Bashkimi Evropian ka ndërhyrë për të sqaruar të drejtat e udhëtarëve në një kohë kur tregu i aviacionit po përballet me luhatje të forta të çmimeve të karburantit. Sipas udhëzimeve të reja nga Komisioni Evropian, anulimet e fluturimeve të shkaktuara nga rritja e kostos së karburantit nuk konsiderohen “rrethana të jashtëzakonshme”, duke u dhënë kështu pasagjerëve të drejtën e plotë për kompensim financiar.
Dallimi mes “mungesës” dhe “çmimit”
Gjatë një takimi virtual me 27 ministrat e transportit të BE-së, Komisioneri Evropian i Transportit, Apostolos Tzitzikostas, vuri një vijë të qartë ndarëse: ndërsa mungesa fizike e karburantit mund të justifikojë linjat ajrore nga detyrimi për kompensim, anulimet e bëra thjesht për shkak të kostove të larta nuk e gëzojnë këtë mbrojtje.
“Nëse linjat ajrore anulojnë fluturimet, kjo nuk ndodh për shkak të mungesës së karburantit, por për shkak të rritjes së çmimeve. Për sa kohë që nuk ka rrethana të jashtëzakonshme, pasagjeri ka të drejtë për kompensim,” theksoi Tzitzikostas, duke siguruar publikun se aktualisht nuk ka indikacione për mungesa reale në treg apo anulime masive.
Për të qetësuar tregun turistik para sezonit veror, Komisioneri kujtoi se BE-ja mban rezerva emergjence të cilat mund të hidhen në treg nëse lind nevoja, duke riafirmuar se “Evropa është një vend i sigurt për t’u vizituar”.
Të drejtat e konsumatorëve dhe rimbursimet
Vendimi është pritur mirë nga shoqatat e mbrojtjes së konsumatorëve. Massimiliano Dona, president i Unionit Kombëtar të Konsumatorëve në Itali, theksoi se udhëtarët kanë të drejtë të zgjedhin mes rimbursimit të plotë brenda shtatë ditëve ose një fluturimi alternativ. Për më tepër, ata mund të përfitojnë kompensim nëse nuk njoftohen të paktën dy javë përpara.
Sipas ekspertëve të RimborsoAlVolo, kompensimi financiar (sipas Rregullores së KE-së 261/2004) llogaritet si më poshtë:
250 € për fluturimet nën 1,500 km.
400 € për fluturimet midis 1,500 dhe 3,500 km.
600 € për fluturimet mbi 3,500 km.
Gjithashtu, u theksua se linjat ajrore nuk mund t’u aplikojnë pasagjerëve tarifa shtesë për karburantin, përveç rasteve kur bëhet fjalë për paketa turistike të paracaktuara.
Reagimet ndërkombëtare dhe tregu i energjisë
Tensionet në Lindjen e Mesme dhe ndikimi i tyre në tregun e energjisë kanë vënë në lëvizje edhe qeveritë evropiane. Në Gjermani, Kancelari Friedrich Merz ka thirrur një takim urgjent të Këshillit të Sigurisë Kombëtare për të diskutuar sigurinë e furnizimeve me naftë dhe karburant aviacioni, me synimin e mbrojtjes së bizneseve dhe qytetarëve.
Ndërkohë, vala e rritjes së kostove po ndihet globalisht. Linjat ajrore japoneze, All Nippon Airways (ANA) dhe Japan Airlines (JAL), njoftuan një rritje të ndjeshme të tarifave shtesë të karburantit për biletat ndërkombëtare duke filluar nga muaji maj, ku kostoja shtesë për një fluturim drejt Evropës do të arrijë rreth 300 euro.
Për të menaxhuar këtë situatë komplekse, BE-ja ka njoftuar krijimin e një Observatori të Karburantit, i cili do të monitorojë në kohë reale furnizimet, nivelet e stokut dhe transparencën e tregut për karburantet e aviacionit.
