Një figurë e lartë politike ka ngritur pikëpyetje nëse vazhdimi i mbajtjes në paraburgim të Kryetarit të Bashkisë së kryeqytetit të Shqipërisë është “rreptësisht i nevojshëm”.
Erion Veliaj ka mbetur formalisht në detyrë si Kryetar i Bashkisë së Tiranës, pavarësisht se mbahet në atë që njihet si paraburgim që prej shkurtit 2025. Ai akuzohet për korrupsion dhe pastrim parash, por i mohon me forcë çdo shkelje.
Çështja më e fundit në një seri të zgjatur procesesh gjyqësore zhvillohet më 15 shtator, kur çështja e tij do të shqyrtohet nga Gjykata e Lartë e Shqipërisë. Kjo vjen pasi Gjykata Kushtetuese e vendit kërkoi së fundmi një rishqyrtim, siç parashikohet nga Kushtetuta e Shqipërisë.
Seanca ka marrë një rëndësi të veçantë, pasi bëhet fjalë për një rishqyrtim si të paraburgimit të tij, ashtu edhe të proporcionalitetit të tij.
Avokati i kryebashkiakut në Shqipëri, Plarent Ndreca, tha: “Pas vendimit të Gjykatës Kushtetuese, baza ligjore për vazhdimin e mbajtjes së z. Veliaj në paraburgim ka ndryshuar në mënyrë thelbësore.”
Në një intervistë ekskluzive për këtë faqe, një figurë e lartë e Partisë Demokratike Evropiane tha se çështja “ngre pikëpyetje serioze mbi domosdoshmërinë dhe proporcionalitetin”.
Sandro Gozi, Sekretar i Përgjithshëm i partisë dhe gjithashtu eurodeputet francez i Renew Europe, një grupim i rrymës kryesore në Parlamentin Evropian, sugjeroi se vazhdimi i mbajtjes së tij në paraburgim mund të jetë “i tepruar”.
Kjo faqe e pyeti Gozin se cilat ishin shqetësimet konkrete që kishte lidhur me këtë çështje.
Ai tha: “Më lejoni të jem shumë i qartë: lufta kundër korrupsionit është thelbësore, veçanërisht në një vend që synon anëtarësimin në BE, dhe kërkesa për respektimin e shtetit të së drejtës nuk mund të nënkuptojë kurrë kërkesë për pandëshkueshmëri. Akuzat serioze duhet të hetohen dhe ndiqen penalisht në mënyrë të pavarur, pavarësisht se kush është i përfshirë. Por shteti i së drejtës nënkupton gjithashtu proporcionalitet, proces të rregullt ligjor dhe prezumimin e pafajësisë.”
Ai vuri në dukje se Veliaj ndodhet në paraburgim që prej shkurtit 2025, duke shtuar: “dhe pas një periudhe kaq të gjatë është e ligjshme të shtrohet pyetja nëse vazhdimi i paraburgimit mbetet rreptësisht i nevojshëm apo nëse mund të përdoren masa alternative.”
Disa kanë argumentuar se kjo çështje “hedh dritë” mbi mangësitë aktuale në sistemin gjyqësor dhe në shtetin e së drejtës në Shqipëri.
Lidhur me këtë, Gozi, Sekretar i Përgjithshëm që prej vitit 2021, tha: “Një çështje e vetme nuk mund të përcaktojë një sistem të tërë gjyqësor dhe Shqipëria ka bërë përparim të rëndësishëm në luftën kundër korrupsionit.”
Ai shtoi: “Megjithatë, ekziston një çështje më e gjerë që meriton vëmendje: të dhënat SPACE të Këshillit të Evropës tregojnë se 58% e popullsisë së burgjeve në Shqipëri mbahej pa një vendim përfundimtar, përqindja më e lartë në Evropë, krahasuar me një mesatare evropiane prej 29%. E njëjta analizë vëren se nivelet shumë të larta të paraburgimit mund të lidhen me procedura të ngadalta ose me një mbështetje të tepruar te paraburgimi si masë sigurie.”
Eurodeputeti tha: “Këto janë shqetësime që Shqipëria duhet t’i trajtojë si pjesë e rrugëtimit të saj evropian.”
Shqipëria është ndër vendet kryesuese për t’u anëtarësuar në BE, ndoshta që në vitin 2030, dhe është vlerësuar për mbylljen e shumicës së kapitujve negociues të nevojshëm për anëtarësimin në BE, megjithëse disa thonë se problemet e vazhdueshme me sistemin e saj gjyqësor mund të ngadalësojnë përparimin drejt anëtarësimit.
Gozi, anëtar i Mouvement Démocrate në Francë, tha: “Unë e mbështes fuqimisht perspektivën evropiane të Shqipërisë, por anëtarësimi duhet të mbetet i bazuar në meritë. Asnjë sistem gjyqësor nuk është i përsosur, përfshirë ato të shteteve anëtare ekzistuese, por respektimi i shtetit të së drejtës, pavarësia e gjyqësorit dhe të drejtat themelore duhet të garantohen në mënyrë të vendosur përpara anëtarësimit,” shtoi eurodeputeti, i cili kryeson Delegacionin në Asamblenë e Partneritetit Parlamentar BE-Mbretëri e Bashkuar.
I pyetur për përdorimin e paraburgimit në rastin e kryebashkiakut, jo më pak për faktin se ai është një zyrtar i zgjedhur, si dhe për kohën që është dashur që çështja e tij të shkojë në gjykim, ai tha: “Tetëmbëdhjetë muaj paraburgim janë një periudhë jashtëzakonisht e gjatë dhe ngrenë pikëpyetje serioze mbi domosdoshmërinë dhe proporcionalitetin.
“Ky shqetësim mbetet krejtësisht i pandryshuar, pavarësisht pozicionit politik të z. Veliaj.”
Eurodeputeti, i cili është nga Italia dhe ka qenë më parë Nënsekretar Shteti për Çështjet Evropiane në qeveritë e Matteo Renzit dhe Paolo Gentilonit, nuk pranoi të komentonte mbi kohëzgjatjen që po merrte çështja për të mbërritur në gjykatë, duke thënë: “Nuk do të spekuloj mbi pretendime që kanë të bëjnë me një gjykatë të pavarur.”
Partia Demokratike Evropiane publikoi gjithashtu së fundmi një deklaratë mbi këtë çështje, ku theksohej se kryebashkiaku ndodhet në paraburgim që prej 10 shkurtit 2025 – një vit e gjysmë.
Deklarata shton se akuzat formale iu njoftuan vetëm në korrik 2025, pas 163 ditësh në paraburgim dhe se, së fundmi, Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë rrëzoi një vendim të Gjykatës së Lartë dhe urdhëroi një rishqyrtim të ri të paraburgimit të tij, “duke vënë në pikëpyetje proporcionalitetin e tij në dritën e mandatit të tij si Kryetar i Bashkisë së Tiranës, i zgjedhur në mënyrë demokratike”.
Më tej thuhet: “Ne u bashkohemi atyre që u bëjnë thirrje autoriteteve shqiptare të respektojnë shtetin e së drejtës, prezumimin e pafajësisë dhe parimin e proporcionalitetit. Kjo çështje zhvillohet në një sfond thellësisht shqetësues për demokracinë shqiptare.
“Ne do të vazhdojmë ta mbajmë atë në qendër të vëmendjes, sepse Shqipëria meriton një të ardhme evropiane — një të ardhme plotësisht demokratike, transparente dhe fuqimisht të angazhuar në luftën kundër korrupsionit, duke garantuar njëkohësisht që drejtësia të ushtrohet gjithmonë me paanshmëri, pavarësi dhe respekt për të drejtat themelore.”
Anëtarët e Partisë Demokratike Evropiane përfshijnë eurodeputetë të Reneë Europe dhe, në vitin 2025, RE “dënoi fuqimisht” atë që e quajti arrestimin “e motivuar politikisht”, nën akuza për korrupsion, të një tjetër zyrtari të zgjedhur: Kryetarit të Bashkisë së Varnës, Blagomir Kotsev.
Duke folur më herët këtë vit, eurodeputeti lituanez i RE-së Petras Auštrevičius, raportuesi i Parlamentit Evropian për zgjerimin, vlerësoi përpjekjet e Shqipërisë për reforma, por tha se shqetësimet lidhur me praktikat e paraburgimit në Shqipëri “tregojnë pikërisht pse reformat në drejtësi duhet të japin rezultate reale”.
Ben Brandon, nga Mishcon de Reya LLP, është një nga avokatët ndërkombëtarë të Veliajt me bazë në Londër. Ai sapo është kthyer nga Tirana, ku mundi ta vizitonte kryebashkiakun në burg për herë të parë që prej arrestimit të tij.
Duke folur për këtë faqe, Brandon tha: “Prej kohësh kemi argumentuar se paraburgimi i Erion Veliajt është i panevojshëm dhe joproporcional. Derisa Gjykata Kushtetuese shqyrtoi çështjen e tij, asnjë gjykatë në Shqipëri nuk kishte marrë siç duhet në konsideratë rëndësinë e statusit dhe përgjegjësive të tij si Kryetar i zgjedhur në mënyrë demokratike i Bashkisë së kryeqytetit të Shqipërisë, apo alternativat e disponueshme ndaj paraburgimit. Gjykata e Lartë është udhëzuar nga Gjykata Kushtetuese që më 15 shtator të rishqyrtojë proporcionalitetin e vazhdimit të paraburgimit të tij.
“Shpresojmë që Gjykata e Lartë të ndjekë arsyetimin e qartë të gjykatës më të lartë, të korrigjojë gabimet e dukshme që janë bërë në çështjen e kryebashkiakut Veliaj gjatë 18 muajve të fundit dhe ta lirojë atë menjëherë.”
Aktualisht, në mediat lokale ka raportime se ndaj Kryetarit të Bashkisë është hapur tashmë një hetim i veçantë, i përqendruar te shpenzimet, megjithëse kjo nuk është konfirmuar.
Ndërsa koha po kalon për Shqipërinë, e cila synon të mbyllë kapitujt e fundit të mbetur të negociatave me BE-në, disa argumentojnë se nuk është rastësi që është krijuar perceptimi për një goditje të shtuar në fushën e drejtësisë, me një varg çështjesh të ngritura ndaj figurave publike të profilit të lartë dhe zyrtarëve të zgjedhur, përfshirë Veliajn.
Çështja e Veliajt nuk është e vetmja që ka tërhequr vëmendjen e mediave shqiptare kohët e fundit, me një ish-ministër të Mjedisit mes personave të akuzuar për korrupsion.
Megjithatë, për Veliajn shqetësimi më i menjëhershëm është paraburgimi i tij në një qendër pranë bregdetit shqiptar.
Avokati i tij në Shqipëri thekson se kjo nuk është hera e parë që ngrihen shqetësime lidhur me përdorimin e paraburgimit në Shqipëri, ndërsa të dhënat më të fundit tregojnë se rreth 58 për qind e popullsisë së burgjeve të vendit, afërsisht 2,653 persona, mbahen në paraburgim, një normë deri në pesë herë më e lartë se mesatarja e BE-së.
Thuhet se paraburgimi përdoret shpesh për vepra penale si korrupsioni, por Veliaj dhe avokatët e tij argumentojnë se mbajtja e dikujt për një kohë kaq të gjatë — qëndrimi mesatar është 253 ditë — është “shumë e pazakontë”, përveç rasteve që lidhen me trafikimin e drogës, krimin e organizuar dhe/ose terrorizmin.
Vëmendja, deri në një farë mase, është përqendruar gjithashtu te organizata në Shqipëri që ka për detyrë çrrënjosjen e korrupsionit dhe luftën kundër krimit të rëndë.
SPAK-u, siç njihet zakonisht, është vlerësuar gjerësisht për përpjekjet e tij në këtë drejtim dhe puna e tij është përshëndetur, përfshirë nga raportuesi i Parlamentit Evropian për Shqipërinë, eurodeputeti socialist Andreas Schieder, si “thelbësore”, veçanërisht për të ndihmuar në përmbushjen e reformave të vendit para anëtarësimit.
Eurodeputeti ka thënë më parë se SPAK-u po luante një “rol vendimtar” në luftën kundër korrupsionit dhe se kjo “tregon se qeveria shqiptare po e merr shumë seriozisht këtë detyrë”.
I pyetur për të komentuar mbi çështjen Veliaj, një zëdhënës i SPAK-ut tha: “Mund të konfirmojmë se Prokuroria e Posaçme ka përfunduar hetimin e saj dhe e ka dërguar zyrtarisht çështjen për gjykim pranë Gjykatës së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (GJKKO), ku procedurat tashmë janë në zhvillim. Çdo kërkesë apo parashtrim lidhur me këto çështje duhet t’i drejtohet drejtpërdrejt Gjykatës (GJKKO), në përputhje me procedurat dhe afatet e përcaktuara në Kodin e Procedurës Penale.”
Komenti u bë në korrik dhe, në momentin e publikimit, askush nga SPAK-u nuk i ishte përgjigjur një kërkese më të fundit për koment nga kjo faqe.
Artikulli origjinal:
https://brusselsmorning.com/erion-veliaj-detention-supreme-court/101957/
