Gjatë pesë viteve të fundit, Edukimi për Median dhe Informacionin (EMI) është shndërruar gradualisht në një komponent të rëndësishëm të sistemit arsimor parauniversitar në Shqipëri. Një raport i ri i Institutit Shqiptar të Medias, “EMI në Arsimin Parauniversitar Shqiptar: Kuptimi, Integrimi, Ndikimi dhe Sfidat”, ofron vlerësimin më gjithëpërfshirës deri më sot mbi mënyrën se si EMI është integruar në shkolla, rezultatet e arritura dhe sfidat që mbeten për të ardhmen.
Që nga viti 2020, Instituti Shqiptar i Medias ka bashkëpunuar ngushtë me institucionet arsimore në të gjithë vendin për të mbështetur integrimin e EMI-së në arsimin formal. Përmes një procesi të vazhdueshëm trajnimi të mësuesve, përshtatjeje të kurrikulave dhe bashkëpunimi me autoritetet arsimore, kjo nismë ka arritur një shtrirje të konsiderueshme. Sipas raportit, janë organizuar 48 sesione trajnimi, ku kanë marrë pjesë rreth 720 trajnerë kombëtarë dhe edukatorë.
Raporti bazohet në një anketim me 623 mësues dhe ofron dëshmi inkurajuese se EMI nuk perceptohet më si një projekt pilot apo një eksperiment i izoluar arsimor. Përkundrazi, ai është bërë pjesë e praktikës së përditshme mësimore në shumë shkolla. Mësuesit raportojnë se po integrojnë gjithnjë e më shumë burime mediatike dhe aktivitete të bazuara në media në planet e tyre mësimore, jo vetëm në lëndët e shkencave shoqërore dhe gjuhëve, por edhe në matematikë, biologji dhe fusha të tjera. Kjo qasje ndërkurrikulare pasqyron një kuptim në rritje se edukimi mediatik nuk është një lëndë më vete, por një kompetencë themelore për të gjithë nxënësit.
Një nga gjetjet më të rëndësishme të raportit lidhet me ndikimin e EMI-së tek nxënësit. Mësuesit vërejnë se nxënësit e ekspozuar ndaj metodave të edukimit mediatik tregojnë angazhim më të madh në klasë dhe zhvillojnë aftësi më të mira në kërkimin, vlerësimin dhe verifikimin e informacionit. Në një epokë të karakterizuar nga mbingarkesa informative, manipulimi online dhe përhapja e shpejtë e dezinformimit, këto aftësi janë bërë gjithnjë e më të rëndësishme. Raporti tregon se nxënësit po bëhen më të aftë të dallojnë informacionin e besueshëm nga ai i rremë ose mashtrues dhe po zhvillojnë më tej mendimin kritik.
Pavarësisht këtyre zhvillimeve pozitive, raporti evidenton disa pengesa që vazhdojnë të kufizojnë potencialin e plotë të EMI-së në shkollat shqiptare. Një nga sfidat më të përmendura është infrastruktura e pamjaftueshme teknologjike. Shumë shkolla ende nuk disponojnë pajisje digjitale të mjaftueshme, lidhje të qëndrueshme interneti apo akses në teknologji arsimore që do t’u mundësonin mësuesve të zbatonin plotësisht qasjet e bazuara në media. Mungesa e burimeve të gatshme mësimore dhe materialeve praktike përbën një tjetër shqetësim të ngritur nga edukatorët.
Raporti identifikon gjithashtu një sfidë të re dhe në zhvillim të shpejtë: Inteligjencën Artificiale (IA). Ndërsa mjetet e IA-së po bëhen gjithnjë e më të pranishme në jetën e përditshme, shkollat po thirren të ndihmojnë nxënësit të kuptojnë si mundësitë ashtu edhe rreziqet që ato sjellin. Një shumicë dërrmuese e mësuesve të anketuar – 96 për qind – e konsiderojnë edukimin për IA-në si një prioritet të rëndësishëm arsimor. Në të njëjtën kohë, shumica e tyre pranojnë se ende nuk ndihen mjaftueshëm të përgatitur për të mësuar mbi IA-në ose për t’i udhëhequr nxënësit në përdorimin e saj të përgjegjshëm.
Raporti përfundon se Shqipëria ka bërë progres të rëndësishëm në integrimin e EMI-së në sistemin e saj arsimor, por se nevojiten investime të mëtejshme dhe mbështetje politike për të ruajtur dhe zgjeruar këto arritje.
Edukimi për Median dhe Informacionin po avancon në shkollat shqiptare
