Të gjithë mund të bëhen objektiv i sulmeve kibernetike, nga qytetarët e zakonshëm te institucionet dhe kompanitë e mëdha.
Paralajmërimi vjen nga Anna Vaccarelli, presidente e Shoqatës Italiane për Sigurinë Informatike (Clusit), e cila thekson se të dhënat personale janë kthyer në një nga objektivat më të kërkuar nga kriminelët kibernetikë.
Në një intervistë për Tgcom24, Vaccarelli shpjegon se sulmet kibernetike janë shtuar ndjeshëm gjatë periudhës 2024–2025, ndërsa grupet kriminale janë organizuar gjithnjë e më mirë dhe po përshtaten me zhvillimet teknologjike.
Sipas saj, rreziku nuk kufizohet vetëm te bankat, institucionet financiare apo bizneset, pasi çdo person dhe çdo pajisje e lidhur me internetin mund të shndërrohet në objektiv.
Pajisjet e zakonshme mund të shndërrohen në pikë hyrjeje për hakerat
Duke iu referuar sulmit kibernetik ndaj qindra supermarketeve në Francë, ekspertja shpjegon se hakerat mund të shfrytëzojnë dobësitë e sistemeve teknologjike që kontrollojnë pajisje të zakonshme, si frigoriferët industrialë.
Sipas saj, këto pajisje monitorohen nga distanca përmes sistemeve të lidhura me internetin. Në rastin e supermarketeve franceze, dyshohet se disa dobësi të sistemeve ishin identifikuar më herët, por nuk ishin korrigjuar përmes përditësimeve të nevojshme të softuerit.
Kjo mundësi u ka lënë hapësirë sulmuesve të shfrytëzojnë cenueshmëritë e njohura dhe të depërtojnë në sisteme. Hetimet për rastin janë ende në zhvillim.
Vaccarelli nënvizon se për sulme të tilla nuk nevojiten domosdoshmërisht teknologji të sofistikuara apo inteligjencë artificiale.
“Për këtë lloj sulmi mjafton një kompjuter dhe një grup njerëzish të organizuar”, shpjegon ajo, duke theksuar se shumë sisteme industriale përdorin teknologji të vjetruara dhe nuk përditësohen me të njëjtën rregullsi si programet e tjera.
Sipas ekspertes, siguria e sistemeve që kontrollojnë pajisjet fizike, e njohur si Operational Technology Security (OT Security), po bëhet gjithnjë e më e rëndësishme dhe nuk mund të trajtohet më si një fushë e ndarë nga siguria e rrjeteve kompjuterike.
Të dhënat personale, objektivi kryesor i kriminelëve
Një nga arsyet kryesore që i nxit sulmuesit është vlera ekonomike e informacionit të vjedhur.
“Të dhënat janë nafta e sotme”, thotë Vaccarelli, duke shpjeguar se informacionet që lidhen me kartat bankare, emrat, mbiemrat, adresat dhe veçanërisht të dhënat shëndetësore mund të kenë vlerë të konsiderueshme në tregun e paligjshëm.
Sipas saj, rreth 90% e sulmeve kryhen nga kriminelë kibernetikë që synojnë përfitime financiare. Pjesa tjetër lidhet kryesisht me sulme demonstrative ose me aktivizëm.
Ajo paralajmëron gjithashtu se disa grupe kriminale funksionojnë si kompani të mirëorganizuara, me role dhe detyra të përcaktuara, nga rekrutimi i anëtarëve deri te menaxhimi i të ardhurave. Madje, ekzistojnë edhe paketa të gatshme që përmbajnë mjetet dhe udhëzimet për kryerjen e sulmeve.
Inteligjenca artificiale po përdoret edhe nga hakerat
Zhvillimi i inteligjencës artificiale ka krijuar mundësi të reja për kriminelët kibernetikë, të cilët, sipas Vaccarelli-t, kanë filluar ta përdorin këtë teknologji përpara se ajo të përvetësohej gjerësisht nga ata që merren me mbrojtjen e sistemeve.
Disa sulmues përdorin inteligjencën artificiale për të krijuar programe keqdashëse, ndërsa institucionet e sigurisë dhe policia po e përdorin gjithashtu për të përmirësuar aftësitë e tyre mbrojtëse.
Megjithatë, ekspertja vëren se ende ekziston një hendek kohor mes aftësisë së sulmuesve për t’u përshtatur me teknologjitë e reja dhe reagimit të atyre që duhet t’i ndalojnë.
Të dhënat e mbledhura nga Clusit tregojnë se sulmet kibernetike janë rritur vazhdimisht që nga viti 2012, me një përshpejtim të dukshëm gjatë viteve 2024 dhe 2025. Në Itali, administrata publike është veçanërisht e ekspozuar: vetëm në tremujorin e parë të vitit 2025, numri i incidenteve të raportuara në këtë sektor tejkaloi totalin e tre viteve të mëparshme.
Si mund të mbrohen qytetarët nga sulmet kibernetike?
Vaccarelli thekson se përdoruesit duhet të jenë veçanërisht të kujdesshëm ndaj mesazheve që pretendojnë se vijnë nga banka, të afërm apo institucione të besueshme.
Ajo këshillon që përpara se të jepen të dhëna personale ose kredenciale hyrjeje, komunikimi të verifikohet drejtpërdrejt me personin apo institucionin përkatës, për shembull duke telefonuar bankën në numrin zyrtar.
Një tjetër problem është mungesa e përditësimeve të sigurisë, si dhe përdorimi i pajisjeve të vjetruara. Këto dobësi mund t’u japin sulmuesve mundësinë të depërtojnë në një kompjuter dhe më pas të përdorin atë si pikë hyrjeje për të hyrë në sisteme të tjera.
Sipas ekspertes, në 95% të rasteve sulmet kibernetike kanë sukses për shkak të një gabimi njerëzor. Për këtë arsye, trajnimi, ndërgjegjësimi dhe njohja e mënyrave të zakonshme të mashtrimit janë thelbësore për të parandaluar incidentet.
“Gjithçka që është e lidhur me rrjetin mund të bëhet objekt sulmi”, paralajmëron Vaccarelli, duke përfshirë edhe pajisjet shtëpiake, si frigoriferët dhe televizorët. Në varësi të dobësive që kanë, ato mund të bllokohen ose të shfrytëzohen për të hyrë në rrjet dhe për të monitoruar të dhënat që qarkullojnë në të.
