Të dhënat e reja kanë zbuluar një rrjedhë komplekse dhe jashtëzakonisht dinamike të materies, e cila rezulton të jetë shumë më aktive sesa mendohej më parë.
Vrima e parë e zezë e fotografuar ndonjëherë nga njerëzimi është rikthyer në qendër të vëmendjes së komunitetit shkencor. Astronomët që përdorin Observatorin me Rreze X Chandra të NASA-s kanë realizuar imazhin më të detajuar deri më tani të rrjedhave gjigante të materies që shpërthejnë nga vrima e zezë supermasive M87*, e vendosur në qendër të galaktikës Messier 87.
M87* hyri në histori në vitin 2019, kur u bë vrima e parë e zezë që u fotografua drejtpërdrejt. Ajo ndodhet rreth 55 milionë vite dritë larg Tokës dhe ka një masë të barabartë me afërsisht 6.5 miliardë herë masën e Diellit.
Sipas shkencëtarëve, M87* thith gazin dhe pluhurin që bien drejt saj. Një pjesë e këtij materiali kanalizohet drejt poleve të vrimës së zezë dhe hidhet në hapësirë me shpejtësi që afrohen me atë të dritës, duke krijuar rryma gjigante materieje që shtrihen për mijëra vite dritë.
Këto rryma janë vëzhguar edhe më parë në gjatësi vale të ndryshme, përfshirë dritën e dukshme dhe atë infra të kuqe. Megjithatë, vëzhgimet e reja me rreze X ofrojnë pamjen më të detajuar të tyre deri më sot.
Të dhënat tregojnë se rrjedha e materialit është shumë më komplekse dhe më dinamike sesa ishte menduar më parë. Udhëheqësja e studimit, Camille Poitras, deklaroi se ndryshime në këto rryma ishin vërejtur edhe më parë, por kurrë me këtë nivel detajesh në spektrin e rrezeve X.
Falë imazheve të reja, strukturat që më parë dukeshin të mbivendosura tani mund të dallohen qartë, duke u mundësuar studiuesve të ndjekin evolucionin e tyre përgjatë më shumë se një dekade vëzhgimesh.
Një nga zbulimet më interesante ishte fakti se disa struktura dukeshin sikur lëviznin me shpejtësi pesë herë më të madhe se ajo e dritës.
Shkencëtarët sqarojnë se kjo nuk është fizikisht e mundur. Sipas ‘Teoria e Relativitetit Special’, asnjë objekt me masë nuk mund të udhëtojë me shpejtësinë e dritës ose më shpejt. Fenomeni i vëzhguar është një iluzion optik i njohur si “lëvizje superluminale”, që ndodh kur materiali lëviz pothuajse me shpejtësinë e dritës dhe drejtohet në kënd të favorshëm drejt Tokës.
Vëzhgimet e reja përbëjnë një hap të rëndësishëm drejt kuptimit të proceseve fizike që qëndrojnë pas këtyre rrymave gjigante dhe mënyrës se si grimcat përshpejtohen në energji dhe shpejtësi kaq ekstreme.
Shkencëtarët theksojnë se këto rryma janë ndër mekanizmat kryesorë përmes të cilëve vrimat e zeza supermasive transferojnë energji në mjedisin përreth, duke ndikuar drejtpërdrejt në formimin dhe evolucionin e galaktikave që i strehojnë ato.
Astrofizikani Gerrit Schellenberger vlerësoi se rezultatet e reja tregojnë aftësinë unike të observatorit Chandra për të ndjekur evolucionin e fenomeneve më ekstreme kozmike në periudha të gjata kohore.
Sipas tij, këto vëzhgime ndihmojnë shkencëtarët të kuptojnë më mirë se si energjia e çliruar pranë një vrime të zezë supermasive transportohet përmes rrymave të saj dhe ndikon në strukturën e galaktikës përreth.
Studimi u prezantua në takimin e 248-të të ‘American Astronomical Society’, ndërsa rezultatet e tij janë publikuar gjithashtu si paraprint në platformën arXiv.
