Kryeekonomisti i bankës së dytë më të madhe të Rusisë është detyruar të largohet nga puna, pasi guxoi të kritikonte gjendjen e ekonomisë ruse, duke paralajmëruar se Moska nuk mund të fitonte një luftë të zgjatur ekonomike shkatërruese me Ukrainën.
Andrei Klepac, i cili mbante këtë pozicion në bankën shtetërore të zhvillimit VEB që nga viti 2014, u shkarkua disa ditë pasi mediat ruse publikuan përmbajtjen e një fjalimi shumë kritik që ai kishte mbajtur para ekonomistëve të tjerë majin e kaluar.
Në fjalimin e raportuar për herë të parë nga Moscow Times, Klepac argumentoi se Rusia po “mbetej prapa” ekonomikisht Kinës dhe Shteteve të Bashkuara dhe “në disa zona edhe Ukrainës”.
Ai gjithashtu paralajmëroi se presionet që lufta po i shkakton ekonomisë ruse do të çojnë në mënyrë të pashmangshme në një “krizë sociale”, të cilën ai tha se do të shpërthejë “kur askush nuk e pret konkretisht”.
“Nuk do të fitojmë një luftë shkatërruese me Ukrainën”
Ekonomisti rus vuri në pikëpyetje gjithashtu vlerësimet për rënien e afërt ekonomike të Ukrainës, duke argumentuar se një konfrontim i zgjatur nuk do të çonte në një fitore ruse.
“Ne nuk do ta fitojmë këtë përballje në një luftë rraskapitëse me Ukrainën”, tha Klepac. “Kemi iluzionin se gjithçka do të shembet atje. Nuk është shembur dhe nuk do të shembet. Kostot tona po rriten”, shtoi ai.
Vërejtjet e tij ishin një pranim i rrallë publik nga një ekonomist i lartë rus i vështirësive në rritje të vendit.
Në të njëjtën kohë, ato kundërshtojnë drejtpërdrejt sigurimet e Vladimir Putinit se Moska po përballon me sukses presionet ekonomike të shkaktuara nga lufta dhe se rraskapitja ekonomike e Ukrainës është vetëm çështje kohe.
Asnjë arsye zyrtare për shkarkimin
VEB nuk dha një shpjegim zyrtar për shkarkimin e Klepac. Një person pranë ekonomistit i tha gazetës së biznesit Vedomosti se largimi i tij nga banka ishte “i lidhur me vlerësimet e tij personale dhe të ashpra të zhvillimit ekonomik dhe politik të vendit, të cilat nuk mund të përkonin në asnjë mënyrë me qëndrimin e organizatës”.
Media e pavarur ruse The Bell, duke cituar burime, raportoi se Klepac u shkarkua me urdhër të Kremlinit dhe se shkarkimi i tij lidhej drejtpërdrejt me fjalimin e tij në maj.
Rasti nxjerr në pah, sipas botimit, kërkesën në rritje të Kremlinit për besnikëri absolute nga nivelet e larta të pushtetit rus, mes raportimeve se Putini është i rrethuar gjithnjë e më shumë nga zyrtarë që ngurrojnë të sfidojnë pikëpamjet e tij.
“Një nga makroekonomistët më të mirë të Rusisë”
Alexandra Prokopenko , një ish-këshilltare në Bankën Qendrore të Rusisë dhe një bashkëpunëtore në Qendrën Carnegie Rusia Eurasia, e quajti Klepats një ekonomiste të shquar që nuk kishte frikë të shprehte pikëpamje që ndryshonin nga linja zyrtare.
“Shkarkimi i Klepats – një nga makroekonomistët më të mirë të Rusisë – nuk ka gjasa të vonojë krizën e ardhshme për të cilën ai paralajmëroi”, tha ajo. Sipas saj, parashikimet e tij bazoheshin “në vlerësime të realitetit, jo në dëshirën për të kënaqur këdo” dhe shpesh ishin më pesimiste sesa të dhënat zyrtare ekonomike.
Deficiti arriti në 81 miliardë dollarë në katër muaj
Ekonomia ruse po përballet me një nga periudhat e saj më të vështira që nga fillimi i pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës në vitin 2022, pasi është e shtrënguar nga shpenzimet masive të luftës, sanksionet perëndimore dhe aftësia në rritje e Kievit për të goditur industrinë ruse të naftës dhe gazit.
Vetëm në katër muajt e parë të vitit 2026, deficiti buxhetor i Rusisë arriti në 5.87 trilionë rubla, rreth 81 miliardë dollarë, duke tejkaluar shumë objektivin e qeverisë prej 3.79 trilionë rubla për të gjithë vitin.
Disa nga këshilltarët më të afërt të Putinit e kanë paralajmëruar atë privatisht se niveli aktual i shpenzimeve të luftës po bëhet i paqëndrueshëm, sipas burimeve të njohura me diskutimet.
Kohët e fundit, sulmet ukrainase kanë goditur dhjetëra depo të Wildberries, kompanisë më të madhe të tregtisë elektronike në Rusi, duke shkatërruar mallra me vlerë miliarda dollarë.
Sulmet kanë ngritur pyetje në lidhje me stabilitetin financiar të kompanisë, ndërsa kanë shkaktuar një goditje serioze për mijëra shitës të pavarur që varen nga platforma për të ardhurat e tyre.
Megjithatë, Putini nuk ka dhënë asnjë shenjë se synon të zvogëlojë përpjekjet e luftës ose shpenzimet e lidhura me të. Në vend të kësaj, Kremlini po kërkon të ardhura shtesë shtetërore duke rritur taksat mbi bizneset e vogla dhe duke u bërë presion oligarkëve rusë që të kontribuojnë më shumë në financimin e luftës.
“Marramendëse” nga rritja e çmimeve të naftës
Financat publike të Rusisë janë ndihmuar ndjeshëm nga rritja e çmimeve të naftës këtë vit pas luftës SHBA-Iran.
Rritja e çmimeve i ka sjellë Moskës miliarda dollarë të ardhura shtesë, duke siguruar një mbrojtje të konsiderueshme kundër presioneve në rritje mbi ekonominë ruse.
