për Shqipërinë, Bosnjë-Hercegovinën, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi dhe Serbinë.
Institucionet e Brukselit po shtyjnë për një vendim mbi Ukrainën në Këshillin e ardhshëm të Punëve të Jashtme, të planifikuar për 16 qershor. Por gjetja e një kompromisi nuk do të jetë e lehtë, pasi kërkesat teknike dhe ligjore përputhen me emergjencën e diktuar nga lufta.
Ministri i Jashtëm lituanez, Kestutis Budrys, i tha gazetës Corriere della Sera: “Nuk mund të diskutojmë anëtarësimin e Ukrainës në BE duke harruar luftën. Ukrainasit e përfshinë këtë çështje në propozimin e tyre për paqe.
A nuk është më e pranueshme kjo? Atëherë le ta diskutojmë: çfarë propozimesh mund të ofrojmë për negociata? Çfarë objektivash duam të arrijmë? Cilat janë rreziqet nëse negociatat dështojnë?” Homologu i tij estonez, Margus Tsahkna, është dakord: “Duhet të bëjmë një hap cilësor, le të vendosim në tryezë propozimin tonë gjithëpërfshirës për Ukrainën dhe luftën me Rusinë.”
Çështja kryesore, pra, është kjo: blloku baltik, i mbështetur nga disa shtete nordike dhe i ndjekur me interes nga Rumania dhe Hungaria e sapo “de-Orbanizuar”, po kërkon që t’i jepet përparësi konfliktit mbi efektet ekonomike të zgjerimit në Kiev.
Krahët perëndimorë dhe jugorë, përfshirë Italinë, kanë frikë se zgjerimi shumë i nxituar mund të shkaktojë tensione politike dhe sociale midis 28 vendeve.
Ajo që e ndërlikon situatën është qëndrimi amerikan. Sekretari i Shtetit Marco Rubio, në takimin ministror të NATO-s të mbajtur më 22 maj në Helsingborg të Suedisë, i paralajmëroi partnerët e tij evropianë: SHBA-të i konsiderojnë përpjekjet e tyre diplomatike me Rusinë të shteruara.
Me fjalë të tjera: ju merreni me Putinin. Përfaqësuesi i Lartë i BE-së për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë përsërit se “ne evropianët nuk do të jemi kurrë ndërmjetës të thjeshtë, sepse jemi në anën e ukrainasve”.
Nëse është kështu, përgjigjen vendet baltike, ne nuk mund të jemi ata që do të dobësojnë pozicionin e Kievit duke vonuar ose penguar hapjen e portave tona.
