Më 15 prill 1945, ushtarët aleatë të kombinuar nga forcat ruse, britanike dhe amerikane kanë zbuluar skenën më të tmerrshme të Luftës së Dytë Botërore në kampin e përqendrimit Bergen-Belsen. Deri në atë kohë janë çliruar shumë kampe përqendrimi, duke përfshirë Aushvicin, por jashtë tyre, i gjithë Bergen-Belsen kishte lënë një gjurmë të thellë tek ushtarët që kanë zbuluar kampin. Disa nga veteranët ende kanë ëndrra për skenat e tmerrshme të 80 viteve më parë.
Në çdo kamp, kishte gjithmonë një fotograf që lëshohej nga ushtria amerikane për të regjistruar atë që shihej në mënyrë që t’u jepte një raport më të detajuar oficerëve më të lartë komandues jashtë shtetit. Fillimisht, Bergen-Belsen u krijua si një kamp robërish lufte në vitin 1940, ku u sollën shumica e ushtarëve aleatë që u dorëzuan. Në vitin 1943 SS vendosën ta kthenin atë në një kamp vdekjeje.
Shumica e të burgosurve të sjellë këtu ishin nga kampe të tjera përqendrimi që nuk kishin hapësirë ??të mjaftueshme në një kohë të caktuar. Disa nga të burgosurit që u transferuan në Bergen-Belsen erdhën përmes ” marsheve të vdekjes ” të cilat kishin për qëllim të vrisnin ngadalë dhe me dhimbje njerëz. Në vitin 1945, kur forcat aleate po e shtynin gjermanin, trupat SS u urdhëruan të vrisnin sa më shumë të burgosur që të ishte e mundur përpara se aleatët të zbulonin kampin.
Mohim përgjegjësie: Ky artikull përmban imazhe që mund t’ju ndikojnë emocionalisht dhe mendërisht, kështu që këshillohet diskrecioni i shikuesit.
Më 15 prill 1945, ushtarët aleatë të kombinuar nga forcat ruse, britanike dhe amerikane kanë zbuluar skenën më të tmerrshme të Luftës së Dytë Botërore në kampin e përqendrimit Bergen-Belsen. Deri në atë kohë janë çliruar shumë kampe përqendrimi, duke përfshirë Aushvicin, por jashtë tyre, i gjithë Bergen-Belsen kishte lënë një gjurmë të thellë tek ushtarët që kanë zbuluar kampin. Disa nga veteranët ende kanë ëndrra për skenat e tmerrshme të 80 viteve më parë.
Në çdo kamp, kishte gjithmonë një fotograf që lëshohej nga ushtria amerikane për të regjistruar atë që shihej në mënyrë që t’u jepte një raport më të detajuar oficerëve më të lartë komandues jashtë shtetit. Fillimisht, Bergen-Belsen u krijua si një kamp robërish lufte në vitin 1940, ku u sollën shumica e ushtarëve aleatë që u dorëzuan. Në vitin 1943 SS vendosën ta kthenin atë në një kamp vdekjeje.
Shumica e të burgosurve të sjellë këtu ishin nga kampe të tjera përqendrimi që nuk kishin hapësirë ??të mjaftueshme në një kohë të caktuar. Disa nga të burgosurit që u transferuan në Bergen-Belsen erdhën përmes ” marsheve të vdekjes ” të cilat kishin për qëllim të vrisnin ngadalë dhe me dhimbje njerëz. Në vitin 1945, kur forcat aleate po e shtynin gjermanin, trupat SS u urdhëruan të vrisnin sa më shumë të burgosur që të ishte e mundur përpara se aleatët të zbulonin kampin.
I pari në Terror
Toger John Randall (Burimi: Wikimedia Commons)
Togeri John Randall ishte ushtari i parë që ndërveproi me të burgosurit në Bergen-Belsen dhe pa mizoritë. Në librin e tij të botuar me titull ” Zotëri i fundit i SAS: Një dëshmi lëvizëse nga oficeri i parë aleat për të hyrë në Belsen në fund të Luftës së Dytë Botërore “, Randall shpjegoi në detaje shumë specifike tmerret që kishte jetuar atë ditë.
Randall ishte një ushtar me shumë përvojë deri në vitin 1945, duke qenë pjesë e SAS-it, i cili ishte grupi i parë i ushtarëve elitë në botë që e pa atë gjatë gjithë luftës. Megjithatë, edhe me gjithë trajnimin e tij të specializuar dhe gjithë ato vite përvojë, asgjë nuk mund ta kishte përgatitur për atë që do të shihte pasi të kishte hyrë në kampin e përqendrimit Bergen-Belsen, siç përmend ai në librin e tij.
Oficeri i ri i SAS-it komandonte një skuadër të vogël njohjeje, e cila ishte maja e shpatës. Ata ishin fjalë për fjalë ushtarët e parë të vijës së frontit perëndimor. Kur pa portat metalike të kampit, mendoi se ishin hyrja e një shtëpie të madhe fshati. Ishte me fat të pastër që ata kanë ngecur në atë vend. Bergen-Belsen ndodhej në pjesën veriore të Gjermanisë, por ata donin të siguroheshin që të mos kishte asnjë ushtri armike që i priste për t’i anashkaluar.
Përtej tyre udhëhiqte një shteg që kthehej në një dru të errët me pisha dhe thupër argjendi. I intriguar, Randall urdhëroi tetarin e tij të kthente xhipin në të majtë. Randall pa dy roje SS që dukeshin të pashqetësuar nga prania e tyre, ata nuk ishin as të armatosur. Ata dinin mjaft mirë anglisht dhe i thanë Randall-it se kishin mbetur pas dhe se megjithatë, nuk kishin më shpresë dhe as energji për të luftuar këtë luftë, kështu që ata ishin duke pritur për aleatët, duke pritur fatin e tyre sido që të ishte. Ushtarët SS u ofruan trupave aleate një turne në kamp.
Ajo që filluan të shihnin përtej ushtarëve SS ishte dita kur Randall u pendua që lindi. Ndërsa hynë më thellë në kamp, ata filluan të shihnin gjithnjë e më shumë trupa të vdekur.
Shumë shpejt atyre iu afruan disa të mbijetuar që ishin jashtëzakonisht të kequshqyer nga trupi i tyre skeletor, ngjyra e zbehtë e lëkurës dhe shprehja pa emocione. Të mbijetuarit iu lutën atyre për ndihmën që nuk mund të ofronin pasi nuk kishin furnizime. Randall u përpoq të nxirrte disa fjalë dhe u tha të mbijetuarve që të prisnin sapo të pasonte një kolonë përforcimesh.
Forsyth iu bashkua ushtrisë në vitin 1942 si pjesë e regjimentit të parë të zbulimit në Lockerbie (Burimi: Wikimedia Commons)
Randal u shoqërua nga tetari Ian Forsyth i cili përshkroi se zbulimi i Bergen-Belsen ishte me fat të pastër:
“Ne nuk prisnim të shihnim asgjë – nuk e dinim se kishte një vend të tillë. Ne kishim shkuar përpara pa asnjë ide se kishte ndonjë gjë atje. Mendoj se kjo ishte pjesa më e keqe,” ( Citim nga Ian Forsyth )
Ferr ne toke
Brenda kampit, kishte rreth 80,000 trupa të vdekur dhe 13,000 të burgosur të tjerë vdiqën gjatë çlirimit për shkak të gjendjes së tyre të keqe shëndetësore. Shumica e të mbijetuarve u gjetën në kasolle, të grumbulluar së bashku dhe duke kontrolluar herë pas here njëri-tjetrin për të parë nëse ata ende po marrin frymë. Era dhe atmosfera përreth ishin jashtë kësaj bote. Janë vetëm fotot e rralla që janë deklasifikuar së fundmi që mund të japin një perspektivë më të mirë.
“Të vdekurit dhe të vdekurit shtriheshin afër njëri-tjetrit. Zgjodha rrugën time mbi kufomë pas kufome, derisa dëgjova një zë mbi rënkimin e butë. Unë gjeta një vajzë. Ajo ishte një skelet i gjallë. Është e pamundur të matet mosha e saj, sepse ajo praktikisht nuk kishte flokë në kokë dhe fytyra e saj ishte vetëm një fletë pergamene e verdhë, me dy vrima në të për sytë.” (Citim nga Ian Forsyth)
Pavarësisht mijëra fjalëve që shihen nga një imazh, nuk ka asgjë që mund të krahasohet me përvojën e ushtarëve që kishin qenë atje në atë moment. Thjesht të shohësh trupa që shtyhen nga një buldozer për shkak të numrit të tyre, është e neveritshme të mendosh.
Bazuar në disa shënime nga libri, disa nga të mbijetuarit ishin aq të dobët sa të tjerët do të vdisnin mbi ta dhe nuk do të mund të lëviznin trupat duke i djegur, as nuk kishin fuqi të bërtisnin për ndihmë. Disa nga të mbijetuarit mund të jenë varrosur të gjallë me të tjerët. Pavarësisht numrit të madh të njerëzve të vrarë në Aushvic, holokausti u ndje më shumë në këtë kamp, ??thjesht sepse ishte masa më e madhe e trupave të vdekur të mbledhur në një vend gjatë gjithë luftës.
Shumica e fotove që janë bërë në Bergen-Belsan të trupave të vdekur pas mbërritjes janë bërë nga Charles Martin King Parsons, pjesë e së njëjtës skuadër SAS. Fotografitë nuk u shfaqën kurrë më parë deri në vitin 2015 kur stërnipi i tij i quajtur Tom Marshall vendosi t’i publikonte fotot pasi i gjeti ato brenda një kutie të vjetër ku Parsons ruante pasuritë e tij nga lufta.
Bazuar në tmerret që kanë jetuar ata që vdiqën dhe ata që patën fatin të mbijetonin, mbetej vetëm një gjë për të bërë. Ky ishte një nga kampet e pakta të përqendrimit që aleatët kishin djegur, por ishte e vetmja mënyrë për të zhdukur disa nga kujtimet e tmerrshme. Menjëherë pasi të gjithë të vdekurit ishin varrosur dhe të gjithë të mbijetuarit ishin çliruar, trupat britanike dogjën të gjitha kasollet deri në tokë.
Bergen-Belsan mund të jetë një nga kampet e fundit të përqendrimit të zbuluara, por me siguri ka lënë gjurmët më të thella. Kjo ishte koha kur bota e kuptoi vërtet kuptimin e holokaustit dhe ligësinë e sjellë nga ideologjia antisemitike e Hitlerit. Pavarësisht se sa të tmerrshme kanë qenë luftërat e mëparshme në historinë njerëzore, asgjë nuk mund të krahasohet me ferrin e krijuar në Bergen-Belsan.
/e.
