Një gjykatë në Korenë e Jugut dënoi të enjten ish-presidentin Yoon Suk Yeol me burgim të përjetshëm me punë të detyruar, duke e shpallur fajtor për udhëheqje të një kryengritjeje pas shpalljes së dështuar të gjendjes së jashtëzakonshme në dhjetor të vitit 2024. Ai është presidenti i parë i zgjedhur në epokën demokratike të Koresë së Jugut që merr dënimin maksimal me burg.
Sipas ligjit të Koresë së Jugut, akuza për udhëheqje kryengritjeje parashikon tre dënime të mundshme: dënim me vdekje, burgim të përjetshëm me punë të detyruar ose burgim të përjetshëm pa punë të detyruar. Prokuroria kërkoi dënimin me vdekje, duke argumentuar se Yoon kreu “shkatërrim të rëndë të rendit kushtetues”, pasi mobilizoi trupa për të rrethuar parlamentin dhe tentoi të arrestonte kundërshtarë politikë gjatë krizës gjashtëorëshe.
Yoon mohoi fajësinë gjatë gjithë gjyqit, duke e quajtur hetimin një “komplot politik”. Ai deklaroi se shpalli gjendjen e jashtëzakonshme për të paralajmëruar qytetarët për atë që e cilësoi si diktaturë parlamentare antikushtetuese nga Partia Demokratike, atëherë në opozitë. Ai hodhi pretendime për manipulim zgjedhor pa prova dhe tha se opozita e kishte paralizuar qeverinë e tij përmes shkurtimeve buxhetore dhe procedurave të shkarkimit.
Sipas Yoon, trupat e dislokuara ishin minimale dhe kryesisht të paarmatosura, pa synim për të shtypur parlamentin. Ekipi i tij ligjor argumentoi se “nuk kishte qëllim për të prishur rendin kushtetues dhe nuk pati kryengritje”.
Vendimi u shpall 14 muaj pas ngjarjeve, të cilat u konsideruan kërcënimi më serioz ndaj demokracisë së Koresë së Jugut në dekada. Akuzat lidhen me natën e 3 dhjetorit 2024, kur prokurorët thanë se Yoon u përpoq të përdorte ushtrinë për të paralizuar legjislativin, për të arrestuar kundërshtarë politikë dhe për të marrë kontrollin e komisionit kombëtar të zgjedhjeve. Yoon tha se po luftonte “forca antishtetërore”, sërish pa ofruar prova për manipulim zgjedhor.
Brenda pak orësh nga shpallja e gjendjes së jashtëzakonshme, 190 deputetë thyen kordonët ushtarakë dhe policorë për të miratuar një rezolutë emergjente që e shfuqizoi atë. Parlamenti e shkarkoi Yoon-in brenda 11 ditësh, ndërsa Gjykata Kushtetuese e largoi nga detyra katër muaj më vonë.
Vendimi i së enjtes vjen pas një sërë dënimesh të lidhura, që formalisht përcaktuan se ngjarjet e 3 dhjetorit përbënin kryengritje. Në janar, ish-kryeministri Han Duck-soo u dënua me 23 vjet burg; gjykata e përshkroi tentativën për gjendje të jashtëzakonshme si një “vetë-grusht shteti” nga pushteti i zgjedhur, më i rrezikshëm se kryengritjet tradicionale. Më 12 shkurt, ish-ministri i Brendshëm Lee Sang-min u dënua me shtatë vjet burg për rolin e tij, përfshirë përcjelljen e urdhrave për ndërprerjen e energjisë dhe ujit për mediat.
Ekspertët ligjorë thanë se këto vendime krijuan një klimë dënimi që e bëri më të mundshëm aplikimin e dënimit maksimal ndaj Yoon-it.
Ish-presidentja Park Geun-hye ishte dënuar fillimisht me gjithsej 32 vjet burg për korrupsion në vitin 2018, por dënimi iu ul në apel dhe më pas u shfuqizua me falje presidenciale në vitin 2021. Në vitin 1996, diktatorët ushtarakë Chun Doo-hwan dhe Roh Tae-woo u dënuan me vdekje dhe 22 vjet e gjysmë burg për rolet e tyre në grushtin e shtetit të vitit 1979 dhe masakrën pasuese në Gwangju; dënimet u reduktuan në apel dhe të dy u falën më vonë.
Historikisht, çdo president i Koresë së Jugut që ka vuajtur dënim me burg është falur përfundimisht.
