“Është një gabim i madh të nënvlerësohet kriza, duhet vepruar menjëherë për pezullimin e Paktit të Stabilitetit”
Kështu është shprehur këtë të martë, më 14 prill, kryeministrja italiane Giorgia Meloni gjatë mbërritjes në Vinitaly në Verona. Një ditë më parë, presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen kishte deklaruar se nuk ka kushte për të lehtësuar rregullat buxhetore.
Duke mbërritur në panairin e verës, Giorgia Meloni njoftoi edhe pezullimin e marrëveshjes së mbrojtjes me Izraelin: “Duke marrë parasysh situatën aktuale, qeveria ka vendosur të pezullojë rinovimin automatik të marrëveshjes së Mbrojtjes me Izraelin”.
Kjo marrëveshje synon të favorizojë bashkëpunimin tregtar me Izraelin, sidomos në sektorin e mbrojtjes, si dhe të lehtësojë kërkimin dhe zhvillimin në fushën ushtarake. E miratuar për herë të parë në vitin 2005, ajo rinovohej automatikisht çdo pesë vjet. Pezullimi përbën një sinjal politik ndaj sulmeve dhe operacioneve të ushtrisë izraelite në Liban, të cilat janë dënuar tashmë nga Italia dhe vende të tjera evropiane.
Sa i përket Paktit të Stabilitetit, kryeministrja italiane u shpreh: “Pezullimi i mundshëm i Paktit të Stabilitetit mund të ndihmojë, sigurisht. Duhet parë si do të zhvillohet situata në ditët në vijim, por mendoj se Europa nuk duhet ta nënvlerësojë ndikimin që kjo krizë mund të ketë në muajt e ardhshëm. Do të ishte një gabim i madh vlerësimi nëse do të vepronte me vonesë”.
Ajo sqaroi gjithashtu se pezullimi “nuk duhet kuptuar si masë ndaj një shteti të vetëm anëtar, por si masë e përgjithshme”.
Kryeministrja foli edhe për një tjetër çështje të lidhur ngushtë me krizën, përdorimin e gazit rus. Meloni u shpreh skeptike për këtë zgjidhje: “Presioni ndaj Rusisë është arma më efektive për të ndërtuar paqen. Shpresoj që kur dhe nëse ky problem do të lindë (në janar 2027), emergjenca të ketë përfunduar”.
Për heqjen e embargos ndaj gazit rus ishte shprehur edhe presidenti i ENI-t (kompani energjetike me seli në Romë), Claudio Descalzi, ndërsa Meloni tha se “Descalzi është operator i sektorit, e kuptoj këndvështrimin e tij”. Edhe zëvendëskryeministri Matteo Salvini është shprehur pro rikthimit të gazit rus.
Meloni kishte kërkuar më parë që Brukseli të pezullonte Paktin e Stabilitetit, por situata mbetet e ndërlikuar.
Corriere Della Sera shkruan se kriza po rëndon financat publike të Italisë, sidomos pas vendimit për uljen e akcizave mbi karburantet për të mbështetur konsumin dhe ekonominë.
Italia ndodhet aktualisht në procedurë shkeljeje nga BE dhe nuk mund të kalojë kufirin e deficitit 3%, madje është zotuar të rikthehet nën këtë prag. Ministri Giorgetti shpresonte ta arrinte objektivin në vitin 2026, por të dhënat e ISTAT (Institutit italian të statistikave) tregojnë se objektivi rrezikon të mos arrihet.
Pezullimi i Paktit të Stabilitetit do t’u lejonte qeverive të rrisin borxhin publik, të japin subvencione dhe ndihma ekonomike, por do të dobësonte rregullat bazë të politikave fiskale të BE-së. Italia gjithashtu rrezikon të mos përjashtojë nga deficiti rritjen e shpenzimeve ushtarake, siç ishte angazhuar në NATO.
Nga ana tjetër, Ursula von der Leyen ka një qëndrim të ndryshëm, duke theksuar se shtetet nuk duhet të përkeqësojnë më tej nivelet e deficitit. Kjo është veçanërisht e vështirë për vendet me borxh të lartë publik si Italia, Franca dhe Belgjika, të cilat nuk kanë hapësirën fiskale të Gjermanisë.
