Prestigjozja Financial Times ka komentuar Forumin Ekonomik Rajonal të mbajtur paraditen e sotme mes tre lidërve ballkanik, Edi Ramën, Aleksandër Vuçiçin dhe Zoran Zaevin. Nismën e tyre për të hapur kufijtë mes tre vendeve, gazeta e sheh si sfide që ata i bëjnë politikave anashkaluese të Bashkimit Europian ndaj Ballkanit.
Ndër rreshta, Financial Times kujton deklaratat e Edi Ramës, Zoran Zaevit e Aleksandar Vuçiçit, të cilët thanë përpara disa javësh se BE ka dështuar në planin e zgjerimit dhe faji për këtë, nuk është i shteteve të rajonit. Po ashtu, artikulli iu kujton tre vendeve se përpara se të aspirojnë për në BE, ato duhet të përparojnë sa i përket reformave zgjedhore, gjyqësore dhe ekonomike.
Artikulli i plotë i Financial Times:
Udhëheqësit e Serbisë, Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut kanë kritikuar Brukselin për ritmin e ngadaltë të zgjerimit të BE-së, duke u zotuar të ecin përpara me zonën e tyre të udhëtimit pa kufij, teksa presin që blloku t’i pranojë ato.
“Ne e dimë se jemi lodhur nga zgjerimi në BE,” tha Aleksandër Vuçiç, presidenti i Serbisë në një intervistë. “Ne duhet të shohim se çfarë mund të bëjmë për veten, çfarë mund të bëjmë për njerëzit tanë, si mund të zgjerojmë tregjet tona.”
Zoran Zaev, kryeministri i Maqedonisë së Veriut, shprehu frustrimin që “BE nuk i përmbush” premtimet e saj, duke shtuar: “Ne duhet të përshpejtojmë përfitimet për qytetarët tanë.”
Edi Rama , i sapozgjedhur kryeministër i Shqipërisë, e krahasoi punën me Brukselin me shfaqjen ekzistenciale të Samuel Beckett ‘Ëaiting for Godot’, në të cilën dy burra përfshihen në një seri bisedash shpesh absurde, ndërsa parashikojnë ardhjen e dikujt që nuk vjen kurrë.
Marrëveshja mes tre vendeve dp të bëjë një lehtësim gradual të kufizimeve të udhëtimit si dhe do të ketë lehtësime në eksporte. Udhëheqësi serb tha se rajoni i Ballkanit nuk mund të presë që BE ta bashkojë atë, duke u përballur me konflikte etnike dhe fetare dhe mos arritje ekonomike që kur ish -Jugosllavia u shpërbë pas vitit 1991. Vendet duhet të përparojnë përpara se BE t’i pranojë ato, siç janë reformat zgjedhore, gjyqësore dhe ekonomike, si dhe duhet të mendojnë se rruga është bërë e vështirë. Vuçiç erdhi në pushtet në një platformë pro-BE, por ashtu si kolegët e tij është i zhgënhyer nga blloku. Qëllimi i zonës mini-Shengen ishte të ndryshonte narracionin e rajonit, si nga brenda, për të lehtësuar tensionet etnike, ashtu edhe nga jashtë, për të apeluar për anëtarësim në BE dhe më shumë investime, tha Vuçiç.
“Kur njerëzit kanë paga më të mëdha. . . ata do të mendojnë për jetë më të mirë dhe jo hije nga e kaluara, “shpjegoi ai.
Edhe Zaev u shpreh i zhgënjuer nga Brukseli. Maqedonia e Veriut u pranua në NATO vitin e kaluar, menjëherë pas ndryshimit të emrit, por BE nuk ka hapur ende bisedimet e pranimit me vendin. “Qëllimi përfundimtar është të jemi një vend anëtar i BE -së,” tha Zaev. “Por derisa BE të vendosë. . . duhet të gjejmë mënyra për të vazhduar përpara. ”
Rama tha se ata po bënin përpara pa shtetet e tjera të Ballkanit “për të udhëhequr me shembullin dhe për të mos ngecur në një karikaturë të vogël të BE -së, ku për gjithçka keni nevojë për konsensus dhe të gjithë mund të bllokojnë përmes vetos”. Komisioni Evropian, i cili drejton procesin e vlerësimit të përparimit drejt anëtarësimit në BE, tha se mbështeti përpjekjet për të integruar të gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor në një treg të përbashkët rajonal, duke pasqyruar tregun e vetëm të BE dhe duke zbatuar rregullat dhe standardet e bllokut.
Sa i përket ritmit të ngadaltë për t’u bashkuar me BE, komisioni tha se po u kërkonte qeverive kombëtare të ecnin përpara me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut “sa më shpejt të jetë e mundur”. Të dy vendet duhet të kishin filluar bisedimet e anëtarësimit në BE vitin e kaluar, por ky hap është ende duke u bllokuar nga Bullgaria. Edhe nëse fillojnë negociatat, oreksi politik për zgjerimin e BE -së është shumë i ulët në fuqitë e bllokut, veçanërisht pasi kancelarja gjermane Angela Merkel – një mbështetëse e integrimit ballkanik – po largohet pas zgjedhjeve në shtator.
Të tre udhëheqësit e Ballkanit vunë në dukje se ndërsa prisnin BE, SHBA kishte dhënë mbështetjen e saj të plotë për përpjekjet e tyre.
Rama tha se “Ballkani që kemi sot mund të jetë shembulli më i ndritshëm – nëse jo i vetmi i ndritshëm – i politikës së jashtme amerikane. Liritë që gëzojmë sot në Ballkan… është para së gjithash produkti i tyre”.
Analistët kanë paralajmëruar gjithashtu se ndërsa koha po kalon – Maqedonia e Veriut (më parë Maqedonia) ka qenë kandidate për BE për 18 vjet, Serbia për nëntë vjet dhe Shqipëria për shtatë vjet – interesi i partnerëve të tjerë të mundshëm mund të rritet gjithashtu.
Ivan Vejvoda, partner në Institutin për Shkencat Humane në Vjenë tha se “Përveç Kinës dhe Rusisë, Turqia dhe Emiratet e Bashkuara Arabe janë gjithashtu aktive në rajon”. Ai shtoi se kjo duhet ta bëjë “BE-në të vetëdijshme se u ka lënë hapësirë këtyre vendeve që të hyjnë në rajon dhe se ajo duhet të veprojë bashkërisht”./ Marton Dunai nga Beogradi dhe Valentina Pop nga Brukseli
/m.j
