Ekonomia e Shteteve të Bashkuara po regjistron rritje të shpejtë, 4,3% në tremujorin e tretë dhe tregjet financiare janë në nivelet e tyre më të larta, me indeksin Dow Jones pranë 50,000 pikëve. Për më tepër, premtimet e revolucionit të inteligjencës artificiale sapo kanë nisur. Por a është kjo rritje e ndjerë nga amerikanët mesatarë? Jo gjithsesi.
Pavarësisht të ardhurave në rritje dhe uljes së çmimeve të disa produkteve, pabarazitë ekonomike vazhdojnë të dominojnë: një pjesë e vogël e pasur po bëhet gjithnjë e më e pasur, ndërsa shumica e amerikanëve mesatarë dhe me të ardhura të ulëta përballen me vështirësi për të përballuar shpenzimet e përditshme. Donald Trump e përshkroi këtë situatë në fjalimin e tij të javës së kaluar. Ai u shpreh i zemëruar me qytetarët, duke theksuar kontrastin mes statistikave pozitive dhe realitetit të përditshëm të familjeve amerikane.
Analiza e të dhënave të tremujorit të tretë tregon se shumica e rritjes ekonomike ka ardhur nga shpenzimet në shëndetësi dhe udhëtime, sidomos nga konsumatorët më të pasur dhe sektori i luksit. Kjo ka bërë që një pjesë e madhe e klasës së mesme të mos përfitojë nga rritja. Wall Street Journal e ka quajtur këtë fenomen një “boom të Ozempic”, duke iu referuar ndikimit të barnave për humbjen e peshës tek shëndeti dhe konsumimi i shtrenjtë.
Në të njëjtën kohë, inflacioni vazhdon të ndikojë negativisht te familjet amerikane. Indeksi i çmimeve, që përjashton energjinë dhe ushqimet, u rrit me 2,9%, ndërsa të ardhurat e disponueshme u rritën vetëm me 2,8%, duke lënë një diferencë negative për amerikanin mesatar. Po ashtu, treguesi i kursimeve ra me 4,2%, ndërsa borxhi i familjeve u rrit në mënyrë alarmante. Borxhi total arriti 19 trilionë dollarë, përfshirë 13 trilionë për hipotekat dhe 1,23 trilionë për kreditë me karta. Edhe borxhi për studime universitare u rrit, duke prekur rreth 43 milionë studentë.
Një tjetër shtytës i rritjes ekonomike ka qenë investimi në inteligjencën artificiale, që kontribuoi me 14% të rritjes së përgjithshme, por efekti i tij është i përqendruar dhe jo gjithmonë i qëndrueshëm. Pyetja që shtrohet është sa do të zgjasë ky ritëm dhe sa do të ndikojë borxhi i krijuar për ta financuar këtë zhvillim.
Sektori i prodhimit, i cili u premtoi të rinovonte amerikanëve Donald Trump me politikat tarifore, mbetet i dobët. Pavarësisht se tarifat nuk sollën recesionin e parashikuar nga ekonomistët, kontributi i këtij sektori në rritjen e tremujorit të tretë ishte vetëm 10%, thuajse gjysma e ndikimit të AI-së.
Indeksi i besimit në ekonomi, i matur nga Gallup, mbetet negativ (-14 në dhjetor), edhe pse ka përmirësime nga muajt e kaluar (-30 në nëntor dhe -23 në tetor). Kjo tregon se shumica e amerikanëve nuk e ndjejnë rritjen ekonomike në jetën e tyre të përditshme.
Një tregues tjetër i pabarazisë është rritja e të ardhurave: familjet me të ardhura të larta panë një rritje prej 3,7%, ndërsa ato me të ardhura mesatare dhe të ulëta humbën 1% të fuqisë blerëse. Edhe këtë Krishtlindje 2025, distanca mes të pasurve dhe të varfërve vazhdon të rritet, ndonëse një pikë e vogël ngushëllimi është se panetoni është i pranishëm në të gjitha shtëpitë amerikane, pavarësisht statusit ekonomik.
Shkrim nga Corriere della Sera
