Një copë gjigante akulli nga një akullnajë u thye, të paktën pjesërisht, dhe shkaktoi rrëshqitjen vdekjeprurëse të dheut të së mërkurës në Nepal. Akulli rrëshqiti qindra metra dhe shkaktoi rrëshqitjen e dheut. “Gjithçka tregon se pjesa e akullnajës u thye pastër, duke lejuar që ajo të binte për një kilometër në luginë. Dyshemeja e luginës duket si një shpërthim i madh bombe. Janë vetëm mbetjet e akullnajës së shkrirë”, thotë Daniel Sugar i Universitetit të Kalgarit në Kanada. Dr. Sugar, megjithatë, vëren se është shumë herët për të përjashtuar shkaqe të tjera të mundshme të përmbytjes, siç është shkrirja e akullit për shkak të ndryshimeve klimatike. Qindra njerëz janë ende të zhdukur në Nepal dhe Tibet.
Të mërkurën, një copë akulli me gjerësi gati 700 metra u thye nga akullnaja, duke dërguar një përzierje akulli dhe uji në luginë. Dr. Sugar vlerëson se copa e akullit – në një lartësi prej 6,000 metrash – ra nga një lartësi prej 1,200 metrash në luginë.
Shkëputja ndodhi 60 km në veri të Katmandusë, ndërsa masa e akullit lëvizi përgjatë luginës së lumit Trishuli, i cili buron nga një pikë në kufirin e Nepalit me rajonin autonom kinez të Tibetit.
Gjeografja Dr. Kristen Cook e Universitetit të Grenoble në Francë kujton një incident të ngjashëm nga viti 2021, kur një akullnajë Himalaje u thye përgjysmë, duke vrarë më shumë se 100 njerëz në shtetin verior indian të Uttarakhand. Rrëshqitja e tokës e vitit 2021 kishte shkatërruar plotësisht dy projekte të mëdha hidroelektrike në lumin Daulikanka, në një distancë të shkurtër nga akullnaja. Viktimat e rrëshqitjes së tokës dhe përmbytjes ishin kryesisht të punësuar në dy vendet e ndërtimit. Sizmografët në zonën e rrëshqitjes së tokës të mërkurën regjistruan një zhvendosje të papritur të një mase të madhe, e cila filloi të lëvizte drejt greminës në orën 8:40 të mëngjesit. Fenomeni u shoqërua disa minuta më vonë nga tregues të “rrjedhjes” në instrumentet që regjistrojnë fillimin e fenomeneve të përmbytjeve.
“Pashë një tregues që më bëri menjëherë të besoja se ngjarja ishte në shkallë shumë të gjerë, por nuk dukej si një tërmet. Kur i kombinuam këto të dhëna me atë që dimë për zonën dhe imazhet e reja satelitore, arritëm në përfundimin se ka shumë të ngjarë të ishte një rrëshqitje dheu shkëmbinjsh dhe akulli, e cila u shndërrua në një rrjedhë të pakontrollueshme balte dhe akulli ndërsa lëvizte drejt ultësirave”, vëren Dr. Cook.
Shërbimi Gjeologjik i SHBA-së fillimisht regjistroi një tërmet me magnitudë 4.4 ballë në atë kohë. Megjithatë, agjencia më vonë lëshoi një deklaratë të re, duke vlerësuar se rrëshqitja e dheut ishte ajo që shkaktoi tërmetin . Magnituda e dridhjes së dheut u regjistrua në 5.2 ballë të shkallës Rihter.
Edhe pse shkencëtarët ende nuk kanë një pamje të plotë meteorologjike të zonës së prekur, imazhet satelitore kanë treguar se bora në pikën e shkëputjes së akullit është shkrirë me një ritëm të shpejtë ditët e fundit, me këtë rritje të temperaturës që mund të çojë në shkrirjen e akullnajës dhe rrëshqitjen vdekjeprurëse të dheut.
Dr. Sugar thekson se mbulesa e reve në zonë nuk lejon imazhe të sakta satelitore të akullnajës dhe se gjërat do të bëhen më të qarta për shkencëtarët në ditët në vijim. “Vëllimi i ujit në video është mbresëlënës dhe i pashembullt krahasuar me fatkeqësi të tjera të tilla. Është shumë e mundur që të ketë një fajtor tjetër këtu”, thekson Dr. Sugar./Kathimerini
