Pas më shumë se një dekade negociatash, Bashkimi Europian po përgatitet të përditësojë rregullat që mbrojnë pasagjerët ajrorë në rast vonesash, anulimesh fluturimesh dhe problemeve me bagazhet. Megjithatë, ndryshimet e reja, të cilat pritet të hyjnë në fuqi në gjysmën e dytë të vitit 2027, nuk do të sjellin një revolucion të madh për udhëtarët.
Një nga risitë kryesore lidhet me transparencën e çmimeve. Sipas marrëveshjes së arritur, platformat e rezervimit dhe kompanitë ajrore do të duhet të shfaqin që në fillim çmimin përfundimtar të biletës, duke përfshirë edhe bagazhin e dorës.
Megjithatë, pasagjerët do të kenë ende mundësinë të zgjedhin tarifa më të lira pa bagazh dore, çka do të thotë se kompanitë low-cost do të vazhdojnë ta ofrojnë këtë shërbim me pagesë shtesë.
Rregullat e reja ndalojnë gjithashtu tarifat shtesë për uljen e fëmijëve nën 14 vjeç pranë prindërve ose kujdestarëve të tyre. E njëjta mbrojtje do të zbatohet edhe për personat me aftësi të kufizuara dhe shoqëruesit e tyre.
Sa i përket kompensimeve për vonesa dhe anulime, BE-ja ka vendosur të ruajë sistemin aktual. Pasagjerët do të vazhdojnë të kenë të drejtë për kompensim financiar nëse vonesa në destinacion kalon tre orë. Shumat mbeten të pandryshuara: 250 euro për fluturimet deri në 1.500 kilometra, 400 euro për fluturimet nga 1.500 deri në 3.500 kilometra dhe 600 euro për fluturimet mbi 3.500 kilometra.
Në rast vonesash të gjata, kompanitë ajrore do të jenë të detyruara të ofrojnë pije çdo dy orë, ushqim pas tre orësh pritjeje dhe akomodim në hotel deri në tre net nëse udhëtimi shtyhet gjatë natës.
Megjithatë, kompanitë do të përjashtohen nga detyrimi për kompensim në rastet kur problemet shkaktohen nga rrethana të jashtëzakonshme si fatkeqësitë natyrore, luftërat, kushtet ekstreme të motit apo grevat në aeroport dhe kontrollin ajror.
Teksti i marrëveshjes duhet ende të miratohet zyrtarisht nga institucionet europiane, por nëse nuk ka ndryshime, rregullat e reja do të bëhen standard për të gjitha fluturimet brenda BE-së nga viti 2027.
Le t’i shikojmë pikat kryesore të ndryshimeve
1. Cila është risia më e rëndësishme?
Transparenca e çmimeve. Marrëveshja parashikon që çmimi përfundimtar i biletës, i shfaqur nga platformat e rezervimit dhe kompanitë ajrore, të jetë i qartë që në fillim dhe të përfshijë edhe bagazhin e dorës.
2. A do të thotë kjo se kompanitë low-cost nuk mund të kërkojnë më pagesë shtesë për një valixhe dore?
Jo. BE-ja do të detyrojë kompanitë ajrore dhe agjencitë online të tregojnë gjithmonë çmimin që përfshin bagazhin e dorës. Megjithatë, pasagjerët do të mund të zgjedhin ende tarifën bazë pa valixhe dore, e cila do të kushtojë më pak. Pra, praktikisht, bagazhi i dorës në kompanitë low-cost do të vazhdojë të paguhet veçmas.
3. Pse është marrë kjo masë nëse nuk ndryshon shumë?
Qëllimi është të luftohet praktika e njohur si “drip pricing”, ku çmimi rritet gradualisht gjatë procesit të blerjes për shkak të tarifave shtesë. Gjithashtu, kjo do ta bëjë më të drejtë krahasimin mes kompanive low-cost dhe atyre tradicionale në motorët e kërkimit të fluturimeve.
4. A përcaktohen dimensionet maksimale të bagazhit të dorës?
Jo. Kompanive ajrore do t’u lihet e drejta të vendosin vetë përmasat dhe peshën e bagazheve, duke lënë të pazgjidhur problemin e standardeve të ndryshme mes operatorëve.
5. A mund të tarifohen ende prindërit që duan të ulen pranë fëmijëve të tyre?
Jo. Marrëveshja ndalon tarifat shtesë për uljen e fëmijëve nën 14 vjeç pranë prindit ose kujdestarit të tyre. E njëjta mbrojtje do të vlejë edhe për personat me aftësi të kufizuara ose me lëvizshmëri të reduktuar dhe shoqëruesit e tyre.
6. Çfarë ndryshon për kompensimet në rast vonesash apo anulimesh?
Parlamenti Europian ka ruajtur mbrojtjet ekzistuese. Pragu prej tre orësh vonesë për të përfituar kompensim financiar mbetet i pandryshuar. Pasagjerët do të vazhdojnë të kenë të drejtë për rimbursim ose fluturim alternativ në rast anulimi, refuzimi të imbarkimit ose vonesash të konsiderueshme.
7. Sa janë kompensimet?
Shumat mbeten të njëjtat dhe varen nga distanca e fluturimit:
-250 euro për fluturime deri në 1.500 km;
-400 euro për fluturime nga 1.500 deri në 3.500 km;
-600 euro për fluturime mbi 3.500 km.
8. A është kompensimi gjithmonë i plotë?
Jo. Për fluturimet mbi 3.500 km, kompania ajrore mund ta ulë kompensimin me 50% (deri në 300 euro) nëse ofron një fluturim alternativ ose nëse vonesa në mbërritje nuk kalon katër orë.
9. Kur kompanitë përjashtohen nga detyrimi për kompensim?
Kur problemi shkaktohet nga rrethana të jashtëzakonshme jashtë kontrollit të tyre, si fatkeqësi natyrore, luftëra, kushte të rënda atmosferike, sjellje problematike të pasagjerëve apo greva në aeroport, kontrollin ajror ose shërbimet tokësore.
10. Çfarë ndihme do të marrin pasagjerët e bllokuar në aeroport?
Kompanitë ajrore duhet të ofrojnë pije çdo dy orë pritjeje dhe një vakt pas tre orësh. Nëse vonesa zgjatet gjatë natës, ato do të jenë të detyruara të sigurojnë akomodim në hotel deri në tre net. Gjithashtu, do të duhet të japin udhëzime të qarta përmes telefonit ose kanaleve digjitale për kërkesat dhe ankesat.
11. Kur hyjnë në fuqi rregullat e reja?
Teksti duhet ende të miratohet zyrtarisht nga Parlamenti Europian dhe Këshilli i BE-së. Pas publikimit në Fletoren Zyrtare të BE-së, rregullat e reja pritet të bëhen standard për fluturimet europiane nga gjysma e dytë e vitit 2027.
