Nxënësit e Shkollës Private Gordonstone në Moray në Skocinë verilindore kanë zbuluar mbetjet e asaj që arkeologët besojnë se është një kishë mesjetare vikinge rreth 1,000 vjeçare në ishullin e pabanuar skocez të Sëana-s.
Dhjetë nxënës dhe stafi i shkollës ku ndiqte mësimet mbreti i Britanisë, Çarlsi III, morën pjesë në një ekspeditë arkeologjike në një ishull të vogël në arkipelagun e Orkney-t, ku punuan së bashku me arkeologë profesionistë nga Qendra Kërkimore e Orkney-t për Arkeologjinë (ORCA).
Mbetjet e ndërtesës u gjetën nën ndërtesën më të re, dhe gjatë gërmimeve u zbulua edhe një shkallë, e cila supozohet se të çonte në altar, raporton Independent.
Bazuar në metodën e ndërtimit, planimetrinë dhe orientimin e ndërtesës, si dhe në faktin se muret ishin ndërtuar me gurë të thatë pa përdorimin e llaçit ose argjilës, arkeologët besojnë se ndërtesa mund të ketë origjinën nga Mesjeta e hershme.
Ekzistenca e një kishe në ishull ishte treguar më parë vetëm në një hartë, në të cilën rrënojat përmendeshin me emrin vendas “Kirk Binjake”.
“Kur identifikova vendin, në fillim dukej sikur muret e mbetura të kishës ishin pjesë e një ndërtese më të re, sepse ato ishin shtuar me kalimin e viteve. Megjithatë, pasi gërmuam një sondë provë së bashku me arkeologët dhe hoqëm bimësinë, zbuluam një shkallë pak poshtë sipërfaqes, e cila të çon në atë që ndoshta ishte altari i kishës”, tha Dan McLean, një mësues dhe organizator i ekspeditës.
Ai shtoi se mosha e mundshme e ndërtesës tregohet nga elementë të tjerë, duke përfshirë mënyrën se si është ndërtuar, planimetrinë dhe orientimin.
“Ishte një moment i veçantë kur u konfirmuam studentëve se ata kishin ndihmuar në zbulimin e një pjese të historisë së Vikingëve që mund të jetë deri në 1.000 vjeçare”, tha McLean.
Paul Clarke, menaxher i lartë i projektit në Qendrën Kërkimore për Arkeologjinë e Orkney-t, tha se Sëansea kishte një histori të gjatë dhe të pasur që daton mijëra vjet më parë, por ishulli kishte marrë shumë pak kërkime arkeologjike deri këtë verë.
“Studentët treguan entuziazëm të madh gjatë gërmimit dhe ishte një moment emocionues për të gjithë kur zbuluam atë që besojmë të jetë një faltore e hershme mesjetare “, tha Clarke.
Arkeologët kanë marrë mostra nga vendi dhe analiza e tyre duhet të zbulojë më shumë detaje rreth aktiviteteve që u zhvilluan në vendin e ish-kapelës.
Ekspertët shpresojnë të gjejnë material të përshtatshëm për datimin me radiokarbon, gjë që do të lejonte një përcaktim më të saktë të moshës së objektit.
Gjatë ekspeditës, studentët kaluan gjashtë ditë në ishull dhe udhëtuan rreth dhjetë orë për në Svona. Ata qëndruan në një shtëpi të braktisur që nuk kishte qenë e banuar për më shumë se një shekull, pa energji elektrike, ndërsa siguronin ujë nga një pus i lashtë.
Përveç punës arkeologjike, një pjesë e studentëve morën pjesë në rinovimin e shtëpisë së vjetër, duke përfshirë edhe zëvendësimin e dyshemesë në ish-shtëpinë e bagëtive.
Në ishull, ata eksploruan një vendbanim të mundshëm prehistorik në qendër të tij, si dhe një hendek rrethor, i cili besohet të ketë qenë vendi i një far sinjali vikingësh.
Studenti Archie McLean (17) tha se pjesa më e vështirë e ekspeditës ishte përballja me temperaturat e larta, ndërsa vetë gërmimi arkeologjik ishte më interesanti.
“Të qenit në gjendje të zbuloja historinë në kohë reale ishte e mahnitshme”, tha ai.
Sëana është një ishull i vogël privat në arkipelagun Orkney, rreth 11 kilometra në veri të John o’ Groats, në veriun e largët të Skocisë. Sot, ishulli nuk ka banorë të përhershëm dhe banohet kryesisht nga një popullatë bagëtish të egra.
