Shtetet e Bashkuara dhe Irani pritet të nënshkruajnë të premten, më 19 qershor, në Zvicër një memorandum mirëkuptimi që synon t’i japë fund konfliktit mes palëve dhe të hapë rrugën për negociata intensive mbi programin bërthamor iranian.
Dokumenti, i përbërë nga 14 pika dhe i siguruar nga Bloomberg, parashikon një armëpushim të përhershëm, rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, heqjen graduale të sanksioneve dhe një paketë të madhe mbështetjeje ekonomike për Teheranin.
Sipas draftit, me nënshkrimin e memorandumit, Republika Islamike e Iranit dhe Shtetet e Bashkuara, së bashku me aleatët e tyre, do të deklarojnë ndërprerjen e menjëhershme dhe të përhershme të luftës në të gjitha frontet, përfshirë edhe Libanin. Të dyja palët angazhohen të mos ndërmarrin veprime armiqësore në të ardhmen, të mos përdorin forcën kundër njëra-tjetrës dhe të respektojnë sovranitetin dhe integritetin territorial të secilit shtet.
Dokumenti parashikon që negociatat për marrëveshjen përfundimtare të përfundojnë brenda 60 ditëve, me mundësinë e zgjatjes vetëm nëse të dyja palët bien dakord.
Një nga elementët më të rëndësishëm të memorandumit është rihapja e plotë e Ngushticës së Hormuzit, një prej korridoreve më të rëndësishme energjetike në botë. Shtetet e Bashkuara zotohen të heqin menjëherë bllokadën detare dhe të rikthejnë trafikun normal të anijeve brenda 30 ditëve. Gjithashtu, Uashingtoni angazhohet të tërheqë forcat ushtarake nga zonat përreth brenda 30 ditëve pas nënshkrimit të marrëveshjes përfundimtare.
Nga ana tjetër, Irani merr përsipër të garantojë rikthimin e lundrimit të sigurt në Ngushticën e Hormuzit dhe në rrugët detare që lidhin Gjirin Persik me Detin e Omanit. Kjo përfshin edhe çminimin e zonave detare për të siguruar kalimin normal të anijeve tregtare.
Një tjetër pikë kyçe e marrëveshjes është paketa ekonomike e parashikuar për Iranin. Drafti përmend një program rindërtimi dhe zhvillimi ekonomik me vlerë të paktën 300 miliardë dollarë, i cili do të financohet nga SHBA-ja dhe aleatët e saj rajonalë. Mekanizmat e zbatimit të kësaj pakete do të përcaktohen gjatë negociatave për marrëveshjen përfundimtare.
Memorandumi parashikon gjithashtu heqjen graduale të të gjitha sanksioneve ndaj Iranit. Sipas dokumentit, Shtetet e Bashkuara do të angazhohen për eliminimin e sanksioneve të OKB-së, të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike, si dhe të sanksioneve parësore dhe dytësore amerikane, sipas një kalendari që do të përcaktohet më vonë.
Në aspektin bërthamor, Teherani rithekson angazhimin se nuk do të pajiset kurrë me armë bërthamore. Çështjet që lidhen me rezervat e uraniumit të pasuruar, nevojat bërthamore të vendit dhe aspektet teknike të programit do të trajtohen në marrëveshjen përfundimtare. Deri atëherë, Irani nuk do të zgjerojë programin e tij bërthamor, ndërsa SHBA-ja nuk do të vendosë sanksione të reja dhe nuk do të shtojë praninë ushtarake në rajon.
Një lehtësim i menjëhershëm parashikohet edhe për eksportet iraniane të energjisë. Departamenti amerikan i Thesarit do të lëshojë përjashtime që do të lejojnë eksportin e naftës bruto iraniane, produkteve petrokimike dhe derivateve të tyre. Përjashtimet do të përfshijnë gjithashtu shërbimet bankare, sigurimet, transportin dhe çdo aktivitet tjetër të lidhur me këta sektorë.
Drafti përfshin edhe lirimin e fondeve iraniane të ngrira jashtë vendit. Këto asete do të vendosen në dispozicion të Bankës Qendrore të Iranit ndërsa procesi i negociatave për marrëveshjen përfundimtare vazhdon.
Për të garantuar zbatimin e angazhimeve, memorandumi parashikon krijimin e një mekanizmi të posaçëm monitorimi. Gjithashtu, marrëveshja përfundimtare synohet të miratohet përmes një rezolute detyruese të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, duke i dhënë asaj fuqi të plotë juridike ndërkombëtare.
Nëse nënshkruhet dhe zbatohet sipas planit, kjo marrëveshje mund të shënojë një nga zhvillimet më të rëndësishme diplomatike në Lindjen e Mesme në dekadat e fundit, duke hapur një kapitull të ri në marrëdhëniet mes Uashingtonit dhe Teheranit.
