Nga Augustin Palokaj
Marrëdhëniet midis Kosovës dhe Bashkimit Evropian në tre vitet e fundit nuk kanë qenë aspak miqësore. Nuk ka pasur asnjë “mosmarrëveshje midis miqve”. Kosova ka qenë nën sanksione të mëdha të BE-së, të cilat në shifra arrijnë deri në 500 milionë euro, që është shuma e fondeve që u bllokuan për Kosovën. Kosova nuk u vizitua nga zyrtarë të lartë të BE-së në vizita dypalëshe, as zyrtarët e Kosovës nuk u takuan në Bruksel. Përjashtimet ishin vizitat në kuadër të turneve rajonale ose takimeve në forume të përbashkëta. Për shembull, edhe pas 14 muajsh në postin e Komisioneres për Zgjerim, Marta Kos ende nuk e ka vizituar Kosovën.
Askush nga Kosova, madje as nga shoqëria civile, nuk u ftua në “Forumin e Zgjerimit” në Bruksel, ngjarjen që vetë Komisionerja Kos e quajti “Eventi Kryesor”, ngjarja kryesore vjetore për zgjerim. Kishte qindra pjesëmarrës nga shumë vende, dhe madje edhe politikanë anti-perëndimorë nga Serbia si Ana Brnabić ishin midis folësve kryesorë dhe të ftuarve të nderuar. E gjithë kjo nuk ka qenë normale, prandaj përdorimi i termit “normalizim i marrëdhënieve midis Kosovës dhe BE-së” nuk do të ishte i tepërt.
Pas konstituimit të shpejtë të Kuvendit të Kosovës dhe formimit të qeverisë, BE-ja nxitoi ta përgëzonte Kryeministrin Kurti dhe të shprehte gatishmërinë e saj për të mbështetur Kosovën në atë që në Bruksel quhet “rruga evropiane”. Bashkimi Evropian ka shprehur pritjet e tij për një “fillim të ri” në marrëdhëniet me Kosovën pas një periudhe gjatë së cilës ka pasur shumë mosmarrëveshje dhe madje edhe konfrontime. Në reagimet e para të Përfaqësueses së Lartë Kaja Kallas dhe Komisioneres së Zgjerimit Marta Kos, u pa një gatishmëri për një dinamikë të re në marrëdhënie pas formimit të një qeverie të re me një shumicë të qëndrueshme në Kuvend. Marta Kos njoftoi një vizitë në Kosovë sa më shpejt të jetë e mundur.
Një zëdhënës i BE-së, duke iu përgjigjur pyetjeve se cilat janë pritjet nga Qeveria e re e Kosovës, përmendi kryesisht dialogun me Serbinë, përfitimet e Kosovës nga plani i rritjes dhe rikthimin e Kosovës në fokusin e reformave evropiane. Në Bruksel, ata besojnë se shumica e qëndrueshme që ka qeveria e re në Kuvendin e Kosovës do të ofrojë një avantazh që do ta ndihmojë qeverinë t’i qaset punës me një përkushtim më të madh dhe të përmbushë edhe ato detyrime që kërkojnë kompromise.
Nga të gjitha këto reagime, duket sikur BE-ja ka vërtet një vullnet për një fillim të ri në marrëdhëniet me Kosovën. Ata mund të mos e pranojnë publikisht, por zbulimet rreth lidhjeve të ish-të dërguarit të posaçëm për dialogun, Miroslav Lajcak, me Rusinë, humbja e plotë e besueshmërisë së tij dhe fakti që ai ka diktuar kryesisht politikën e BE-së ndaj Kosovës në 5 vitet e fundit kanë ndikuar që BE-ja të ndryshojë qasjen e saj. Kjo mund të ndihmohet edhe nga ndryshimi i personelit të BE-së që merret me rajonin, megjithëse ish-bashkëpunëtorët dhe bashkëpunëtorët e Lajcak janë ende në nivele të larta në Drejtorinë e Përgjithshme për Zgjerim, ku ende kërkohen justifikime edhe më delikate për të vonuar edhe më tej heqjen e masave kundër Kosovës.
Diplomatët e BE-së thonë se, ndryshe nga Lajcak, i cili kryesisht fajësoi Kosovën për dështimet në dialog, pasardhësi i tij në këtë post, Peter Sorensen, është profesional, i paanshëm dhe objektiv në raportimin e tij ndaj shteteve anëtare. Shumë diplomatë të BE-së pajtohen se Kosova nuk është e vetmja që duhet fajësuar për marrëdhëniet e tendosura me BE-në gjatë tre viteve të fundit. Por nuk ka dyshim se Kosova është e vetmja që po i ndjen pasojat. BE-ja duhet të mbajë një qëndrim më miqësor ndaj Kosovës, të mos veprojë mbi frustrimet personale dhe arrogancën e disa zyrtarëve të saj, por të ndjekë një politikë më të qëndrueshme. Qeveria e re e Kosovës duhet gjithashtu të rivendosë besimin e BE-së dhe partnerëve të tjerë ndërkombëtarë. Tani është koha për një “rivendosje” të këtyre marrëdhënieve.
Qeveria e Kosovës nuk duhet të mbështetet shumë në faktin se “kishte të drejtë” dhe të ndjekë një politikë pakënaqësie ndaj BE-së. Kjo nuk do t’i sjellë asgjë Kosovës, ashtu siç nuk e ka sjellë deri më tani. Një qasje e tillë e ka lënë Maqedoninë e Veriut 20 vota prapa. Një qasje e tillë u provua edhe nga kryeministri shqiptar Edi Rama dhe presidenti serb, Aleksandar Vuçiç, kur “nga pakënaqësia ndaj BE-së” nisën “Ballkanin e Hapur”. Shqipëria përparoi në mënyrë dramatike, duke hapur të gjitha kapitujt në kohë rekord, kur u rikthye seriozisht në marrëdhëniet me BE-në në vend të aventurave me Serbinë, ndërsa Serbia ngeci pa hapur asnjë kapitull për më shumë se katër vjet, duke refuzuar çdo kërkesë nga BE-ja dhe duke menduar se BE-ja duhet t’i përshtatet Serbisë, dhe jo Serbia Kosovës.
Në BE, ata janë kuriozë të shohin se cili departament në qeverinë e re do të merret me Bashkimin Evropian. Pas një kohe të gjatë, Kosova nuk do të ketë një ministri të veçantë që do të merret me integrimin evropian. Ishte vërtet e tepërt kur shumë vite më parë Kosova kishte një Ministri të Integrimit Evropian, edhe pse ato integrime ishin joreale. Tani, kur shanset duhet të jenë më të mëdha, nuk ka një ministri të tillë.
Duket veçanërisht e çuditshme pse në një qeveri mega me 19 ministri nuk kishte vend për një që do të merrej me integrimin evropian. Normalisht, kjo detyrë duhej t’i ishte dhënë Ministrisë së Punëve të Jashtme. Sepse integrimi në BE është para së gjithash një proces politik dhe duhet të koordinohet nga një adresë e vetme. Sigurisht, çdo Ministri do të ketë detyrime për të punuar brenda fushëveprimit të saj për të arritur standardet evropiane. Por BE-ja duhet të ketë një adresë të vetme që do të shërbente si pikë kontakti dhe komunikimi për të mbajtur procesin e përgjithshëm nën mbikëqyrje.
Tani duhet të shihet nëse do të formohet një zyrë e veçantë brenda Qeverisë që do të merrej me integrimin evropian. E njëjta gjë vlen edhe për dialogun për normalizimin e marrëdhënieve me Serbinë, një proces që është pjesë integrale e integrimit evropian. BE-ja nuk dëshiron të ketë ndikim se kush dhe si në emër të Kosovës do të jetë përgjegjës për integrimin evropian, por prapëseprapë dëshiron të dijë se ku mund të drejtohet për të bashkëpunuar në këtë drejtim. Prandaj, edhe kjo duhet të sqarohet sa më shpejt të jetë e mundur nga Qeveria e Kosovës, sepse Kosova duhet të kompensojë kohën e humbur. Nëse Kosova nuk nxitohet, BE-ja do të nxitohet edhe më pak./Koha
