Nga Roland Lami
Gjykata Kushtetutese refuzoi sot kërkesën e disa partive të vogla për të shfuqizuar ndryshimet e kodit zgjedhor, që sipas tyre cënojnë barazinë e votës dhe përfaqësimin politik. Ajo la ne fuqi mbylljen e listave deri në masen 30% të tyre. Mirepo cfare nenkupton 30 % vende te sigurta ne lista ?
30 % nenkupton vend i sigurt relativisht ne listat shumeemerore,ai eshte nje mekanizem per te ushqyer garen mes antaresis se kush ti pelqej, sherbej, ngjaj ne sjellje, artikulim madje dhe paraqitje liderit per ta merituar ate vend.
30% burim adrenaline per liderit per te ndjer dhe shijuar pushtetin e tij mbi antaresine e partise. Fuqia e percaktimit si fitues ne tavoline pa qene nevoja te besh fushate.
30% mundesi e arte per mediokrit, te paftyret, te paarsimuarit, askushet ne kuptimin e imazhit publik apo reputacionit profedional, te fortet, te fuqishmit financiarisht, per te qene ne vende te sigurta
30% si burim i paster i te ardhurave kesh per liderin ne kembim te vendit te sigurt ne listat shumeemerore. Postulati paguaje ta kesh eshte norme e pashkruar por e ditur te partite politike. Sa me shume paguan aq me lart vendosesh ne renditje dhe me i sigurt investimi dhe shpresa per shumefishim fitimi neser si deputet.
30% si mekanizem per te siguruar kamikaset per cdo rezultat te mundshem zgjedhor. Nje numer kandidatesh qe do te mbrojne ne menyre te verber linjen e liderit si do qe te shkojne zgjedhjet neser. Ketu mund te jene deputet me eksperience qe nuk dijne te bejne gje tjeter ne jete vec punes se deputetit fal ndjekjes ne menyre te verber te liderit, persona anonim qe katapultohen ne politik pa asnje kontribut, persona qe e kane blere statusin deputetit ne kembim te lekeve.
30% si mekanizem per te perforcuar rolin e liderit ne hartimin e listave dhe sfumimin e strukturave drejtuese. Mekanizmi i propozimeve nga lart posht pra nenseksion seksion kryesie, kryetar kalon direkt nga lart – poshte, kryetari ben njoftimimin e nominuar per cdo deputet ose i bie bilbilit si te votojne antaresia ne primare per kandidatet.
30% si instrument per te respektuar kodin zgjedhor dhe faktorin nderkombetar nepermjet respektimit deri diku te kuotes gjinore. Pavaresisht se shume parti paguajne gjoben kundrejt mosrespektimit te kuotes gjinore por te pakten jane ne rregull me marreveshjet nderkombetare qe kane firmosur.
30 % si mundesi qe disa deputet te kuptojne vleren qe kane cilesit e tyre ne kontakt me elektoratin jo thjeshte logoja e partise dhe liderit qe e drejton ate si e vetmia mundesi qe te kalojne hersin qe kerkohet per te ndryshuar renditjen e kandidateve ne lista. Nje pjese do garojne si ne sistem maxhoritar duke i dhene rendesi cdo vote.
30% si kod komunikimi i liderit per te deshifruar preferencat dhe bezdisjet, prespektivat dhe mbylljet e karierave te kandidateve nisur nga pozicioni qe ky i fundit ju vendos ne listen shumeemerore.
30% si nje mundesi e pashfrytezuar per te vendosur ne liste njerez qe nuk vijne nga jeta partiake por publike. Teknokrat qe mbulojne me kompetence fusha te caktura, te rinje qe mund te serviren ne publik si modele per tu adhuruar nga bashkemoshataret per shkak te arritjeve te tyre, persona me nevoja te vecanta qe jo per shkak te tyre por sistemeve qe kemi ndertuar nuk jane ne kushte te barabarta me pjesen tjeter te shoqerise, personalitete nga bota akademike qe kane demostruar kredo morale dhe profesionale dhe kane identitetin e tyre ne publik.
30% do te sherbej realisht keto zgjedhje per te pare garen qe zhvillojne ne terren deputetet per te siguruar hersin qe nevojitet per te ndryshuar renditje e listave shumeemerore. Viti 2021 ishte eksperimental dhe i panjohur keshtu qe pak u shfrytezua apo u moren seriozisht. Ky vit do te evidentoj me shume problemet per utopistet qe mbeshtesin per arsy apo naivitet listat e hapura si menanizem zgjidhje problemesh dhe permiresim parametrash demokratik.
30% si nje motiv per te ushqyer partite e vogla dhe te reja per te artikuluar teza demokratike ku ne fakt sistemi me lista gjysem te hapura eshte po aq demokratik sa ai me lista te hapura per te mos thene me i pershtatshem per kushtet tona eshte nje miniatur proporcional plus magjoritar qe kishim dikur por me disa dallime. Ceshtja nuk eshte sistemi por si perdoret sistemi.
