Përshtatur në shqip, artikull i Financial Times
Euroja pësoi të hënën rënien më të thellë ditore kundrejt dollarit që nga muaji maj, pasi Gjermania dhe Franca shprehën shqetësimin se marrëveshja e shumëpritur tregtare mes BE-së dhe SHBA-së do të dëmtojë ekonominë evropiane.
Monedha e përbashkët ra me mbi 1% kundrejt dollarit dhe u dobësua me 0.8% kundrejt paundit, pasi u bë e ditur të dielën se SHBA-ja do të vendosë tarifa prej 15% për shumicën e importeve nga BE-ja.
Marrëveshja, e cilësuar nga presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, si “marrëveshja më e madhe tregtare ndonjëherë” dhe që mbulon gati 44% të PBB-së globale, shmangu një luftë të mundshme tregtare transatlantike.
Por kancelari gjerman Friedrich Merz deklaroi të hënën se tarifat e reja do të shkaktojnë “dëme të konsiderueshme” për ekonominë e vendit të tij, për Evropën dhe vetë SHBA-në.
“Jo vetëm që do të ketë një nivel më të lartë inflacioni, por do të ndikohet edhe tregtia transatlantike në tërësi,” tha ai. “Ky rezultat nuk mund të na kënaqë. Por ishte rezultati më i mirë i mundshëm në kushtet e dhëna.”
Kryeministri francez François Bayrou e cilësoi marrëveshjen tregtare si një “ditë të errët”, duke shtuar se BE-ja ishte “dorëzuar në nënshtrim”.
Aksionet evropiane humbën fitimet e mëparshme të hënën, teksa lehtësimi fillestar që u arrit një marrëveshje u zëvendësua nga shqetësimet për ndikimin e saj në ekonominë e Eurozonës.
Indeksi DAX i Gjermanisë u mbyll me 1.1% rënie, ndërsa CAC 40 i Francës ra me 0.4%. Aksionet e industrisë automobilistike, që janë të ndjeshme ndaj tarifave, në indeksin rajonal Stoxx Europe 600 ranë me 1.8%, pasi kishin shënuar rritje me një përqindje të ngjashme në hapje të tregut.
Pavarësisht kësaj, euroja vazhdon të jetë 12% më e fortë kundrejt dollarit që nga fillimi i vitit, e ndihmuar nga planet e Gjermanisë për rritjen e shpenzimeve për mbrojtjen, si dhe nga pritshmëritë më të gjera të investitorëve se politikat e Donald Trump-it “Amerika e Para” do të nxisin një valë stimujsh ekonomikë në Eurozonë.
Marrëveshja e së dielës siguroi një normë tarife më të ulët për BE-në krahasuar me 30% që presidenti amerikan kishte kërcënuar ta vendoste nga 1 gushti.
Megjithatë, tarifat përbëjnë gjithsesi një trefishim të normës mesatare të vendosur më parë nga SHBA ndaj bllokut, para shpalljeve të Trump-it në prill për “ditën e çlirimit”.
Shoqata e industrisë së çelikut në BE tha se tarifa prej 15% që vendos Amerika mbi shumicën e importeve nga BE do të përbëjë një “barrë të madhe” për anëtarët e saj.
Dhoma Amerikane e Tregtisë në BE e mirëpriti marrëveshjen, duke thënë se ajo “sjell lehtësim” për bizneset.
Megjithatë, ajo shtoi se tarifa prej 15% “mbetet një rritje e ndjeshme e kostos së tregtisë” dhe se më shumë sektorë duhet të përfshihen në listën e marrëveshjes për tarifa zero.
Shtëpia e Bardhë deklaroi se marrëveshja “arrin reforma strukturore historike dhe angazhime strategjike që do të përfitojnë industrinë amerikane, punëtorët dhe sigurinë kombëtare për breza me radhë.”
Ndërsa udhëheqësit evropianë reaguan ndaj marrëveshjes, kryeministri i Spanjës Pedro Sánchez tha se e mbështeste atë “por pa ndonjë entuziazëm”.
Partitë e ekstremit të djathtë në Francë dhe Gjermani argumentuan se marrëveshja tregoi dobësinë e bllokut.
Alice Weidel, bashkëkryetare e partisë Alternativa për Gjermaninë, shkroi në platformën X se marrëveshja ishte “jo një marrëveshje, por një shuplakë për konsumatorët dhe prodhuesit evropianë!”
Reagimi ndaj marrëveshjes erdhi në të njëjtën kohë kur Trump dhe Starmer u takuan në fushën e golfit të presidentit amerikan në Turnberry të Skocisë për të diskutuar marrëveshjen tregtare të Mbretërisë së Bashkuar me SHBA-në, si dhe luftërat në Ukrainë dhe Gaza.
Duke folur në Skoci të hënën, Trump tha se planifikon të vendosë një tarifë deri në 20% “për pjesën tjetër të botës”, duke iu referuar vendeve që nuk arrijnë marrëveshje tregtare specifike me SHBA.
Ai shtoi se së shpejti do të shpallë edhe tarifa mbi produktet farmaceutike.
