Nga Frrok Çupi
Daja i kishte torturuar një jetë të tërë me arratisjen në Amerikë. Megjithatë, ishin ç’ishin nga soj e sorollopi, mbanin një vesh nga Zëri i Amerikës dhe një sy nga Oqeani. Kishin dëgjuar se vendi atje përtej kishte shumë mall e pasuri; daja kur të vinte një ditë, do të vinte i ngarkuar me të mira.
Dhe prisnin, derisa një ditë…
Ngjarja reale është treguar në dasma e në morte. Duke kaluar dorë më dorë, është kthyer në një si legjendë. Legjenda ka krijuar mitin e mërgimtarit. Sot në Kosovë, por jo në Shqipëri- fatmirësisht, miti i mërgimtarit bën ligjin. Kemi, të paktën tre ditët e fundit, që Kosova e pavarur por e mbetur pa shtet, po pret mërgimtarët që të zgjidhin krizën politike që ka kapluar vendin. Mërgimtarët janë ku e ku më të rëndësishëm se deputetët.
Mërgimtarët po hyjnë në sallën e Parlamentit dhe po flasin e vendosin ‘si me ia ba’. Një nga mërgimtarët ankohej sot në një video se ‘a po shikoni, nuk po më lënë të hyj në parlament’. Ndërkohë një si roje i përgjërohej “hajde, ndonjë gabim, ju keni vendin tuaj në ulëse’.
Kriza e Kosovës politike ka marrë ‘shalët’ teksa pritet ta zgjidhin mërgimtarët. Demokracia nuk është më, sistemi është kthyer në para- politikë diku në Mesjetë. Qytetarët votuan për Kuvendin, votuan si votuan. Por qeverinë, parlamentin dhe presidentin i presin t’i kenë ashtu siç votuan. Del se vota nuk paska vlerë para mërgimtarëve.
Ky është një kompleks gjigand i inferioritetit. Kosova po kthehet te ‘daja’ që vjen nga Amerika, ose te lëmosha e dikujt që rreket me gjithë mundimet për ca euro diku në Perëndim.
Shpesh herë është bërë pyetja ‘ku e kanë forcën mbi popullore e mbi – parlamentare mërgimtarët e Kosovës’?.
Ka shkaqet e veta edhe kjo.
E para se emigrantët kosovarë shkelën shpejt në shtetet e Perëndimit. Atje gjetën mirë. Në Kosovë u pritën mirë sepse edhe sollën ‘mirë’ euro. Sado që Kosova rënkonte nga një qeverisje represive e Millosheviçit, mërgimtarët ishin një shpëtim. Kjo i bëri ata të pushtetshëm në ajrin e vendlindjes.
Pas periudhës kur Ibrahim Rugova shpalli pavarësinë dhe ‘qeverinë në ekzil’ të Kosovës, mërgimtarët u thërritën të kontribuojnë me euro për qeverinë e Kosovës. Tre për qind e pagës së çdo mërgimtari duhej të shkonte në dobi të qeverisës paralele të Kosovës. U ba!
Shumë financa, shumë kontribut, por asnjë shkollë nuk u ndërtua në Kosovë. Qindra herë më shumë shkolla kishte ngritur atje shkrimtari shkodran Ernest Koliqi. Sidoqoftë. Mërgata u kthye në ‘faltore’ për qytetarët e Kosovës. Kënga si vaje dhe elegjia për mërgimin, i ka bërë edhe më të pushtetshëm.
Edhe në Luftën e Kosovës ‘mërgimtarët e lajthitur’ erdhën në Kosovë, ndërsa të tjerët qëndruan në Perëndim. Shumë prej tyre i pengonte fakti që Lufta ishte ‘amerikane’; dhe nuk po e dojshin fort.
Me ardhjen në pushtet të Albin Kurtit, mërgata është thuajse e tëra në mbështetje të tij. Kësaj here, edhe pse Kurti e la Kosovën pa shtet për të katërtën herë, ata kanë lënë Perëndimin dhe kanë mbërritur në Parlament në mbështetje të tij.
Arsyeja është nuhatja politike, si mërgata edhe Kurti janë të majtë ekstremë. Në vitet 90- 91 kur emigrantët nga Shqipëria u përhapen në Perëndim, emigrantët kosovarë u dëshmuan të hidhët: “Pse e latë Shqipninë e Enver Hoxhës?!”.
Sidoqoftë…
A mund të zgjidhet kriza nga Mërgata?! ‘Mërgata’ është edhe fjalë shëmtuar, shkruante Seneka- filozofi i Romës së Lashtë. Zgjidhja e krizës politike nga mërgata nuk mund të ndodhë. Kosova, e nxjerrë nga binarët e ligjit, nuk mund të bëhet nga ‘ përtej detit’. Kosova ka kapërcyer kushtetutën dhe ligjin, s’mund të shërohet nga faktorë jashtë politik.
Historia e ‘dajës’ solli humor në Shqipëri aty nga vitet 90, jo më vonë. Një zyrtar i demokracisë kishte thërritur miting në qytet dhe thoshte se ‘tani do të kemi bollëk, mos punoni se sjellim nga jashtë!’. Fëmijë e të rritur thërrisnin dritare më dritare: “Paska ardhur daja nga Amerika’.
