Ka hyrë zyrtarisht në fuqi vendimi i qeverisë shqiptare, i cili sjell ndryshime dhe shtesa të rëndësishme në Rregulloren e Zhvillimit të Territorit. Këto ndryshime prekin disa aspekte kyçe të procesit të dhënies së lejeve të ndërtimit, veçanërisht për shtëpitë në zonat rurale, menaxhimin e taksave dhe mbrojtjen e hapësirave publike nga pengesat private.
Vendimi, synon të qartësojë procedurat, të forcojë zbatimin e ligjit dhe të adresojë disa çështje problematike në fushën e planifikimit urban dhe ndërtimit.
Lehtësi për strehimin në zonat rurale, “Projektet TIP”
Një nga ndryshimet më të rëndësishme është futja e konceptit të “Projekteve TIP”. Këto janë projekte të hartuara dhe miratuar nga Agjencia Kombëtare e Planifikimit të Territorit (AKPT) dhe Agjencia e Zhvillimit të Territorit (AZHT) posaçërisht për qëllime strehimi dhe banimi në zonat rurale.
Ky ndryshim pritet të thjeshtojë procesin e marrjes së lejeve të ndërtimit për objekte njëfamiljare në fshat, duke i lejuar autoritetet vendore të zhvillimit të territorit (bashkitë) të miratojnë drejtpërdrejt lejet për këto projekte.
Rregulla më të rrepta për tarifat dhe refuzimet e lejeve
Vendimi sjell gjithashtu një qartësim të procedurave në lidhje me pagesat e tarifave. Nëse një subjekt nuk kryen pagesën e tarifës për lejen e zhvillimit, ndryshimin e subjektit zhvillues, ndryshimin e projektit gjatë ndërtimit, rishikimin e kushteve të lejes, apo shtyrjen e afatit të saj brenda 15 ditëve nga njoftimi për faturën, sekretariati përkatës do të lëshojë dokumentin e refuzimit.
Kjo tregon një përpjekje për të rritur disiplinën në zbatimin e detyrimeve financiare.
Lidhur me mbrojtjen e hapësirave publike, do të ndalohen rrethimet dhe pengesat e paligjshme.
Një pikë thelbësore e këtij vendimi është fuqizimi i mbrojtjes së hapësirave publike. Do të ndalohet dhënia e lejeve të ndërtimit për pasuritë private që kanë qenë pjesë e kufirit të zhvillimit dhe të destinuara për hapësira publike si sheshe dhe parqe.
Gjithashtu, ndalohet dhënia e lejeve të ndërtimit dhe e deklaratave paraprake për vendosjen e rrethimeve, trarëve ose çdo mjeti kufizues të hyrjes në prona private apo pjesë të tyre, të cilat janë të ngarkuara si pronë publike. Kjo vlen edhe nëse kjo pronësi nuk është regjistruar zyrtarisht, por prona plotëson kushtet ligjore për të qenë e tillë (p.sh., rrugë hyrjeje/daljeje nga objekte drejt hapësirave publike).
Një dispozitë kalimtare ngarkon autoritetet e zhvillimit të territorit të rishikojnë njoftimet, deklaratat paraprake dhe lejet e ndërtimit për rrethime apo pengesa që cenojnë pronat publike. Nëse shkelja ka qenë prezente në kohën e lëshimit të lejes, ajo do t’i nënshtrohet anulimit; nëse ka lindur më pas, do t’i nënshtrohet shfuqizimit. Kjo procedurë mund të nisë kryesisht nga bashkitë ose me ankesë të palëve të interesuara.
Transferimi i lejeve, ndryshimi i projektit dhe fiskalizimi i objekteve mbi 6 kate
Vendimi qartëson se leja e ndërtimit është e transferueshme me ndryshimin e subjektit përfitues, me kërkesë të zhvilluesit ose përfituesit. Gjithashtu, theksohet se në çdo ndryshim projekti gjatë ndërtimit, kërkuesi duhet të ngarkojë në sistemin e-Leje një deklaratë të përbashkët nga zhvilluesi dhe projektuesi arkitekt, duke konfirmuar ndryshimet, shkruan rtsh.al.
Një ndryshim tjetër i rëndësishëm ka të bëjë me kompetencat e Këshillit Kombëtar të Territorit dhe Urbanistikës (KKTU). Tashmë, objektet ndërtimore mbi 6 kate, kur shtrihen jashtë zonës së brezit bregdetar, do të jenë në kompetencë të KKTU-së, duke i bashkangjitur veprat e infrastrukturës brenda brezit bregdetar.
Raste të veçanta dhe afatet për lejet e skaduara
Në lidhje me ndërtimet me faqe kallkan, vendimi qartëson se në situatat ekzistuese, nëse një objekt ka faqe kallkan, mund të vijohet me ndërtimin nga kufitari me faqe kallkan deri në kufi të pronës pa pasur nevojë për marrëveshje mes palëve. Për objektet në kompetencë të KKTU-së, kjo vlen vetëm për rastet e “mbushjes urbane”, duke respektuar lartësinë e parashikuar në planin vendor.
Vendimi gjithashtu parashikon një afat kalimtar për subjektet që u ka përfunduar afati i vlefshmërisë së lejes së ndërtimit. Këto subjekte mund të aplikojnë për shtyrjen e afatit të lejes së ndërtimit deri në fund të Janarit 2026.
Nga ana tjetër, Agjencia Kombëtare e Planifikimit të Territorit dhe Agjencia e Zhvillimit të Territorit ngarkohen që brenda 6 muajve të miratojnë projektet TIP, duke sinjalizuar një zbatim të shpejtë të këtij koncepti të ri.
Këto ndryshime pritet të kenë një ndikim të drejtpërdrejtë në proceset e zhvillimit urban dhe rural në Shqipëri, duke synuar një menaxhim më efikas dhe të drejtë të territorit.
