Lufta po e ndryshon rrënjësisht Lindjen e Mesme: çdo ditë që kalon, çarjet në ekuilibrat e pushtetit bëhen më të thella. Frikës nga Irani, i cili sot perceptohet si edhe më i rrezikshëm, i është shtuar edhe mosbesimi ndaj Trumpit dhe Netanyahut.
Në këtë kontekst, Arabia Saudite ka marrë drejtimin e një projekti që mund të revolucionarizojë arkitekturën e sigurisë në rajon: krijimin e një aleance me Pakistanin, Turqinë dhe Egjiptin.
Katër vendet po projektojnë një pakt ushtarak me pasoja të rëndësishme ekonomike dhe ndikim të fortë politik. Aleanca quhet STEP, sipas inicialeve të shteteve pjesëmarrëse, ndërsa disa e kanë pagëzuar tashmë si “NATO-ja arabe”. Në Riad, megjithatë, po fiton terren një emërtim më simbolik: “Marrëveshjet e Muhamedit”.
Ky emër nënvizon rolin udhëheqës të princit të kurorës saudite, Mohammed bin Salman, si dhe lidhjen mes katër popujve sunitë. Njëkohësisht, ai lë të kuptohet se projekti mund të shënojë fundin e Marrëveshjeve të Abrahamit me Izraelin.
Në teori, koalicioni mysliman bashkon elemente që do t’i mundësonin të vepronte në mënyrë të pavarur.
Siç e përmbledh një zyrtar i lartë ushtarak nga Gjiri Persik: “Sauditët kanë kapitalin, pakistanezët armët bërthamore, turqit teknologjinë dhe egjiptianët një ushtri të fuqishme.” Nëse këto elemente do të harmonizoheshin, rajoni mund të ishte përballë lindjes së një superfuqie të re.
Megjithatë, historia e Lindjes së Mesme tregon se shumë aleanca të ngjashme, qoftë nën frymën e panarabizmit, baathizmit apo projekteve të tjera politike kanë rezultuar jetëshkurtra. Në kohën e Gamal Abdel Nasserit, Saddam Husseinit, Hafez al-Assadit apo Muammar Gaddafit, u krijuan federata dhe bashkime shtetesh që u shpërbënë brenda pak muajsh.
Sot, situata është ndryshe. Vendosmëria e Netanyahut për të ndjekur objektivat e tij pa marrë parasysh as kundërshtimet e Shtëpisë së Bardhë, e kombinuar me dobësinë politike të Trumpit dhe dëshirën e tij për të reduktuar praninë ushtarake amerikane jashtë vendit, ka krijuar një boshllëk të madh strategjik. Mohammed bin Salman synon ta mbushë këtë boshllëk duke garantuar sigurinë e Arabisë Saudite ndaj çdo kërcënimi, përfshirë edhe atë bërthamor.
Sipas raportimeve, pikënisja e këtij procesi ishte një operacion izraelit që dëmtoi marrëdhëniet me monarkitë arabe: sulmi i shtatorit të kaluar në Katar për eliminimin e drejtuesve të Hamasit. Ky veprim shkaktoi tronditje në rajon dhe vetëm pak javë më vonë princi saudit nënshkroi një traktat me Pakistanin, i cili përmban një klauzolë mbrojtjeje të ndërsjellë, të ngjashme me nenin 5 të NATO-s.
Pakistani ofron garancinë e arsenalit të tij bërthamor dhe të forcave të armatosura, ndërsa në këmbim përfiton mbështetje financiare për ekonominë e tij të brishtë.
Sulmi ndaj Iranit më 28 shkurt përbënte traumën e dytë për Arabinë Saudite. Riadi kishte mbështetur ndërmjetësimin e Omanit dhe besonte se një kompromis diplomatik ishte i mundur. Në vend të kësaj, u gjend i përfshirë në konflikt pa paralajmërim dhe pa mbështetje shtesë nga SHBA-ja. Që prej asaj kohe, Garda Revolucionare iraniane ua ka bërë monarkive të Gjirit të paguajnë koston e përplasjes së hapur mes Uashingtonit, Tel Avivit dhe Teheranit.
Pikërisht dëshira për t’i dhënë fund luftës bëri që ministrat e Jashtëm të vendeve të STEP-it të mblidheshin më 19 mars. Nga ky takim lindi iniciativa diplomatike që kontribuoi në ndalimin e bombardimeve amerikane dhe në nisjen e bisedimeve në Islamabad.
Takimet diplomatike janë shndërruar tashmë në një mekanizëm të përhershëm bashkëpunimi. Vizita e afërt e Mohammed bin Salmanit në Turqi pritet të jetë një tjetër hap i rëndësishëm. Në axhendë është zgjerimi i traktatit saudito-pakistanez edhe me Ankaranë, ndërsa paralelisht po konkretizohen projekte të mëdha infrastrukturore: hekurudha, qendra logjistike, rrjete transporti, sisteme dixhitale dhe madje edhe një naftësjellës që do të transportojë naftën saudite drejt Mesdheut.
Ndërkohë, afrimi mes Egjiptit dhe Turqisë, dy rivalë të ashpër deri pak vite më parë, po shndërrohet në një partneritet të mirëfilltë ushtarak. Forcat ajrore të dy vendeve po zhvillojnë stërvitje të përbashkëta dhe po shqyrtojnë krijimin e një skuadriljeje të përbashkët avionësh F-16 për mbrojtjen e hapësirës ajrore saudite.
Edhe Katari, i cili prej kohësh bashkëpunon ngushtë me Turqinë në fushën ushtarake, ka shprehur interesin për t’iu bashkuar nismës së re rajonale.
Nëse ky projekt realizohet plotësisht, vendet pjesëmarrëse do të kishin ndikim të drejtpërdrejtë mbi disa nga nyjet më strategjike të tregtisë botërore: Kanalin e Suezit, Bosforin, Bab el-Mandebin dhe Ngushticën e Hormuzit. Një zhvillim i tillë do të ndryshonte ndjeshëm balancat e fuqisë në Lindjen e Mesme dhe më gjerë.
