Agjencia e Trajtimit të Pronave do të publikojë sot të gjitha vendimet që janë ndërmarrë për periudhën 1993 dhe 1994. Për këto dosje ka përfunduar vlerësimi ekonomik i pronës, pra, është përcaktuar masa e përfitimit për secilën familje, dhe është gati që të nisë ndarja e kompensimit. Sipas njoftimit të ATP-së, regjistri me të dhënat për secilin vendim do të bëhet publik dhe menjëherë pas botimit të tij, pronarët që do të kenë emrin në listë, duhet të paraqiten pranë ATP-së për të plotësuar formularin e aplikimit. “Bazuar në vendimet e kompensimit të formës së prerë, të cilat kanë parashikuar detyrimin e shtetit shqiptar për të kompensuar pronarët dhe bazuar në kategorinë e tokës në momentin e shpronësimit, shumëzuar me një vlerë të çmimit të truallit, tokës bujqësore, pyllit apo kullotës sot (viti 2016), agjencia do të nxjerrë për herë të parë vlerësimin ekonomik të këtyre vendimeve, duke ruajtur dhe në këtë rast, parimin e rendit kronologjik të vendimmarrjes më të vjetër”, citon ATPja për vendimmarrjet e para.
Nga skema nuk do të përjashtohen edhe pronarët e kompensuar pjesërisht deri tani. Për 860 vendime, të cilat kanë përfituar një kompensim nga ana e shtetit shqiptar, përgjatë 23 viteve të procesit, Agjencia do të llogarisë kompensimin që ata kanë marrë deri më sot, dhe diferenca e mbetur do të llogaritet për t’u ndarë me ligjin e ri për trajtimin e pronës. Në 23 maj, në Agjencinë e Trajtimit të Pronave u mbyll për herë të parë procesi për njohjen e pronësisë, ndërsa pranë sporteleve të kësaj Agjencie u dorëzuan me mijëra formularë. Sipas institucionit, numri i kërkesave të reja arriti në 4000, ku ajo që ra në sy ishte dyndja e madhe e pretenduesve të pronave pikërisht javën e fundit të pranimeve. Sipas ligjit të ri, pronarëve u jepet e drejta të zgjedhin për t’u trajtuar me një nga 3 skemat e kompensimit.
Kompensimi financiar
Për këtë vit janë vënë në dispozicion 24 milionë dollarë. Në tabelën përbri janë të listuara dokumentet që duhet të dorëzohen së bashku me formularin, i cili do të vendoset në dispozicion nga Agjencia e Pronave. Ata që do të zgjedhin të kompensohen financiarisht, do të kenë mundësi të marrin të plotë pagesën dhe jo me këste sikundër është vepruar deri më tani. Për sa i takon afatit të aplikimeve, ai nuk do të jetë i limituar në kohë. Qytetarët mund të paraqiten në çdo moment për të dorëzuar dokumentet.
Kthimi fizik
Përkundrejt kompensimit në të holla, skema e kompensimit fizik do të ketë përparësi. Agjencia e Pronës posedon 23 mijë hektarë tokë bujqësore, për të cilat ka përfunduar më herët edhe vlerësimi financiar. Sipas Agjencisë, për kompensimin fizik janë përcaktuar dy kritere.. Kriteri i parë është rendi kronologjik i vendimeve, që do të thotë se, sikurse kompensimi financiar, edhe ky kompensim do të fillojë me vendimet më të vjetra në kohë. Kriteri i dytë lidhet me vendndodhjen e pronës që do të përfitojnë si kompensim fizik. Pra, pronari do të kompensohet me një pronë nga fondi fizik, e cila gjeografikisht është më afër me pronën që i është njohur për kompensim. Në lidhje me dokumentet që duhet të depozitohen, ato nuk ndryshojnë, por mbeten të njëjta, si në rastin e kompensimit financiar, ndryshon vetëm formulari i aplikimit, i cili është specifik për secilin rast.
Ankandi
Një tjetër alternativë kompensimi për pronarët është edhe ankandi, i cili do të zbatohet vetëm nëse pronari paraqet interes pasi vëren se toka e hedhur në ankand plotëson interesin e tij. Kjo formë kompensimi është e hapur për të gjitha kategoritë e tokës të vendosura për kompensim dhe pjesëmarrja në këtë procedurë shmang kriterin e rendit kronologjik të vendimmarrjes më të vjetër. Përmes kësaj procedure një pronar me vendim kompensimi, për shembull, të vitit 2008, mund të përshpejtojë në kohë kompensimin fizik të këtij vendimi pavarësisht datës së vendimit që pret të ekzekutohet.
Vendimet e pjesshme
Për 860 vendime, të cilat kanë përfituar një kompensim gjatë këtyre viteve, Agjencia do të llogarisë kompensimin që ata kanë marrë deri më sot, dhe diferenca e mbetur do të llogaritet për t’u ndarë me ligjin e ri për trajtimin e pronës.
Vendimet e plota
Pas 23 vitesh, që nga nisja e procesit të kthimit dhe kompensimit të pronave, janë më pak se 900 pronarë të cilët janë kompensuar sipas vendimeve të Gjykatës, ndërsa aplikantët që presin një vendim arrijnë në 26 mijë.
Vlerësimi ekonomik i vendimeve për kompensim ka filluar me hyrjen e ligjit në fuqi dhe përfundon në një afat 3-vjeçar. Ndërsa vendimmarrja apo procesi i shqyrtimit të njohjes së pronësisë dhe i vendimmarrjes përkatëse për trajtimin e kërkesave të patrajtuara deri tani për njohje pronësie zgjatet edhe ky brenda një afati 3-vjeçar.
Shpërndarja e fondit të kompensimit, i cili përbëhet nga fondi financiar dhe i tokës, realizohet në krye të 10 viteve të ardhshme, pra nga sot e 10 vitet në vijim fillon shpërndarja e fondit financiar dhe fizik për kompensimin e të gjitha vendimeve të deritanishme të dhëna për kompensim ndaj pronarëve.
50 milionë lekë është kufiri i caktuar nga ligji për çdo vendim të njohur. Këshilli i Ministrave ka rregulluar me anë të një vendimi kufirin e pagesës në lekë dhe atë të kthimit fizikisht të pronës.
Neritan Gjergo
ma.me
