Nga Luljeta Progni
Kërkesa për zgjedhje të lira duhet të jetë pa asnjë dyshim e para në axhendën e protestave në Shqipëri. Zgjedhjet e lira janë kushti i domosdoshëm për të garantuar shtet ligjor e demokratik. Është fakt i gjithë pranuar se në Shqipëri nuk janë zhvilluar asnjëherë zgjedhje të lira. Asnjë proces zgjedhor nuk është vlerësuar deri më sot, si një proces i rregullt dhe i drejtë, ku vota e shqiptarëve të ketë përcaktuar pa asnjë lloj dyshimi a tjetërsimi qeverisjen e ardhshme. Nga ky pikëvështrim kërkesa e opozitës është e përligjur.
Por, janë të paktën dy faktorë që e vënë në pikëpyetje legjitimitetin e protestës: Koha, në të cilën nisi dhe mënyra se si po transformohet kauza e garantimit të votës së lirë.
Kërkesa është aq e vonuar, sa nuk mund të ofrojë asnjë zgjidhje për kauzën e granatimit të votës së lirë dhe kjo e vë seriozisht në pikëpyetje legjitimitetin e protestës. Kanë kaluar pothuajse katër vjet nga zgjedhjet e fundit parlamentare dhe opozita u kujtua vetëm pak muaj para zgjedhjeve të ardhshme, duke pretenduar t’i japë peshën që i takon çështjes së garantimit të votës së lirë. Nëse opozita do të ishte e interesuar për standardin e zgjedhjeve, do të duhej ta kishte nisur betejën politike të paktën një vit më parë. Por në fakt, as që është kujtuar ta përmendë e jo më të nisë një aksion politik.
Vetë kryetari i PD-së, Lulzim Basha e di shumë mirë se është thuajse e pamundur të ndryshojë Kodi Zgjedhor dhe po aq i pamundur votimi me numërimin elektronik. Po ashtu, duket krejt i pamundur edhe vullneti i palëve për të garantuar lirinë e votës. Vështirë të besosh se shumica e drejtuar nga Edi Rama e Ilir Meta do të garantojnë zgjedhje të lira, sepse u provuan në 21 qershor 2015 për zgjedhjet vendore, si dhe në disa procese të tjera zgjedhjesh të pjesshme, ku blerja dhe manipulimi i votës ishin shqetësuese, madje u përmendën si faktor i rëndësishëm edhe në raportet e vëzhguesve ndërkombëtarë. Por edhe krerët e opozitës, gjithashtu kanë dëshmuar se nuk mund të organizojnë një proces zgjedhor pa këto fenomene.
Faktori tjetër që vë në pikëpyetje legjitimitetin e protestës është mënyra se si u organizua, si filloi dhe si po vazhdon. Fillimisht kryetari i PD-së, Lulzim Basha, deklaroi në një status në rrjetet sociale se i ftonte të gjithë shqiptarët të protestonin më 18 shkurt kundër padrejtësive, varfërisë, shëndetësisë që lëngon, arsimit të shkatërruar, drogës, krimit e të tjera. Një ditë më vonë ai shpjegoi se protestat e Rumanisë shërbenin si frymëzim për lëvizjen dhe se opozita do të pretendonte të njëjtën gjë që kërkuan edhe protestuesit në Rumani: rrëzimin e qeverisë. Një ditë para protestës kryetari i PD-së, Lulzim Basha përsëriti thirrjen: “Protesta e nesërme është bashkimi me i madh i qytetarëve kundër padrejtësise, kundër keqqeverisjes, kundër varfërisë….” Më pas e moderoi qëndrimin në postimin e videos së parë nga protesta me diçiturën: “Qendresa jonë për zgjedhje të lira”. Në vijimësi në të gjitha mediat, e vetmja kërkesë që po përcillej ishte vetëm kjo: garantimi i zgjedhjeve të lira dhe sipas Bashës kjo mund të arrihet vetëm me një qeveri teknike.
Vetë protestuesit mund të jenë ç’orientuar pak nga mosartikulimi i qartë i kërkesave, ndërsa frymëzimi nga protestat në Rumani mbeti thjesht një status në rrjetet sociale, gjë që dihej. Tek e fundit në protestat e rumunëve nuk kishte ndonjë flamur të forcave politike, përveçse atij rumun.
Ky devijim i paqartë i qëllimit të protestës, duke vendosur në plan të parë kërkesat e një force politike dhe anëtarëve të saj, solli edhe ndryshimin e qëndrimit të qytetarëve. Shqiptarët kanë dhjetra arsye për të dalë në atë shesh e për të protestuar. Keqeverisja në të gjithë komponentet e saj, ku dominon korrupsioni, ka rritur ndjeshëm varfërinë dhe ky është fakt që përmbledh të gjitha kërto arsye, pa i marrë ato me rradhë. Ndaj dhe sheshi i protestës do të duhej të ishte mbushur çdo ditë aq sa ishte më 18 shkurt, por qytetarët qëndruan në protestë vetëm atë ditë deri në orën 16.00. Ata u larguan duke lënë pas çadrën e PD-së dhe partive të tjera opozitare, me deputetë që kanë qënë ministra për tetë vjet, ish-drejtorë të qeverisë Berisha e ish-zyrtarë të tjerë bashkë me bijtë e tyre. Ata po protestojnë për pushtetin e tyre dhe jo për lirinë e votës e as për hallet e qytetarëve. Vështirë të gjesh njerëz të mos e dinë se ajo çadër nuk është e protestës së qytetarëve, por e atyre që nuk ndjehen të sigurt pa qenë në pushtet dhe e kërkojnë atë me çdo kusht, edhe nëse do të duhet të vazhdojnë t’i luten Ilir Metës.
Ja si protestohet në Rumani:
Ja si protestohet në Shqipëri:
