Nga Fatos Çoçoli
Bazën detare të Pashalimanit në Vlorë jemi mësuar ta shohim në filmat e Kinostudjos “Shqipëria e Re” si një detaj-përrallë nga e kaluara.
Marrëveshja konkrete e lidhur më 29 prill 2026, mes kompanisë italiane Fincantieri, një nga prodhuesit më të mëdhenj të anijeve ushtarake dhe civile në botë, dhe kompanisë shtetërore ushtarake shqiptare KAYO, për bashkëpunim në prodhimin dhe mirëmbajtjen e mjeteve detare në bazën e Pashalimanit, përfaqëson një zhvillim me rëndësi strategjike për ekonominë dhe sigurinë kombëtare të Shqipërisë.
Pashalimani, baza e vetme ushtarako-detare me kapacitete të rëndësishme në vend, ka qenë historikisht një aset me potencial të pashfrytëzuar plotësisht. Aktivizimi i saj për prodhim dhe mirëmbajtje anijesh ushtarake mund të krijojë një industri të re për ne, me vlerë të shtuar.
Investimi i Fincantieri në Pashaliman
Mirëmbajtje anijesh 18 mln euro/vit
Logjistikë dhe furnizime 12 mln euro/vit
Prodhim anijesh (dy për Shqipërinë) 110 mln euro
Prodhim për eksport 80 mln euro/vit
Shërbime teknike 8 mln euro/vit
Trajnime dhe çertifikime 2 mln euro/vit
Totali: 1.2 miliardë euro në 5-7 vjet
Rikthimi i industrisë detare ushtarake
Pas dekadash rënieje të industrisë së rëndë dhe ushtarake, kjo marrëveshje krijon bazat për zhvillimin e një sektori të specializuar në prodhim komponentësh detarë, montim anijesh patrulluese, si dhe mirëmbajtje dhe riparim i flotave ushtarake.
Fincantieri operon në mbi 20 vende dhe ka të ardhura vjetore mbi 7–8 miliardë euro. Bashkëpunimi me një kompani të këtij niveli do të sjellë për ne standardet e NATO-s në prodhimin ushtarak, trajnim të specialistëve shqiptarë dhe çertifikime ndërkombëtare.
Sipas marrëveshjes, Forcat tona të Armatosura do të përfitojnë dy anijet e para që do të ndërtohen në Pashaliman nga Fincantieri. Më pas, prodhimi i tyre do të vazhdojë më tej për eksport. Kjo do ta çojë në shtatë numrin total të anijeve të flotës sonë detare, që në terma të përcaktuara nga NATO është një numër optimal për sa i përket peshës dhe përgjegjësisë të Shqipërisë në Mesdhe.
Modeli i biznesit me marrëveshjen me gjigandin italian është që mbi 90% e klientëve janë ndërkombëtarë dhe janë klientë ekzistues të Fincantierit. Marrëveshja përfaqëson kalimin nga një kuadër bashkëpunimi teorik, në një projekt konkret industrial, me ambicie për të zhvilluar produkte konkurruese për tregun ndërkombëtar dhe për të kontribuar në zhvillimin industrial të rajonit.
Prodhimi ose mirëmbajtja e mjeteve ushtarake në territorin shqiptar rrit rëndësinë strategjike të vendit.
Përfitimet përfshijnë:
rritje të kapaciteteve detare
mbështetje për misione të NATO-s në Adriatik dhe Jon
integrim në zinxhirët europianë të mbrojtjes
Projekti parashikon krijimin e një kantieri të ri në Pashaliman, ku pritet të punësohen rreth 400 persona fillimisht, me një plan ambicioz që gati trefishon në 5-6 vje punësimin dhe investim prej 1.2 miliardë eurosh. Kantieri do të transformohet në një aset kyç për Forcën Detare në Vlorë, me fokus në ndërtimin dhe mirëmbajtjen e njësive deri në 80 metra gjatësi dhe 800 ton kapacitet.
