Presidenti i SHBA-ve, Donald Trump, ka paralajmëruar për mundësi të veprimeve të mëtejshme amerikane ndaj një ishulli të vogël pranë bregut të Iranit, shtëpia e një terminali kryesor të naftës, që konsiderohet si shpirti ekonomik i vendit.
Në një intervistë për Financial Times të dielën, 29 mars, Trump tha se dëshiron të “marrë” naftën e Iranit dhe po shqyrtonte mundësinë e zaptimit të Ishullit Kharg. Ai shtoi se një operacion i tillë “do të thoshte që duhet të qëndronim aty [në Ishullin Kharg] për një kohë”.
Më 13 mars, Trump deklaroi se forcat amerikane kishin “shkatërruar të gjitha objektivat ushtarake” në ishull, por kishin shmangur që të godisnin infrastrukturën e naftës.
Në fillim të këtij muaji, media amerikane Axios, duke cituar katër burime të njohura me çështjen, raportoi se administrata po konsideronte plane për të pushtuar ose bllokuar ishullin, për të ushtruar presion ndaj Iranit që të rihapte Kanalit të Hormuzit, një nga kanalet më të rëndësishme të transportit detar në botë, i vendosur në jug të bregut iranian.
Munden SHBA-të të marrë Ishullin Kharg?
Ka pasur spekulime për një kohë se a do të përpiqeshin forcat amerikane të merrnin ndonjëherë Ishullin Kharg.
Zaptimi i tij nuk do të ndalte vetëm eksportet e naftës së Iranit, por gjithashtu mund të shërbente si platformë për sulme kundër territorit të kontinentit. Në intervistën për Financial Times, Trump tha: Ndoshta e marrim Ishullin Kharg, ndoshta jo. Kemi shumë opsione.
Ai shtoi: Do të thoshte gjithashtu që duhet të qëndronim aty [në Ishullin Kharg] për një kohë… Nuk mendoj se ata kanë ndonjë mbrojtje. Mund ta marrim shumë lehtë.
Burimet e CBS News, partner i BBC-së në SHBA, thanë se zyrtarë të Pentagonit kishin bërë përgatitje të detajuara për vendosjen e forcave tokësore në Iran.
Duke shtuar më tej spekulimet, Komanda Qendrore e SHBA-ve njoftoi të shtunën se 3,500 marinarë dhe marins të tjerë amerikanë mbërritën në Lindjen e Mesme si pjesë e një njësie të udhëhequr nga anija luftarake USS Tripoli.
Si Pentagonit, ashtu edhe Shtëpia e Bardhë, kanë refuzuar të komentojnë për vendosjet specifike të trupave apo planet e mundshme, por kanë bërë të qartë se opsioni ekziston.
Ekspertët e sigurisë thonë se marrja e ishullit do të prishte në mënyrë efektive burimin ekonomik të IRGC dhe do të ndikonte në aftësinë e tij për të zhvilluar veprime luftarake.
Aaron Maclean, analist i sigurisë kombëtare dhe moderator i podcastit School of War, tha se SHBA-të po mendojnë që ishulli mund të zihej dhe “të përdorej si mjet presioni” për të detyruar iranianët të mbajnë të hapur sundin.
Sipas Maclean, çdo operacion për të marrë ishullin do të ishte relativisht i vogël, por sfidues. Njësia e zbritjes amerikane do të duhej të lëvizte distanca të konsiderueshme, qoftë përmes anijeve detare, qoftë si pjesë e forcave ajrore të zbarkimit.
Kryetari i parlamentit iranian, Mohammad Bagher Ghalibaf, paralajmëroi se forcat e vendit të tij ishin “duke pritur ushtarët amerikanë” dhe se do të “leshinin zjarr” mbi çdo trupë amerikane që përpiqej të hynte në territorin iranian.
Më parë, një zyrtar ushtarak iranian tha për mediat lokale se transporti në Detin e Kuq do të ishte objektiv në rast të një pushtimi tokësor.
Iran ka forcuar mbrojtjen e Ishullit Kharg në javët e fundit duke vendosur forca shtesë ushtarake dhe sisteme mbrojtjeje ajrore, sipas burimeve të CNN.
Teherani ka dërguar raketa tokë-ajër shtesë dhe ka vendosur kurthe, përfshirë mina kundër-personale dhe kundër-tank, në ujërat përreth ishullit, sipas burimeve të njohura me inteligjencën amerikane.
Pse është i rëndësishëm Ishulli Kharg për Iranin?
Ishulli Kharg është një ishull i vogël shkëmbor, vetëm 24 km larg bregut iranian. Pavarësisht madhësisë, ai është një pjesë thelbësore e infrastrukturës energjetike të Iranit. Goditja amerikane e këtij ishulli të vogël por jetik në Gjirin Verior është si të synosh “vena ekonomike” të Iranit.
Nëntëdhjetë për qind e naftës bruto të Iranit transportohet përmes terminalit në ishull, përmes tubacioneve nga toka kryesore.
Trump ka përmendur veçanërisht mundësinë e synimit të këtyre tubacioneve, por ka shtyrë për të shmangur dëme afatgjata në ekonominë iraniane.
“Ne mund ta bëjmë këtë brenda pesë minutash. Do të mbarojë”, tha Trump më 16 mars. “Vetëm një fjalë e thjeshtë, dhe tubacionet do të shkatërrohen gjithashtu. Por do të marrë shumë kohë për t’i rindërtuar.”
Tankera shumë të mëdhenj, deri në 85 milion galona naftë mund të ankorohen pranë pjerreve të gjata të ishullit për të ngarkuar naftën. Bregu i ishullit është mjaft i thellë për të mbajtur këto anije, ndryshe nga bregu i cekët i tokës kryesore.
Tankerat më pas kthehen në Gjirin Persik dhe dalin nga Sundimi i Hormuzit, drejt Kinës, blerësi kryesor i naftës iraniane.
Si terminal për eksportin e naftës iraniane, ishulli siguron një burim të madh të ardhurash për IRGC.
Çfarë thanë SHBA-të dhe Irani për sulmin e 13 marsit?
Trump tha më 13 mars se US Central Command (Centcom) kishte “ekzekutuar një nga sulmet më të fuqishme të bombardimeve në historinë e Lindjes së Mesme dhe kishte shkatërruar të gjitha objektivat ushtarake në xhevahirin e Iranit, Ishullin Kharg”.
Ai shtoi se “për arsye të dinjitetit” kishte “zgjedhur të mos shkatërrojë infrastrukturën e naftës në ishull”.
Centcom tha se forcat amerikane kishin goditur “më shumë se 90 objektiva ushtarake iraniane në Ishullin Kharg, duke ruajtur infrastrukturën e naftës”.
Njësia ushtarake rajonale raportoi se kishte shkatërruar magazina të minave detare, bunkerë raketash dhe objekte të tjera ushtarake.
Mediet shtetërore iraniane raportuan se objektivat e naftës nuk pësuan dëme. Agjencia semi-zyrtare Fars tha se sulmet amerikane kishin goditur mbrojtjen ajrore, një bazë detare, kullën e kontrollit të aeroportit dhe një hangar helikopterësh.
Ehsan Jahanian, zv/kryetar politik i guvernatorit të provincës Bushehr, tha se procesi i eksportit të naftës nga Kharg ishte “plotësisht në rrjedhë” dhe “vazhdoi pa ndërprerje”, sipas raportimit të agjencisë Tasnim të lidhur me IRGC.
Pas sulmeve, ushtria e vendit paralajmëroi se infrastruktura e naftës dhe energjisë e kompanive që bashkëpunojnë me SHBA-të do të “shkatërrohej menjëherë dhe do të kthehej në hiri” në rast të sulmit mbi objektet e energjisë.
Pse nuk u godit infrastruktura e naftës nga SHBA-të?
Veprimi ushtarak për shkatërrimin e infrastrukturës së ishullit do të ishte jashtëzakonisht i dëmshëm për Iranin.
Ai gjithashtu do të përfaqësonte një përshkallëzim të konsiderueshëm të konfliktit.
Do të mund të rriste çmimet globale të naftës dhe mund të çonte Iranin të synonte më shumë objekte energjetike në të gjithë Lindjen e Mesme.
Një muaj pas fillimit të konfliktit, Irani ende ka kapacitet për të nisur numra të mëdhenj të dronëve me kosto të ulët dhe shpërthyes të lartë ndaj fqinjëve të Gjirit dhe anijeve të transportit.
Ai gjithashtu mund të zgjerojë objektivat përfshirë infrastrukturën jetësore, si impiantet e desalinimit që sigurojnë ujë të pijshëm për miliona njerëz.
