Nuk ndodh shpesh që një sistem armësh të frymëzojë një këngë popullore që më pas bëhet virale në rrjet, por kjo ka ndodhur në Ukrainë. Vendasit kanë thurur vargjet e një kënge që flet për shkatërrimin e karvanëve dhe tankeve rusë që fshihen në shkurre, por që shkatërrohen nga droni turk Bayraktar TB-2.
Që nga pushtimi rus i Ukrainës, ky dron ajror turk ka rezultuar të jetë një nga “as nën mëng” i luftës, të paktën për ukrainasit. Që nga shkurti, Bayraktar, i cili kushton rreth 1 deri në 2 milionë dollarë, ka zhdukur një sasi të madhe pajisjesh ruse, ku përfshihen dhjetë helikopterë, 13 sisteme raketash tokë-ajër, 7 automjete të blinduara, 27 automjete të tjera, 6 anije detare dhe objektiva të tjerë të shumtë si poste komandimi dhe depo karburanti.
Nuk është çudi atëherë, që Bayraktar TB-2 është bërë një komponent jetik në luftën kundër forcave të Putinit, pasi zbulon terrenin dhe identifikon objektivat përpara se të kryejë sulme precize duke përdorur armë të drejtuara me lazer.
Bayraktar mori një rol jetik në ditët e para të konfliktit me Rusinë, duke ndihmuar në mbajtjen e Kievit jashtë rrezes së kapacitetit të Putin. Ata ishin në lojë vetëm disa ditë pas fillimit të luftës. Më e famshmja, ata u dërguan për të shkatërruar kamionët rusë të karburantit, duke i bërë të pafuqishëm tanket që kishin formuar një kolonë ushtarake milje të gjatë që shkonte drejt kryeqytetit ukrainas
Imazhet e automjeteve të blinduara ruse të braktisura në anë të rrugës ishin një fitore e hershme për Ukrainën në luftën shumë të rëndësishme të propagandës.
Një karakteristikë thelbësore e dronëve turq është se ata janë pothuajse të padukshëm për sistemet konvencionale të mbrojtjes ajrore. Dronët TB-2 janë në gjendje të shmangin S-300, gjeneratën e ardhshme të baterive të raketave mbrojtëse të zhvilluara nga Rusia.
Në Azerbajxhan në luftën e Nagorno-Karabakut të vitit 2020, dronët turq u raportuan se jo vetëm që i kishin shmangur S-300, por më pas edhe i kishin nxjerrë jashtë loje.
TB-2 u përdorën gjithashtu për të shkatërruar një numër të madh të Pantsirs, sistemin anti-raketë të projektuar nga Rusia që ka qenë shtylla e mbrojtjes kundër ofensivave perëndimore në Siri, Libi dhe Nagorno-Karabakh.
Në fakt, Bayraktar po rezulton kaq i mundimshëm për ambiciet e Putinit, saqë është raportuar se Moska tani po ofron një shpërblim prej 50,000 rubla (800 £) për çdo dron të shkatërruar. Përveç kësaj, është përfolur gjithashtu se Rusia, me një program të sajin disi të pa sofistikuar të dronëve, po vështron dronët iranianë në mënyrë që të përpiqet të rivendosë ekuilibrin në “luftërat e dronëve”.
Sigurisht, Putini do të donte të merrte në dorë Bayraktar, por Turqia nuk do t’ia shesë Rusisë. Nga ana tjetër, Moska i është ankuar Ankarasë se duhet të ndalojë furnizimin me Bayraktar në Ukrainë, por turqit kanë këmbëngulur që shitjet dhe në disa raste donacionet nga prodhuesi, “Baykar”, janë çështje private midis firmës dhe ukrainasve, dhe nuk kane lidhje me shtetin.
Ankaraja është sigurisht shumë e lumtur që një firmë turke e hapësirës ajrore po dëshmon vlerën e saj.
Vitin e kaluar, eksportet turke të armëve dhe hapësirës ajrore arritën 3.2 miliardë dollarë. Ky është një rekord i ri, me dronët një pjesë në rritje të shpejtë të kësaj historie suksesi.
Në dy vitet e fundit, që kur TB-2 bëri vrasjen e parë të konfirmuar në prill 2016, UAV-të e Baykar janë shitur në më shumë se një duzinë vendesh.
Dronët e prodhimit turk kanë pasur një ndikim të tillë në skenarë të tjerë aktivë të luftës, nga Afrika e Veriut deri në Kaukaz, saqë tani konsiderohen si sfiduesi kryesor i Shteteve të Bashkuara, lideri i industrisë./m.j
