Faza e fundit e ceremonive mortore këtë të enjte, 9 korrik, për ish-liderin suprem Ajatollah Ali Khamenei, në faltoren më të shenjtë të vendit, ndërsa djali dhe pasardhësi i tij, Mojtaba Khamenei, vijon të qëndrojë larg syrit të publikut, pas plagëve të rënda që mori në sulmin ku humbi jetën i ati.
Ceremonia zhvillohet në Mashhad, në verilindje të Iranit, disa ditë pas një serie procesionesh masive mortore, tubimesh dhe ceremonish zie, të cilat janë zhvilluar paralelisht me rifillimin e tensioneve dhe përplasjeve me Shtetet e Bashkuara pas një periudhe armëpushimi.
Protestuesit mbanin flamuj iranianë, fotografi të Khamenei-t dhe pankarta me slogane revolucionare.
Megjithatë, pavarësisht se regjimi iranian ka mbijetuar pas sulmeve të vazhdueshme nga armiqtë e tij më të fuqishëm, Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli, vendi përballet me sfida të mëdha të brendshme.
Trashëgimia e sundimit 37-vjeçar të Khameneit mbetet një çështje e debatueshme në shoqërinë iraniane.
Pankarta “Vriteni Trump-in”
Vendndodhja e Mojtaba Khamenei-t, i shpallur lideri i ri suprem nga një asamble klerikësh një javë pas vdekjes së babait të tij, mbetet ende mister për qytetarët iranianë.
Ai nuk është shfaqur në publik që prej fillimit të luftës dhe sulmit që vrau Ali Khamenei-n më 28 shkurt. Edhe pse ka publikuar disa deklarata me shkrim, autoritetet nuk kanë publikuar asnjë pamje, video apo regjistrim zanor të tij.
Sipas burimeve të larta në Teheran, Mojtaba Khamenei ka pësuar dëmtime të rënda në të njëjtin sulm, me plagë serioze në fytyrë dhe gjymtyrë. Burimet thonë se ai është në fazën e rikuperimit, por ende nuk është në gjendje të flasë publikisht. Shërbimet e sigurisë po përpiqen gjithashtu të kufizojnë ekspozimin e tij, nga frika e sulmeve të tjera amerikane.
Gjatë ceremonive, trupi i Khamenei-t është transportuar në disa qytete të Iranit dhe Irakut, ndërsa udhëheqësit klerikë të Republikës Islamike kanë nxitur pjesëmarrje masive për të treguar forcën dhe ndikimin ideologjik të regjimit.
Në Mashhad, teksa turma priste kortezhin mortor, mijëra persona brohoritën slogane hakmarrjeje ndaj presidentit amerikan Donald Trump, duke e akuzuar për vrasjen e liderit suprem.
“Betohemi për gjakun e liderit suprem, Trump, do të të vrasim!”, kanë thirrur disa pjesëmarrës, ndërsa gra në turmë mbanin pankarta me mbishkrimin “Vriteni Trump-in”.
Në çdo ceremoni, mijëra njerëz kanë mbushur rrugët, ndërsa janë dëgjuar vajtime fetare shiite dhe slogane revolucionare.
Martirizimi zë një vend qendror në traditën shiite dhe vdekja e Khamenei-t nga një sulm i atribuar armiqve të huaj është përdorur nga udhëheqja iraniane për të forcuar narrativën fetare dhe politike të Republikës Islamike.
Fundi i një epoke 37-vjeçare
Varrimi i liderit suprem vjen në një moment kritik për Iranin, duke shënuar fundin e një epoke gati 4 dekada të udhëheqjes së Khamenei-t, disa muaj pas protestave të mëdha mbarëkombëtare kundër Republikës Islamike.
Forcat e sigurisë shtypën protestat, të nxitura nga pakënaqësia për krizën ekonomike dhe pasojat e sanksioneve ndërkombëtare, duke shkaktuar një valë dhune që rikujtoi përplasjet e mëparshme mes autoriteteve dhe opozitarëve.
Analistët vlerësojnë se Irani ka dalë nga konflikti me një pozicion më të fortë strategjik, duke ruajtur kontrollin mbi ngushticën e rëndësishme të Hormuzit, por vendi ka pësuar dëme të mëdha që kanë rënduar më tej problemet ekonomike.
Ali Khamenei u emërua lider suprem në vitin 1989, një dekadë pas Revolucionit Islamik, dhe gjatë dekadave në pushtet forcoi ndjeshëm kontrollin politik, ekonomik dhe ushtarak të institucionit që drejtonte.
Ky proces, i cili dobësoi gjithnjë e më shumë rolin e presidentit dhe parlamentit të zgjedhur, u zhvillua paralelisht me rritjen e ndikimit të Gardës Revolucionare Islamike, e cila u shndërrua në një nga forcat kryesore të pushtetit në Iran.
Mojtaba Khamenei u emërua në krye të udhëheqjes me mbështetjen e Gardës Revolucionare, e cila sot konsiderohet si një nga aktorët më të fuqishëm në përcaktimin e politikës dhe strategjisë së Iranit.
