Nga Roland Lami
Presioni nga jashtë partisë për reformimin dhe demokratizimin e saj është një fenomen i zakonshëm në sistemet politike, veçanërisht kur partitë politike perceptohen si të mbyllura, jodemokratike ose të lidhura me interesa të ngushta politike apo ekonomike. Ky presion vjenë nga aktorë të ndryshëm dhe shfaqet në forma të ndryshme sidomos mbas rezultateve të dobta zgjedhor. Në ketë prizëm, mund ti shikojmë edhe reagimet e shtuara postzgjedhor adresuar partisë më të madhe opozitare pas humbjen “mashështore”.
Ndoshta me naivitet mendojnë disa kritik që duke ushtruar presion nga jashtë mund të vihen në levizje strukturat brenda PD dhe të filloj riorganizimi i pritshëm nga të gjithë, disa të tjerë, me shpresën se duke shtuar kritikat mund tiu japin zemër dhe kthjelltësinë e nevojshme figurave të rëndësishëm në PD që mund ti kujtojnë liderit legjendar Berisha respektimin e nenin “Basha” në statut, disa të tjerë ende kanë të ngulitur idenë se Partia Demokratike është jo vetëm forca më e madhe opozitare që mund të ndalojë revanshin e qeverisjes autokratike Rama 4 por edhe shpresa e vetme që mund të ofroj një opozitë ndryshe nga ajo e deri tanishme në Shqipërisë, prandaj vlen të kontribuohet te kjo forcë politike.
Mirëpo, ajo që ka ndodhur që nga humbja e 2013 deri sot që flasim ndryshe nga çfarë shohim te parti si motra kryesisht ato të qendrës së djathtë dhe të grupuara në Partinë Popullore Evropiane (EPP) është se në PD asgjë ska lëvizur në thelb dhe ska asnjë shenjë që mund të ndryshoj ndonjë gjë në vazhdim.
Për fat të keq transformimi, reformimi dhe demokratizimi i një partie politike nuk mund të imponohen nga faktorë jashtë PD, por duhet të buroj nga vullneti, vetëdija dhe veprimi i strukturave të saj të brendshme, përfshirë anëtarësinë, forumet dhe drejtuesit e përgjegjshëm. Pa proces demokratik të brendshëm, çdo ndryshim që sugjerohet nga jashtë – qoftë nga mediat, presioni ndërkombëtar apo opinionistë – mbetet jo i qëndrueshëm dhe i pambështetur nga baza e saj. Ndryshimet e vërteta në Partinë Demokratike (si në vitet ’90 apo në momente të krizave të brendshme 91, 98 apo 2005) kanë ardhur nga presioni i brendshëm: lëvizje rinore, gara për lidership, kërkesa për transparencë, nevoja për bashkim mekanik forcash dhe numrash dhe jo si rezultat i thirrjeve nga jashtë PD. Kur ka munguar ky presion nga brenda, PD ka ngecur në ngrirje organizative, përçarje apo personalizim të pushtetit. Asnjë parti nuk demokratizohet me këshilla nga studio televizive apo me deklarata ndërkombëtare.
Sot PD është kapur nga lideri që e themeloi dhe nuk e koncepton dot PD pa të. Strukturat drejtuese të saj janë aty fal rezistencës jo për ta reformuar por për ta konservuar ashtu siç është partinë pasi cdo reformim i mundëshëm i saj ndryshon dhe status quo e tyre. Interesa të ngushta të një grushti deputetësh që kanë parë dhe dëgjuar se edhe në opozitë i shijon frytet e favorizimeve që bën qeveria ndaj tyre jo pak here në këmbim të heshtjes në parlament apo komisione parlamentare i bën ata të heshtin dhe të jenë të verbër. Po ashtu, një pjesë e konsiderueshme e antarësisë është ngulitur në kokë ideja që vetëm Berisha e mban të bashkuar
atë parti, të tjerët e shpërbëjnë atë. Ndëra të larguariit që kanë bërë aventuara politike jashtë PD duke garuar me logo të tjera kanë dështuar me sukses duke e parë kthimin në PD si lëmosh jo si moment imponimi vizionesh dhe propozimesh. Kështu që strukturat organizative të partisë, në vend që të nxisin reformimin e brendshëm, ato vazhdojnë të funksionojnë si mekanizma për ruajtjen e status quo-së .
Në këto kushte, forca e parë opozitare që mundësoi ndryshimin e regjimit politik në 92, sot mund të jap një kontribut shumë të vyer për pluralizmin partiak vecanërisht partitë e reja nëpërmjet modelit sesi nuk duhet të jetë një forcë politike në opozitë. Partitë e reja, tashmë kanë një pasqyrë ku mund të shohin veten për të mos përsëritur të njëjtin imazh nëse nuk duan të ketë të njëjtin rezultat.
Historia e partive politike në vendet postotalitare na tregon se kontributi i partive të para pluraliste siç ishte edhe Partia Demokratike në rastin tone nuk konsiston vetëm në rolin që luajnë në momente të rëndësishme historike duke shërbyer si themelues të pluralizmit partiak dhe transformues të sistemit politik por edhe me modelin e dështimit që ofrojnë nga mbyllja e ciklit politik. Kjo forcë politike e ka mbyllut ciklin e saj politik,tashmë, në terren kanë dal forca te reja politike që kanë çfarë ofrojnë mjaftojnë të mos bëjnë atë që ka bërë Partia Demokratike.
Së shpejti do të kemi zgjedhje të parakohshme lokale dhe partitë e reja kanë mundësi të na ndryshojnë idenë e fiksuar prej vitesh që vetëm PD dhe PS janë forcat kryesore politike që këmbejnë vendet mes njëra tetrës dhe te tjerat janë thjeshtë për dekor apo shtojca për kontribute modeste.
