Kryeministri britanik Keir Starmer ka dhënë sot dorëheqjen, duke hapur rrugën për një transferim të rregullt të pushtetit te rivali i tij politik Andy Burnham, një zhvillim që mund të sjellë kryeministrin e shtatë të Britanisë në vetëm dhjetë vjet.
Lajmi i dorëheqjes është bërë me dije përmes një deklarate në “10 Downing Street”, ku Starmer u shpreh se “do të vendos të parin vendin, të cilin e dua”.
Starmer falënderon “bashkëshorten e tij të mrekullueshme, Vic”, duke e përshkruar atë si një “mbështetje të palëkundur”. Ai gjithashtu thotë se dëshiron të jetë “babai më i mirë që mundem për fëmijët e mi të mrekullueshëm, të cilët janë krenaria dhe gëzimi im”.
Dorëheqja e Starmer vjen pas tensioneve gjithnjë e në rritje brenda Laburistëve, ku së fundmi ka pasur thirrje të vazhdueshme për ndryshm lidershipi, si dhe përçarje të dukshme në qeveri.
Më pak se dy vjet pasi Starmer fitoi zgjedhjet parlamentare me një fitore dërrmuese, duke premtuar fundin e periudhës së trazuar politike në Britani, burime pranë qeverisë thanë se kryeministri e kishte kaluar fundjavën duke shqyrtuar nëse duhej të tërhiqej apo të përballej me një garë për udhëheqjen e Partisë Laburiste.
Ministrja për Aftësitë Profesionale, Jacqui Smith, deklaroi për Times Radio se do të kishte preferuar që Starmer të qëndronte në detyrë, por shtoi se ai po vlerësonte me kujdes se çfarë ishte më e mira për vendin përballë presionit të madh që po ushtrohet ndaj tij.
Presioni ndaj Starmerit është rritur prej muajsh
Kërcënimi ndaj pozitës së Starmerit, i cili ishte duke u rritur gradualisht prej muajsh, mori përmasa shumë më të mëdha të premten, kur Burnham fitoi bindshëm një zgjedhje parlamentare dhe u rikthye në Westminster. Ai mposhti kandidatin e partisë Reform UK të drejtuar nga Nigel Farage, një forcë politike që prej më shumë se një viti kryeson në sondazhet kombëtare të opinionit publik.
Fitorja e Burnhamit ka ringjallur shpresat e shumë deputetëve laburistë se ai mund të ndryshojë fatin e partisë, e cila ka humbur mbështetje të konsiderueshme nën drejtimin e Starmerit. Burnham, një politikan me përvojë të gjatë dhe i njohur për aftësitë e tij në komunikim me publikun, shihet nga mbështetësit si figura që mund të rikthejë besimin e votuesve.
Megjithatë, ndryshimi i liderit nuk konsiderohet një zgjidhje pa rreziqe.
Përtej deklaratave se Britania ka nevojë për ndryshime të thella dhe se duhet ulur kostoja e jetesës, Burnham ende nuk ka paraqitur qartë qëndrimet e tij për politikën e jashtme, ekonominë apo mbrojtjen kombëtare.
Ashtu si Starmer, ai mund të përballet me kufizime të mëdha në veprimet e tij. Investitorët në tregjet financiare kundërshtojnë rritjen e mëtejshme të borxhit publik, ndërsa elektorati britanik vazhdon të shfaqë zemërim për gjendjen ekonomike dhe funksionimin e institucioneve shtetërore.
Sfida të mëdha ekonomike për çdo pasardhës
Britania ka aktualisht kostot më të larta të huamarrjes mes vendeve të Grupit të Shtatë vendeve më të industrializuara, për shkak të nivelit të lartë të borxhit publik dhe pagesave të interesave. Vendi po përballet gjithashtu me vite të tëra rritjeje të dobët ekonomike, vështirësi në uljen e shpenzimeve publike dhe nevojën për investime të konsiderueshme në fusha si mbrojtja.
Investitorët e intervistuar nga Reuters janë të ndarë në mendime nëse Burnham do të respektojë nevojën për të ruajtur besimin e tregjeve financiare. Në shtator të vitit të kaluar ai kishte deklaruar se Britania duhet të kalojë përtej situatës së të qenit “peng i tregjeve të bonove”, megjithëse më vonë ai tha se komentet e tij ishin keqinterpretuar.
Ekonomistët e bankës Citibank deklaruan të premten se, sipas vlerësimit të tyre, një qeveri e drejtuar nga Burnham do të trashëgonte një situatë fiskale të brishtë dhe me shumë pak mjete për të sjellë ndryshime domethënëse.
Starmer kishte premtuar të luftonte çdo sfidë
Vetëm të premten, Starmer kishte deklaruar se do të merrte pjesë në çdo garë zyrtare për udhëheqjen e Partisë Laburiste nëse dikush do të përpiqej ta zëvendësonte. Por sipas burimeve pranë tij, qëndrimi i kryeministrit duket se ka ndryshuar gjatë fundjavës.
“Keir pëlqen t’i mendojë gjërat me kujdes”, tha një burim që foli në kushte anonimiteti.
Një ndryshim i liderit, sidomos nëse ndodh pa një garë të brendshme partiake, mund të shkaktojë zemërim te një pjesë e votuesve, të cilët nuk do të kenë mundësi të shprehen drejtpërdrejt për personin që do të drejtojë qeverinë nga Downing Street.
Ish-ministri i Shëndetësisë Wes Streeting ka deklaruar se gëzon mbështetjen e 81 deputetëve laburistë, numër i mjaftueshëm për të hyrë në një garë për drejtimin e partisë. Megjithatë, një figurë e lartë brenda Laburistëve tha se Streeting mund të arrijë një marrëveshje me Burnham dhe të marrë një post të rëndësishëm në një qeveri të ardhshme, në këmbim të moskandidimit.
Reflektime për të ardhmen
Ndërsa ekipi i Starmerit argumenton se fitorja e madhe në zgjedhjet e vitit 2024 i jep atij mandat për të qëndruar në pushtet deri në vitin 2029, ministri i Biznesit Peter Kyle deklaroi të dielën se kryeministri po reflekton mbi “sfidat politike me të cilat përballet në këtë moment”.
Nëse Starmer del të hënën në një konferencë për shtyp para Downing Street dhe shpall një afat për largimin e tij, ai do t’i bashkohej listës së gjatë të liderëve britanikë që kanë njoftuar dorëheqjen në mes të mandatit.
Nëse Burnham e pason, ai do të bëhej kryeministri i shtatë i Britanisë që nga referendumi për largimin nga Bashkimi Europian, i mbajtur dhjetë vjet më parë. Ky nivel i lartë ndryshimesh në krye të qeverisë është më i madhi që Britania ka përjetuar në afro dy shekuj dhe tregon vështirësinë e liderëve për të ruajtur mbështetjen e votuesve, të cilët vazhdojnë të jenë të pakënaqur me standardin e jetesës, cilësinë e shërbimeve publike dhe mënyrën se si po trajtohet emigracioni i paligjshëm.
Grupi këshillimor politik Eurasia Group vlerësoi se skenari më i favorshëm mund të ishte që Starmer të njoftonte largimin e tij në shtator. Kjo do t’i lejonte atij të merrte pjesë në samitin e korrikut për rivendosjen e marrëdhënieve mes Britanisë dhe Bashkimit Evropian, ndërsa Burnham do të kishte kohë të mjaftueshme për t’u përgatitur për marrjen e drejtimit të qeverisë.
Po kush është pasardhësi i mundshëm i Starmer?
Andy Burnham po konsiderohet si kandidati më i mundshëm për të pasuar kryeministrin britanik Keir Starmer, i cili pritet të shpallë një afat për largimin e tij nga posti.
Burnham, 56 vjeç, është një figurë me përvojë e Partisë Laburiste. Ai ka qenë deputet që nga viti 2001 dhe ka mbajtur poste të rëndësishme ministrore në qeveritë e ish-kryeministrave Tony Blair dhe Gordon Brown. Që nga viti 2017 ai drejton rajonin e Greater Manchester si kryetar bashkie.
Ai njihet për aftësitë e tij të komunikimit dhe për fokusin te çështjet që prekin drejtpërdrejt qytetarët, si kostoja e jetesës, transporti publik dhe shëndetësia. Megjithatë, Burnham ende nuk ka shpjeguar në detaje se çfarë politike do të ndjekë në ekonomi, mbrojtje dhe marrëdhënie ndërkombëtare nëse merr drejtimin e qeverisë.
Ai fitoi vlerësime të shumta gjatë pandemisë së COVID-19 kur u përplas publikisht me qeverinë konservatore të Boris Johnson për fondet dhe mbështetjen financiare për zonat e prekura nga kufizimet. Kjo e forcoi imazhin e tij si një politikan që mbron interesat e rajoneve jashtë Londrës. Burnham ka kandiduar dy herë për udhëheqjen e Labour Party, në vitin 2015 humbi ndaj Jeremy Corbyn dhe në vitin 2010 humbi ndaj Ed Miliband.
