25 prilli është festa e çlirimit të Italisë nga nazifashizmi. E vetmja gjë e mirë e bërë nga nazistët duket BMW R75, një motoçikletë e prodhuar në vitin 1941, pas tri vitesh zhvillimi, me kërkesë specifike të ushtrisë gjermane, si në standard, ashtu edhe në motor dhe rrotën e tretë lëvizëse. Ajo ka ardhur deri në ditët e sotme pothuajse e pandryshuar në krahasim me versionin origjinal.
Tani quhet ‘Ural’ dhe prodhohet (me ndryshimet e nevojshme në shasi e teknologji për siguri dhe homologim) në Rusi. BMW, në kohën e regjimit nazist ishte një kompani e kontrolluar nga shteti, e cila pas pushtimit të Polonisë dhe fillimit të luftës u shndërrua nga një fabrikë motoçikletash dhe makinash në një prodhim armatimi për mbështetjen e luftës.
Një kërkesë shumë specifike mbërriti në zyrat ekzekutive në vitin 1938; të krijonte një motoçikletë të përshtatshme për çdo terren, të fortë dhe të aftë për të lëvizur trupat në të gjithë frontin pa shumë probleme. Projekti u quajt R75 dhe në vitin 1941 hyri në shërbim së bashku me konkurrentin ‘Zundapp KS750’. Për të qenë të sinqertë, automjetet “Zundapp” u konsideruan superiore, por lavdia ndër shekuj i përkiste vetëm BMW-së.
Teknikisht, mrekullia e re teknologjike, krenaria e madhe e Hitlerit dhe e gjithë Wehrmacht-it ishte një karrige anësore e ndërtuar rreth një kornize çeliku me tuba, e cila strehonte në djepin e saj një motor binjak boksier 4-stroke 745cc me kamera të sipërme. Raporti i kompresimit ishte shumë i ulët, vetëm 5.8:1. Kjo e lejoi atë të jepte vetëm 26 HP, por garantonte besueshmëri të madhe.
Pas vendosjes së parë të pak më shumë se 200 njësive në 1941 (një provë në terren, le të themi) erdhi konfirmimi dhe prodhimi zinxhir filloi të prodhonte “R75” për vendosje të menjëhershme në betejë.
Plani fillestar i prodhimit të parashikuar nga marrëveshjet ishte 20.200 njësi, por më pas duhej të ndalohej te rreth 20.000 copë, sepse bombardimi dhe dëmtimi i rëndë i fabrikës së prodhimit në vitin 1944 i dha fund karrierës ushtarake të kësaj motoçiklete. Menjëherë pas kësaj, “Wehrmacht” gjithashtu kapitulloi në humbjen përfundimtare të nazizmit.
Kësaj motoçiklete iu garantua një e ardhme falë sovjetikëve. Gjatë luftës, Rusia arriti të blinte disa modele të BMW R71 (paraardhësi civil i R75) dhe t’ia besonte ato ndërmjetësve suedezë për zhvillimin e një “kopjeje” të motoçikletës gjermane që pushtoi stepat ruse. Rezultati ishte Dnepr M72, i miratuar nga regjimi stalinist, i prodhuar më pas në Kinë si Yangtze 750 deri në vitet 1980.
Me botën e denazizuar, projekti origjinal u bë pjesë integrale e fushatës ushtarake sovjetike dhe më pas e ushtrisë kineze, deri në ditët e sotme, kur legjenda mbijeton në një çelës civil falë “Ural”-it, i cili e prodhon dhe shpërndan “karrocën historike” kudo. Natyrisht, tashmë është përditësuar me teknologji moderne, por duke mbajtur të paprekur hijeshinë dhe karakteristikat bazë teknike.
/a.r
