Nga Enver Robelli
Në Kosovë kanë mbetur edhe pak ditë për të zgjedhur presidentin e vendit, por ende nuk dihet se kush janë kandidatët. Dihet vetëm se presidentja aktuale synon një mandat tjetër. Shihet se ajo nuk ka 30 nënshkrimet e nevojshme për kandidim, as nuk ka deklarata të qarta nga partitë politike se cilin kandidat mbështesin. Realisht, nuk dihet se kush do të jetë në krye të shtetit në pesë vitet e ardhshme.
Biografia e kandidatit ose kandidatëve është e panjohur. Asgjë nuk dihet për orientimin e tyre politik; nga vijnë, kush janë, çfarë synojnë në politikë, cilat vlera përfaqësojnë (dhe çfarë jo) apo çfarë qëndrimesh mbajnë për çështjet më të rëndësishme. Në këtë cirk, njerëzit janë thjesht spektatorë përpara arenës politike, duke pritur që një “mrekullibërës” të shfaqet në skenë dhe ta nxjerrë kandidatin nga kapelja.
Nëse bëjmë një vlerësim të përvojës së zgjedhjes së presidentëve që nga shpallja e pavarësisë, rezultati nuk është i mirë. Presidentët janë rrëzuar dy herë nga Gjykata Kushtetuese. Njëherë, bashkësia ndërkombëtare u detyrua të propozonte vetë një kandidat për të shpëtuar Kosovën nga një krizë e thellë politike. Ka pasur raste kur zgjedhjet janë mbajtur për arsye krejtësisht jopolitike. E gjithë kjo nuk e ka rritur vlerën e postit të presidentit në sytë e qytetarëve.
Zgjedhjet presidenciale janë bërë një “bombë atomike” që mund të hedhë në erë qeverinë nëse procesi dështon në Parlament. Kjo mund të ndodhë edhe disa javë pas zgjedhjeve parlamentare. Kosova ndodhet në një situatë të tillë tani.
Për hir të stabilitetit institucional, por edhe që posti i presidentit të mos jetë më pjesë e pazarllëqeve politike, nuk ka zgjidhje tjetër përveç ndryshimit të Kushtetutës, në mënyrë që kreu i shtetit të zgjidhet drejtpërdrejt nga qytetarët. Është për t’u habitur që krerët e partive nuk po e diskutojnë pikërisht këtë çështje tani. Sepse edhe pas pesë vitesh, Kosova do të gjendet përsëri përballë të njëjtës situatë: partitë nuk bien dakord dhe në momentin e fundit dikush nxirret si një “lepur” nga një cilindër.
Pavarësisht se cilin personalitet vendosin partitë politike të zgjedhin për postin e presidentit, një gjë duhet të jetë e qartë: Kosova ka nevojë për një figurë që ka përvojë politike dhe diplomatike, është e njohur me proceset që ka kaluar Kosova, njeh marrëdhëniet ndërkombëtare dhe ka përvojë në komunikimin me bashkësinë ndërkombëtare. Dhe një personalitet i tillë mund të jetë një grua ose një burrë, ajo që ka rëndësi është profili. Në këtë kohë stuhish të mëdha gjeopolitike, Kosova nuk ka as luksin dhe as kohën për eksperimente. Askush nuk duhet të zgjidhet në postin e presidentit për arsye emocionale ose me argumente thjesht patriotike.
Në Gjermani, këto ditë po diskutohet ideja e zgjedhjes së Angela Merkel, ish-kancelares me përvojë të gjerë politike, në postin e presidentit. Nëse një vend si Gjermania i kushton kaq shumë rëndësi përvojës politike, Kosova nuk duhet të lejojë që figura të panjohura të zënë pozicione të larta politike, domethënë “kuti politike” të cilave u dihet brendësia, zërat e të cilave pothuajse nuk janë dëgjuar kurrë në publik, qëndrimet politike të të cilave janë të panjohura.
Çdo kandidat për kryeministër kërkohet të shpjegojë veten para publikut, të prezantojë programin e tij, të japë intervista, të mbajë poste. Pse këto kritere nuk vlejnë për postin e presidentit? 5 vjet janë një kohë e gjatë dhe Kosova do të përballet me sfida të mëdha. Përvoja politike është thelbësore për t’iu përgjigjur këtyre sfidave. Dhe të gjitha partitë janë përgjegjëse për gjetjen e një zgjidhjeje të duhur dhe shmangien e eksperimenteve politike, dhe para së gjithash partia që fitoi zgjedhjet.
Kosova ka diplomatë dhe ish-diplomatë, por edhe personalitete të tjera nga jeta politike që do të ishin dinjitozë për postin e presidentit, nëse nuk ka marrëveshje për të vazhduar një mandat tjetër me presidentin aktual. Kjo është një çështje që u takon partive politike dhe vendimmarrësit duhet të kenë parasysh se është në dorën e tyre të mos shkaktojnë dëme politike me kandidatura të papërshtatshme.
