Ministria e Mbrojtjes ka hedhur për konsultim publik një projektligj tërësisht të ri që do të rregullojë procedurat e blerjeve dhe tenderave në sektorët strategjikë të vendit. Drafti i ri “Për prokurimet në fushën e mbrojtjes dhe të sigurisë” synon të shfuqizojë dhe zëvendësojë plotësisht ligjin aktual nr. 36/2020, për ta përafruar atë me standardet dhe direktivat e Bashkimit Evropian.
Nga amendament, në një ligj tërësisht të ri
Sipas relacionit shoqërues, nisma nisi fillimisht si një paketë e thjeshtë amendamentesh për të ndryshuar ligjin ekzistues. Megjithatë, pas konsultimeve me shërbimet e Komisionit Evropian dhe vlerësimit të bërë nga Programi SIGMA (një nismë e përbashkët e BE-së dhe OECD-së), u evidentua nevoja për ndërhyrje të thella. Ekspertët ndërkombëtarë vlerësuan se kuadri shqiptar përputhej vetëm pjesërisht me Direktivën 2009/81/KE. Duke qenë se ndryshimet e kërkuara preknin mbi 50% të përmbajtjes së ligjit të vitit 2020, qeveria vendosi rikonceptimin e plotë të tij në një ligj të ri për të shmangur paqartësitë juridike.
Ankandet elektronike dhe siguria e informacionit
Projektligji i ri sjell një sërë instrumentesh të munguara ose të rregulluara dobët më parë. Për herë të parë detajohet përdorimi i “ankandit elektronik”, si dhe parashikohet “njoftimi vullnetar për transparencë paraprake”.
Një vëmendje e veçantë i është kushtuar mbrojtjes së të dhënave sensitive. Projektligji harmonizon terminologjinë dhe masat mbrojtëse për kontratat që përfshijnë “informacion të klasifikuar” (sekret shtetëror), duke u mbështetur në ligjin e ri të vitit 2023. Gjithashtu, vendosen kritere strikte për nënkontraktorët, duke parashikuar një interval detyrues nënkontraktimi me kufi maksimal deri në 30% të vlerës së kontratës kryesore, si dhe rregulla të qarta për zbatimin e standardeve të NATO-s, standardeve evropiane të cilësisë dhe atyre mjedisore (EMAS).
Ankimet dhe kontrolli administrativ
Për të rritur transparencën dhe për të shmangur abuzimet, projektligji qartëson rolet e institucioneve mbikëqyrëse. Autoriteti i Prokurimit Publik (APP) ngarkohet me kontrollin e procedurave pas nënshkrimit të kontratës (deri në 3 vjet pas lidhjes së saj), ndërsa Komisioni i Prokurimit Publik (KPP) mbetet filtri kryesor për ankesat e operatorëve ekonomikë. Afatet e ankimit janë bërë më dinamike, duke variuar nga 7 në 10 ditë, në varësi të vlerës së procedurës (nën apo mbi kufirin e lartë monetar). Për zyrtarët që shkelin rregullat me dashje, parashikohen gjoba nga 20 mijë deri në 500 mijë lekë, si dhe kallëzim penal.
Sipas relacionit të firmosur nga Ministri i Mbrojtjes, Ermal Nufi, ky projektligj nuk ka efekte financiare për buxhetin e shtetit. Dokumenti, i cili ka kaluar tashmë fazën e bashkërendimit me ministritë e linjës, është i hapur për komentet dhe sugjerimet e palëve të interesuara për një periudhë 20-ditore.
