Pse emigranti nga Librazhdi u zhgënjye me Kanadanë?

Nga Thoma Gëllçi

Është një gjë shumë e vështirë të përshkruash një shqiptar emigrant që është politikisht i djathtë. Një shqiptar i djathtë është pa pasuri, pa punë dhe emigrant. Është një aristokrat ideologjik pa prona, një konservator i vendosur që nuk ka çfarë të ruajë përveç bindjeve. Ai flet me zjarr për taksat e larta, edhe pse s’ka paguar kurrë taksa serioze, mbron pronën private edhe pse banon me qira. Ai e urren shtetin, por pret që shteti t’i zgjidhë të gjitha; mallkon emigracionin, por jeton prej tij; dhe e quan veten “i djathtë i pastër” me krenarinë e një njeriu që s’ka asgjë për të humbur, përveç iluzioneve politike që i ka marrë me vete në valixhe. Ky ishte edhe personazhi ynë, Luani, që erdhi në Kanada duke emigruar nga një fshat i Librazhdit.

Kur Luani mbërriti në Kanada, ishte i bindur për dy gjëra: e para, se kishte ardhur në vendin e demokracisë së vërtetë; e dyta, se demokracia e vërtetë duhet të ishte e djathta konservatore dhe jo ata zagaret e Sorosit që duan të prishin familjen dhe të prodhojnë vaksina.

Ai ishte emigrant i ri, por i vjetër në përvojë politike. Kishte parë më shumë protesta sesa para në xhep, më shumë konferenca shtypi sesa filma, dhe më shumë akuza për tradhti se gjithë librat dhe filmat e spiunazhit së bashku. Ai e dinte ç’ishte opozita.
Në Shqipëri kishte lënë pas një politikë që e njihte mirë: qeveria qeveris, opozita i bie qeverisë, populli shikon, analistët flasin, dhe asgjë nuk ndryshon. Por të paktën aty ka emocione. Kanadaja, mendonte ai, do t’i jepte të njëjtën gjë, por me borë dhe dollarë.
Gabim fatal.

Që ditën e parë vuri re se diçka nuk ishte në rregull. Njerëzit nuk flisnin me zë të lartë. Autobusët vinin në kohë. Askush nuk parkonte në dy rreshta me sinjalet ndezur. Edhe qentë dukej sikur i respektonin rregullat.
Por Luani ende shpresonte. Demokracitë e mëdha, i thoshte vetes, janë të qeta në sipërfaqe, por ziejnë nga brenda si vullkan.

Vajtja e Luanit në Kanada koincidoi me kongresin e Partisë Konservatore, që në Kanada e quanin Konventë. Aty ai pa në televizor liderin e konservatorëve, një djalë të ri që e kishte emrin si francez, Pierre, që po fliste me zjarr se si konservatorët do ta zhvillonin Kanadanë. Luanit nuk i pëlqeu që ai ishte aq i ri dhe që nuk përdori fjalët mafioz, vrasës, kriminel, tradhtar etj. për liderin e së majtës, por megjithatë, kur pa entuziazmin e atyre mijëra njerëzve në sallë, u kënaq. E ndjente se energjia e atij kongresi do të shpërthente në ditët në vijim në rrugët e Torontos.

E vërteta e goditi një mëngjes, ndërsa pinte një kafe që nuk i ngjante kafesë, por një kujtimi të largët për kafe. Po shfletonte rrjetet sociale, kur pa fotografinë që do t’i ndryshonte jetën politike.

Lideri i opozitës konservatore kanadeze, pra i djathti, njeriu i shpresës, mbajtësi i flamurit, ishte ulur përballë kryeministrit liberal.

Jo duke u zënë.
Jo duke u sharë.
Jo duke kërcënuar.
Po flisnin.
Qetë.
Në karrige të rehatshme.

Luani ndjeu sikur dikush i kishte derdhur ujë të ftohtë mbi bindjet e tij.
— Jo… jo… — pëshpëriti. — Kjo duhet të jetë montazh.

Ai lexoi shkrimin shoqërues. Aty thuhej se opozita kishte “ofruar ndihmë”, “diskutuar reformat” dhe “shprehur shqetësim institucional”.
Këtu, zemra e Luanit bëri një zhurmë të çuditshme. Jo nga emocionet, por nga zhgënjimi.

— Ndihmë?! — bërtiti. — Opozita ndihmon vetëm veten! Kjo është rregull i artë!

Në Shqipëri, një veprim i tillë do të quhej tradhti kombëtare, pazare, ose të paktën “lëvizje e dyshimtë”. Do të kishte emisione të posaçme, analiza me grafika dhe thirrje për protesta urgjente, edhe nëse binte shi.

Në Kanada, njerëzit thoshin: “Sa mirë që flasin.”
Kjo ishte fjalia që e vrau përfundimisht Luanin.

Ai doli për shëtitje, për të pastruar mendjen. Por rrugët nuk i vinin në ndihmë. Askush nuk po bllokonte asgjë. Nuk kishte turmë. Nuk kishte pankarta. Madje edhe semaforët punonin pa skandal.

Në një kafene, dëgjoi dy qytetarë që flisnin për politikë. Njëri tha se opozita kishte disa ide të mira. Tjetri u pajtua.
Luani gati u ngrit në këmbë për t’u shpjeguar se nuk pajtohesh me kundërshtarin, por e akuzon.

E tmerrshmja ishte kur dëgjoi se pas kësaj opozita i kishte të gjitha shanset që të merrte pushtetin. Kjo e skandalizoi komplet. Si do merrej pushteti kështu?

Ditët kalonin dhe zhgënjimi i tij rritej. Opozita nuk digjte goma. Nuk kërcënonte me bojkot. Nuk fliste për “fundin e demokracisë” çdo javë. Ajo sillej sikur një ditë mund të qeveriste vërtet.
Kjo për Luanin ishte dyshuese.

Një mbrëmje, pa sërish lajme. Sërish dialog. Sërish bashkëpunim. Sërish fjalë si “institucion”, “stabilitet”, “interes kombëtar”. Po edhe ky kryeministri, ishte burrë apo jo?! Si e pranonte të bisedonte me këtë që e kishte sharë vetë Trumpi!?
Ai e mbylli televizorin.

— Kjo nuk është e djathtë, — tha. — Kjo është tradhti ndaj parimeve të vërteta të së djathtës.
Atë natë, Luani mori vendimin e madh. Vendimin burrëror. Vendimin ideologjik.

Do të kthehej në Shqipëri.
Jo sepse Kanadaja ishte e keqe. Përkundrazi. Por nuk ishte e djathtë.

Në Shqipëri, e djathta ishte e vërtetë. E vrazhdë. E zhurmshme. E gatshme të humbiste gjithçka për të mos folur qetë. Atje, liderët, edhe kur shkonin për kafe me kundërshtarin, apo hanin dhe pinin me njëri-tjetrin, i harronin të gjitha sapo futeshin në Parlament. Sapo merrnin një mikrofon në dorë, shndërroheshin në të djathtë të thekur.

Luani bleu biletën e kthimit me lehtësim. Në aeroport, pa edhe një lajm tjetër: opozita kanadeze kishte propozuar një nismë të përbashkët me qeverinë.

Ai buzëqeshi me përbuzje.
— Demokraci leshi, — tha. — Kjo s’është për mua.

Një ndjenjë malli e përfshiu të gjithin. Iu mbushën sytë me lot kur kujtoi Sali Berishën, Mul Nokën, Taulant Ballën, Zegjinenë.
Kur avioni u ngrit, ai ndjeu se po kthehej në shtëpi. Jo domosdoshmërisht në një vend më të mirë, por në një vend ku kishte lirinë për të qenë i djathtë i vërtetë.