Nga THOMA GËLLÇI
Thonë se epoka e gurit nuk mbaroi sepse mbaruan gurët. Mbaroi sepse njerëzit zbuluan diçka më të mirë: bronzin, hekurin, qytetërimin. Pra, epokat nuk mbarojnë nga mungesa e materialit, por nga evolucioni i mendjes.
Po ta marrim këtë rregull të historisë dhe ta zbatojmë në politikën shqiptare, do të prisnim që edhe epoka e doktor Sali Berishës në Partinë Demokratike të kishte mbaruar prej kohësh. Jo sepse mbaruan doktorët. As sepse mbaruan demokratët. Por sepse epokat, si rregull, kanë një fillim dhe një fund.
Vetëm se në Shqipëri historia është pak më kokëfortë se vetë historia.
Në librat e qytetërimit thuhet se pas epokës së gurit erdhi epoka e bronzit. Në Partinë Demokratike, pas epokës së doktorit erdhi… përsëri epoka e doktorit. Dhe kjo është një shpikje politike që arkeologët e së ardhmes do ta studiojnë me shumë interes: epoka e rikthimit të përjetshëm.
Por për të qenë të drejtë, ky nuk është vetëm një fenomen i Partisë Demokratike. Ky është një fenomen mbarëshqiptar, një zbulim origjinal i antropologjisë politike shqiptare.
Në Partinë Republikane, për shembull, historia ka mbetur e fiksuar në një kapitull të vetëm. Që nga vdekja e Sabri Godos, kalendari politik duket se ka hyrë në një cikël të pandërprerë: epoka e Fatmir Mediut. Tridhjetë vjet me radhë. Në çdo vend tjetër kjo do të quhej rekord. Në Shqipëri quhet normalitet.
Në Partinë për të Drejtat e Njeriut, historia është edhe më ekonomike: aty epoka është gjithmonë epoka e Vangjel Dules. Nuk ka shumë kapituj, nuk ka shumë tranzicione. Një epokë e gjatë dhe e qetë, si një roman që autori nuk ka ndërmend ta përfundojë.
Në Partinë e Lirisë, natyrisht, jemi në epokën e Ilir Metës, një epokë dinamike që ka kaluar disa forma politike, por që gjithsesi mbetet e njëjta epokë. Është pak si një serial që ndryshon kanalin televiziv, por jo protagonistin.
Madje edhe partitë e reja, që lindin me entuziazëm revolucionar dhe me premtime për epoka të reja, duket se mësojnë shumë shpejt traditën shqiptare: epokat nuk ndërrohen, institucionalizohen.
Kështu politika shqiptare është bërë pak si një muze historik me figura të gjalla. Në vend të sallave kemi parti, dhe në vend të statujave kemi kryetarë që vazhdojnë të flasin, të drejtojnë dhe të premtojnë të ardhmen.
E vetmja parti që historikisht ka pasur një farë aftësie për të ndryshuar epokat ka qenë Partia Socialiste. Ajo kaloi nga epoka e themeluesve, tek epoka e tranzicionit, tek epoka e transformimeve.
Por edhe aty historia duket se është stabilizuar.
Sepse prej afro njëzet vitesh edhe ajo duket se ka hyrë në një kapitull të ri të historisë politike shqiptare: epoka e Betonit.
Një epokë solide, e qëndrueshme, urbane, e cila ndërtohet çdo ditë me ritme të admirueshme. Në këtë epokë ndërrohen kullat, ndërrohen fasadat, ndërrohen trotuaret, por epoka vetë mbetet shumë e qëndrueshme.
Dhe kështu politika shqiptare ka arritur një zbulim të madh filozofik: epokat nuk kanë nevojë të mbarojnë. Ato thjesht zgjasin.
Por këtu qëndron edhe drama e vogël e Partisë Demokratike.
Sepse nëse një ditë, për një arsye ose për një tjetër, do të mbaronte epoka e doktorit, askush nuk e di shumë mirë se çfarë do të ndodhte më pas.
Do të ishte një moment i frikshëm, pothuajse metafizik. Demokratët mund të gjendeshin përballë një pyetjeje ekzistenciale që nuk e kanë bërë kurrë seriozisht: çfarë është Partia Demokratike pa epokën e doktorit? Dhe pikërisht për këtë arsye, ndoshta në thellësi të shpirtit të saj, partia nuk ka shumë nxitim që kjo epokë të mbarojë.
Sepse ndonjëherë fundi i një epoke nuk është thjesht një ndryshim historik. Është një dramë identiteti.
Prandaj epoka e doktor Sali Berishës në Partinë Demokratike nuk është thjesht një periudhë politike. Ajo është bërë një lloj graviteti rreth të cilit sillet e gjithë historia e saj. Dhe nëse një ditë ky gravitet do të zhdukej, askush nuk e di nëse Partia Demokratike do të fillonte një epokë të re… apo do të mbetej për një kohë të gjatë duke kërkuar veten në hapësirën bosh që lë pas çdo epokë që ka zgjatur shumë.
