Studiuesi Irakli Koçollari ka promovuar sot një libër me dy volume rreth operacioneve sekrete të shërbimit sekret shqiptar kundër CIA dhe MI6 në vitet 1949 1953 të cilat njihen si operacionet e para sekrete kundër Perdes së hekurt nga SHBA dhe Britania e Madhe.
Librat janë një pasuri e paçmueshme dokumentesh arkivorë që ndriçojnë një histori e cila herë herë është hiperbolizuar e herë është injoruar sipas nevojave politike.
E vërteta është se operacionet e CIA kundër regjimit diktatorial në Shqipëri dështuan për shkak të aftësisë që dëshmoi shërbimi sekret shqiptarë të kapjen e diversantëve të parë dhe kthimin e tyre në aktorë kundër CIA e Mi6.
Për shumë vite ky mit lidhej me tradhtinë e Kim Filby-it, agjentit serket britanik që kishte tradhtuar Anglinë dhe kishte raportuar në KGB dhe për këtë operacion.
Koçollari dëshmon se ka gjetur dokumentin e vetëm të KGB rreth këtij operacioni ku informacioni i Kim Filby është dy faqe, është i vonuar, (Dhjetor 1949) ndërkohë që operacioni ka nisur më Korrik dhe nuk ka qenë thelbësor për suksesin e Sigurimit të SHtetit.
Një aspekt tjetër i rëndësishëm që zbulon Koçollari është misioni delikat i SHBA që kërkonte të rrezonte regjimin diktatorial në Shqipëri por të ruante integritetin e shtetit shqiptar nga pretendimet greke, të cilat mezi prisnin të ndodhte ndryshimi.
Libri u referohet burimeve zyrtare amerikane që sugjerojnë se duhet pasur kujdes që Greqia apo vende të tjera si Jugosllavia të mos e përdorin këtë rast për synimet e tyre.
Folësit në promovimin e librit Prof. Pëllumb Xhufi dhe Prof. Fatos Tarifa vunë në dukej rëndësinë që kanë dokumentet të cilat shmangin trajtimin bardhë e zi të historisë dhe dëshmojnë për fuqinë e shtetit të diktuarës në këtë aspekt.
Përtej këtij zbulimi që ka libri lidhur me rolin e Kim Filbyit, ngelet të shikohet realisht se cila do ishte fuqia e Sigurimit të Shtetit Shqiptar pa mbikëqyrjen e KGB e cila në të vërtet ishte koka e shërbimit sekret shqiptar në atë kohë dhe oficerët tanë të sigurimit ishin thjeshtë një grup i gatshëm në terren i tyre.
Libri i Profesor Koçollarit në këtë drejitm sjell vlera të patjetërsueshme dhe në dokumentimin e historisë dhe në ndriçimit e rolit që SHBA kundër komunizmit por pro shtetit shqiptar.
/a.r
