Nga Përparim Kalo
Para një viti shumëkush duhet të ketë vënë re ngjizjen dhe lindjen e një praktike të veçantë në radhët e institucioneve të shtetit. Ato patëm rastin t’i ndiqnim shpesh në media, tek nënshkruanin memorandume me njëri-tjetrin, si të ishin palë të palidhura, të ndryshme dhe jo palë brenda një pale – shtetit.
Që atëherë nuk dëgjuam më rregullisht lajme për lidhje memorandumesh mirëkuptimi ose bashkëpunimi brenda llojit, por as edhe lajme për fatin e memorandumeve të nëshkruara midis Ministrisë së Drejtësisë dhe Prokurorisë për luftën kundër krimit! Por deri para pak ditësh, sepse së fundi u perhap lajmi se Ministria e Brendshme, Ministria e Financave dhe Prokuroria nënshkruan memorandum për luftën ndaj informalitetit! Ku ka vullnet shtetformues, deklaroi kryeministri Edi Rama, nuk ka asgjë që mund të bëhet pengesë objektive.
Nga pikëpamja e së drejtës, Memorandumet njihen si instrumente që përmban detyrime paraprake në formën e zotimit. Ai lidhet nga palë të ndryshme, ndërkohë që memorandumi i madh – ai midis popullit dhe qeverisë së zgjedhur prej tij me votë, në këmbim të premtimeve për një jetë më të mirë, e cila sigurisht varet, për mirë a keq, në një shkallë të konsiderueshme edhe nga vjelja e detyrimeve fiskale, pra edhe nga informaliteti, që ndryshe përkthehet evazion fiskal, pra institucioneve të saj është aty sa një mal! Ndërkohë që edhe Kushtetuta dhe ligjet e shtetit janë aty sa një mal!
Një mal me detyrime të përcaktuara në mënyrë të shprehur të cilat një Memorandum jo vetëm që nuk ua shton peshën, por mendoj se ja ul atë, pasi po të arsyetohet fare thjeshtë, mbivendosja e detyrimeve në një dokument të ri, me natyrë bashkëpunimi, i cili nuk renditet si burim i së drejtës në Kushtetutë, veç shton paqartësinë dhe pasigurinë se shteti, institucionet e tij, funksionojnë dhe zgjedhin të veprojnë në përputhje me kushtet e memorandumeve që përcaktojnë vetë, e jo me ato që cakton ligji.
Pyetja që shtrohet në kuadrin e luftës kundër informalitetit, dmth evazionit fiskal, është se a mjafton kuadri ligjor për të parandaluar e ndëshkuar të dyja palët në procesin e fshehjes së të ardhurave ose të kryerjes së veprimtarisë tregtare pa rregulla? A ka mjete për të vënë para drejtësisë të dyja palët pjesëmarrëse në këtë veprimtari? Nëse po, institucionet e shtetit mund t’i përvishen punës në vend që të shpenzojnë kohë për të hartuar, nënshkruar e promovuar praktikën e memorandumeve pa bukë.
