Problematikat e Agjencisë Shtetërore të Kadastrës, shërbimi ndaj qytetarëve, integriteti i punonjësve dhe masat kundër korrupsionit u diskutuan në Komisionin për Nismat Qytetare, Bashkëpunimin dhe Mbikëqyrjen Institucionale, gjatë një seance dëgjimore në kuadër të Kalendarit Tematik për Mbikëqyrjen Parlamentare.
Xhafaj solli si shembull kadastrën turke, duke e krahasuar me situatën në Shqipëri. Ai tha se kishte pasur mundësinë të shihte dokumentacionin e kadastrës turke të një shekulli më parë, të hartuar pa inteligjenc artificiale dhe mundësitë e sotme, por që, sipas tij, ishte shumë më i rregullt. “Kadastra e tyre ishte si bukurshkrim, edhe pa pasur nevojë ta dixhitalizoje”, tha Xhafaj.
Ai u ndal më tej te integriteti i punonjësve të Kadastrës dhe kërkoi të dijë se çfarë masash merren ndaj rasteve kur mbi punonjës të institucionit rëndojnë vendime gjyqësore për shkelje apo zbatim të keq të ligjit.
Drejtoresha e Agjencisë Shtetërore të Kadastrës, Lorena Goxhobelli, tha se korrupsioni mbetet një nga pengesat dhe shqetësimet kryesore të qytetarëve. Ajo bëri të ditur se gjatë dy viteve të fundit janë dhënë 207 masa disiplinore, ndërsa në periudhën 2024–tetor 2026 janë bërë 11 referime në Prokurori, krahasuar me 5 kallëzime penale gjatë viteve 2019–2023.
Fatmir Xhafaj: “Drejtoresha mori shembull Kadastrën greke, por kam pasur fatin e mirë dhe të keq të shoh Kadastrën turke, një shekull më parë, pa inteligjencë artificiale dhe ku e ku, dhe s’ka asgjë të krahasueshme. Pavarësisht se për çdo gjë sot ia hedhim fajin asaj epoke, por e vërteta është që Kadastra e tyre ishte si bukurshkrim, edhe pa pasur nevojë ta dixhitalizoje.
Ky është fati ynë i keq që kemi këtë gjendje. Bie dakord me ju që është krijuar, e kemi prishur ne, e kemi shkatërruar ne dhe këtë situatë e kemi për fajin tonë, që të dhënat ose mundësitë për të operuar janë shumë të vështira për njerëzit që humbin sot në Kadastër.
Shumë probleme lidhen me dixhitalizimin, me proceset e ligjit, me burimet njerëzore, lidhen me menaxhimin dhe ajo që unë shoh, ka një ndryshim nga pikëpamja menaxheriale që reflektohet në ritmin e punës së Kadastrës.
Por ka dhe një gjë tjetër që ndikon. Duke qenë se çështjet që lidhen me Kadastrën janë raport mes shtetit dhe qytetarit dhe sot, ndër tri çështjet që preokupojnë më shumë qytetarin, janë çështjet që lidhen me pronën në tërësi dhe Kadastrën në veçanti, pra lidhet me këtë shërbim.
Ka dy kategori që e mbajnë këtë barrë përsipër: jeni ju që e ekzekutoni, jemi ne deputetët që shqetësimin e qytetarëve e mbartim në marrëdhëniet që kemi me ta.
Prandaj duhen vlerësuar shqetësimet e kolegëve.
Në këtë kompleksitet të kësaj çështjeje ka një komponent të rëndësishëm që ka të bëjë me integritetin e njerëzve që shërbejnë në Kadastër dhe, sa më shumë avancon procesi, që bëhet më sfidues, kaq më e rëndësishme del çështja e integritetit të njerëzve që shërbejnë në këtë institucion, jo vetëm në nivelin drejtues, por në shërbimin e përditshëm.
Këtu janë të rëndësishëm treguesit e performancës dhe të integritetit.
Mund të rrinim shumë kohë të flisnim për shembuj konkretë. Mjafton të marrim shumë vendime gjyqësore, shumë vendime penale që rëndojnë mbi punonjës të veçantë të Kadastrës dhe mendoj që s’mund të jenë më pjesë e atij institucioni nëse ka një vendim gjyqësor që certifikon pikërisht shkeljen apo zbatimin e keq të ligjit.
Pyetja ime është: Si i qaseni ju kësaj? Çfarë masash, kontrolli të brendshëm keni? Është e domosdoshme të ketë një kontroll të brendshëm që disiplinon dhe vlerëson për këtë gjë?”
Lorena Goxhobelli: “ Korrupsioni, pa diskutim, është një pengesë kryesore dhe një nga shqetësimet kryesore që qytetarët kanë jo vetëm ndaj administratës së Kadastrës, por ndaj administratës në tërësi.
Kemi rritur mekanizmat e kontrollit, edhe pse personalisht mendoj që janë shumë të nevojshëm, por nuk janë masat e vetme që duhen marrë ndaj luftës ndaj korrupsionit, edhe ndaj luftës së perceptimit të korrupsionit.
Për sa i përket kontrolleve, ne kemi rritur masat disiplinore. Kemi dhënë 207 masa disiplinore më shumë në këto dy vite, krahasuar me periudhën 2019–2023. Kemi ndërmarrë hapa dhe referuar në Prokurori konstatimet për vepra penale.
Nëse gjatë 2019–2023 janë bërë 5 kallëzime penale, ne, 2024–tetor 2026, kemi bërë 11 referime në Prokurori.
Mendoj që forma më e mirë për të adresuar perceptimin dhe korrupsionin ka të bëjë me procedura të qarta, transparencë maksimale, dixhitalizimin dhe automatizimin e shërbimeve kadastrale”.
