Nga Bruno Maçães
Është një mëngjes tipik në Shkup, kryeqyteti i Maqedonisë ose, siç mund të njihet së shpejti, Maqedonia Veriore.
U zgjova në dhomat e një galerie mbi lumin Vardar – një dremitje për imperializmin evropian në këtë qytet të mrekullive arkitekturore – dhe hoqa karrigen që kisha mbështetur në derë një natë më parë.
Në recepsion dikush tha: “Mos u mashtroni. Ky mund të duket si një hotel, por kur të vijë koha, lundrojmë Vardarin dhe pushtojmë Greqinë “.
Jashtë qëndron Ura e Qytetërimeve me statujat e saj të pafundme për të gjithë heronjtë – të vërtetë dhe të shpikur – të historisë maqedonase. Pastaj sheshi kryesor me statujën e saj gjigande të Aleksandrit. Dhe pastaj , hoteli ku takoj Janko Bacev, president i partisë së vogël Maqedonia e Bashkuar, e vetmja parti pro-ruse e hapur në vend.
Bacev po lufton kundër ndryshimit të emrit të propozuar për vendin. Së bashku me partitë e tjera të vogla, Maqedonia e Bashkuar do të bojkotojë referendumin e planifikuar në 30 shtator, por Bacev është gati të bëjë shumë më tepër. Ai është i afërt me Aleksandër Dugin, filozof dhe propagandist rus i njohur për lidhjet e tij me çdo lëvizje reaksionare në Evropë.
Truproja e Bacev, i ulur pranë tij, më thotë se kur partia solli Dugin për të folur në Shkup, rusët u pyetën se si bashkatdhetarët e tij do të reagonin ndaj sugjerimit të ndryshimit të emrit të Rusisë. Ne do të vrisnim, u përgjigj ai.
Ndryshimi i emrit është i rëndësishëm sepse hap rrugën për anëtarësimin e Maqedonisë në NATO dhe Bashkimin Evropian, duke kapërcyer kundërshtimet e Greqisë ndaj përdorimit të një toponimi që e konsideron të vetin. Marrëveshja e fundit midis dy qeverive na lë afër këtij rezultati, me kusht që votuesit në referendum të jenë të bindur.
Brukseli dëshiron ta kthejë Maqedoninë në një vend normal. Rusia gjithashtu ka një interes në rezultatin e referendumit. Humbja e Malit e Zi – vendi i vogël ballkanik që u bashkua me NATO në 2017 – mund të konsiderohet një fatkeqësi. Por, ti humbasë të dyja, janë shumë për Rusinë
Një natë më parë, kisha shkuar në protesta përpara ndërtesës së parlamentit. Bacev ishte atje gjithashtu, sigurisht. Nga një distancë unë mund të shihja se si ai u zhvendos në vijën e frontit, duke u përballur me policinë dhe duke valëzuar një flamur rus.
Ambasada ruse në Shkup është një fole e spiunëve, kulmi i tretë dhe më i vogël në një trekëndësh që përfshin gjithashtu Beogradin dhe Sofjen. I udhëhequr nga mitologu Oleg Scherbak, një shok klase i Ministrit të Jashtëm rus Sergej Lavrov, ambasada krijoi një makinë të fuqishme të spiunazhit. Zyrtarisht ajo krenohet me pesë oficerë të inteligjencës: një është i specializuar në çështjen e energjisë dhe dy flasin shqip në mënyrë përfekte dhe janë të ngarkuar me trajtimin e pakicës kombëtare.
A është kjo një lojë – një Lojë e re e Madhe – midis Rusisë dhe Perëndimit? Jo. Ka një lojtar tjetër në tavolinë.
Ditën tjetër takoj një tjetër nga figurat kryesore politike që luftojnë ndryshimin e emrit. Ndërsa ulemi duke pirë, Ljupço Palevski më thotë Maqedonia është një fushë beteje mes dy fuqive. Nga njëra anë, Perëndimi. Nga ana tjetër … Kina.
Kina apo Rusia? Pyes. “Rusia është vetëm muskujt. Mendja është Kina, dhe paraja është Kina. “Kinezët dëshirojnë të ndërtojnë një rrugë, shpjegon ai, një rrugë të re mëndafshi midis Evropës Qendrore dhe portit të tyre në Greqi. “Mënyra për të ndaluar këtë rrugë është krijimi i konfliktit në Ballkan”.
Palevski po pretendonte se Perëndimi po bën kërdi në vendin e tij – duke nxitur pasionet me ndryshimin e emrit – në mënyrë që të bllokojë ose të prishë projektin e Brezit dhe Rrugës. Nëse Maqedonia hidhet në kaos (ose sjellë në NATO), Kina do të humbasë rrugën e vetme në dispozicion për në Evropë, sepse rruga mund të kalojë vetëm përmes tre vendeve dhe të dyja Shqipëria dhe Bullgaria janë të qëndrueshme brenda NATO-s.
Palevski godet më sakte sesa Bacev, dhe më e rrezikshme. Çdo përmendje e emrit të tij në Shkup ngjall historinë se si ai erdhi në posedim të regjistrimeve të paligjshme të bëra nga ish-kryeministri Nikola Gruevski (i cili u dëbua nga detyra nga skandali i përgjimit përgjimi).
Të armatosur me biseda të regjistruara midis politikanëve, diplomatëve dhe zyrtarëve të lartë, Palevski shpejt vazhdoi t’i vendoste ata kundër shumë prej atyre të cilëve u ekspozonin krimet. Për këtë, ai u shpërblye me të paktën dy përpjekje për vrasje dhe një vizitë të natës nga shërbimet e inteligjencës.
Në një moment gjatë bisedës tonë, Palevski heq një kartë memorie nga zinxhiri i tij kryesor, e lidh atë në telefonin e tij dhe më tregon një bisedë midis një politikani maqedonas dhe një ambasadori të huaj që ai thotë se do të shkaktojë një tërmet politik. Duke kërkuar nga telefoni i tij, ai sugjeron që kinezët duhet të mbështesin partinë e re që po krijon, “një parti nacionaliste në favor të një globalizimit multipolar.
Më vonë atë ditë, unë pyeta një agjent të një shërbimi të inteligjencës evropiane që vepronte në Shkup, çfarë mendonte për këtë. Përgjigja ishte: “Kinezët nuk do të përfshihen kurrë me dikë si Palevski”.
Agjenti më tha se është më pak optimist se drejtuesit e tij politik që Maqedonia do të ketë një të ardhme evropiane. Kina, megjithëse e kujdesshme dhe metodike, po rrit ndikimin e saj ekonomik këtu, ndërsa Rusia ka një qëllim të kufizuar në mendje: të mos e pengojë Maqedoninë të hyjë në klubin perëndimor, por të sigurohet se nuk do të ketë sukses pas anëtarësimit. Ndërsa Shkupi lëviz drejt anëtarësimit në NATO dhe BE, do të ketë shumë mundësi për të derdhur ende rërë në motorin e Perëndimit.
Nëse maqedonasit pranojnë emrin e ri, Maqedonia e Veriut do të nisë një proces të zgjatur të anëtarësimit në BE. Do të hapen kapitujt negociues. Ekipet e mëdha do të mbërrijnë nga Brukseli dhe do të mbushin të gjitha dhomat në galerinë e Vardarit
Ata do të takohen me ministra dhe burokratë për të negociuar rregullat e prokurimit dhe ligjet e telekomit, midis shumë gjërave të tjera.
Ndërkohë, në hije, do të hapen kapituj të tjerë, planet e tjera të komunikimit do të diskutohen dhe paratë nga arkëtimet sekrete do të vazhdojnë të rrjedhin.
Përktheu Alfons Çupaj
Javanews
Burimi: Politico.eu
