Kritikët e Donald Trump shpesh e kanë akuzuar për paturpësi dhe izolacionizëm.
Megjithatë, edhe para se të marrë detyrën më 20 janar, ai ka treguar se sa shumë këto fjalë janë të pamjaftueshme për të përshkruar atë që pritet të sjellë mandati i tij i dytë.
Ndërsa afrohet inaugurimi, ai ka ndihmuar në arritjen e një armëpushimi dhe marrëveshjeje për pengjet në Gaza.
Duke thyer tabutë, ai ka shprehur interes për kontrollin mbi Groenlandën, me burimet e saj minerale dhe pozicionin strategjik në Arktik.
Mandati i dytë i Trump nuk do të jetë vetëm më përçarës se i pari; ai gjithashtu do të zëvendësojë një vizion të politikës së jashtme që ka dominuar Amerikën që nga Lufta e Dytë Botërore.
Për dekada me radhë, liderët amerikanë kanë argumentuar se fuqia e tyre vjen me përgjegjësinë për të qenë mbrojtësi i domosdoshëm i një bote më të qëndrueshme dhe më dashamirëse, të ndërtuar mbi demokracinë, kufijtë e përcaktuar dhe vlerat universale.
Trump do t’i lërë pas këto vlera dhe do të përqendrohet në grumbullimin dhe shfrytëzimin e pushtetit.
Qasja e tij do të testohet dhe përcaktohet në tri konflikte: Lindjen e Mesme, Ukrainën dhe luftën e ftohtë të Amerikës me Kinën.
Secili prej tyre tregon se si Trump është shtyrë të shkëputet nga dekadat e fundit: me metodat e tij të pazakonta, grumbullimin dhe përdorimin oportunist të influencës, dhe besimin e tij se vetëm fuqia krijon paqe.
Lindja e Mesme ilustron talentin e tij për paparashikueshmëri.
Izraelitët dhe palestinezët ranë më në fund dakord për një marrëveshje mbi Gazën, sepse ai krijoi një afat kohor duke kërcënuar se “gjithçka do të shkonte në ferr” nëse dështonin.
Ai do të duhet të vazhdojë t’i shtyjë ata që marrëveshja të kalojë në fazat e mëvonshme.
Nuk ka pasur president që nga Richard Nixon që ka menduar se sjellja si një “i çmendur” mund të jetë burim avantazhi.
Paqëndrueshmëria e tij përforcohet nga pragmatizmi.
Ndryshe nga shumica e ndërmjetësuesve të paqes, Trump nuk interesohet për historinë e vështirë të Lindjes së Mesme.
Marrëveshjet e Abrahamit, të nënshkruara gjatë mandatit të tij të parë, sugjerojnë se ai do ta përdorë lirimin e pengjeve për të promovuar një marrëveshje mes Izraelit dhe Arabisë Saudite, të cilën e sheh si rrugën drejt mirëqenies — dhe një Çmim Nobel për Paqe.
Aleatët e Iranit janë shkatërruar në Gaza, Liban dhe Siri. Edhe ai mund të jetë i gatshëm për marrëveshje.
Gjithsesi, vendlindja e tre feve monoteiste do të jetë një provë e ashpër nëse njerëzit janë vërtet të gatshëm të lënë mënjanë besimet dhe ankesat e tyre për të pasur një mundësi për mirëqenie.
Ekstremistët izraelitë dhe palestinezë shpesh e kanë përdorur dhunën për të minuar planet e paqes.
E djathta izraelite dëshiron të aneksojë tokën palestineze. Irani është në prag të angazhimit me Amerikën ose ndjekjes së një bombe bërthamore.
Po sikur ekstremistët dhe mullahët të ndërhyjnë në rrugën e Trump?
Përgjigjja e tij do të jetë rritja e presionit me sanksione ose kërcënimin e forcës, ose të largohet.
Kjo është gjithashtu zgjedhja me të cilën përballet në Ukrainë, ku ka premtuar të ndalojë luftën.
Për shkak se ai ka më shumë ndikim mbi aleatët e Amerikës sesa Vladimir Putini, rruga më e lehtë është të tërhiqet duke ndërprerë mbështetjen dhe duke imponuar lëshime ndaj qeverisë në Kiev — veçanërisht nëse, siç frikësohen kritikët e tij, ai është i ndjeshëm ndaj lavdërimeve kur Putini sillet me të si një “alfa”.
Por kjo do të minonte qëllimet e tij të tjera.
Heqja dorë do të shkaktonte krahasime me Bidenin dhe largimin e tij të pafat nga Afganistani.
Përdorimi oportunist i fuqisë ka disa përfitime.
Trump do të vazhdojë të ngacmojë anëtarët e NATO-s që të shpenzojnë më shumë për të mbrojtur veten kundër Rusisë, çka është një gjë e mirë. Por gjithashtu ka kosto.
NATO-ja ndoshta mund të mbijetojë përballë kërcënimeve të Trump-it për t’u larguar, grindjeve për tregtinë, mbështetjes për partitë konservatore kombëtare të opozitës dhe bullizimit të Danimarkës për sovranitetin e Groenlandës.
Megjithatë, aleancat lulëzojnë mbi bazën e besimit.
Konservatorët kombëtarë që simpatizojnë Putinin do të veprojnë.
Duke marrë parasysh madhësinë e saj, Danimarka ka humbur aq ushtarë sa Amerika në Afganistan.
Të shtyrë për lëshimin mbi Groenlandën është një lloj trajtimi që e paraqet Amerikën si kërcënim, jo mbrojtës.
Despotët do të ndihen të ngushëlluar nga tërheqja nga vlerat universale.
Nëse Trump afirmon një sferë të influencës amerikane që përfshin Kanadanë, Groenlandën dhe Panamanë, ata do ta interpretojnë këtë si një miratim të parimit të tyre që marrëdhëniet ndërkombëtare kanë qenë gjithmonë një provë force — e dobishme kur Rusia dëshiron Gjeorgjinë ose Kina pretendon Detin e Kinës Jugore.
Nëse Trump përçmon institucione si OKB-ja, që mishërojnë vlera universale, Kina dhe Rusia do t’i dominojnë ato dhe do t’i shfrytëzojnë si kanale për interesat e tyre.
Kampi i Trump-it argumenton se ajo që ka rëndësi është fuqia e Amerikës, dhe se kjo do të çojë në paqe me Kinën.
Ata paralajmërojnë për nevojën për të parandaluar një Luftë të Tretë Botërore, duke vërejtur se Xi Jinping dëshiron të jetë në gjendje të marrë Tajvanin me forcë deri në vitin 2027.
Kina gjithashtu po ndërton shpejt armë bërthamore dhe po zotëron në mënyrë sistematike teknologji strategjike.
Amerika, sipas tyre, duhet të rivendosë ndalimin; dhe spektri i diplomacisë “të çmendur”, pragmatizmit dhe grumbullimit të forcës ekonomike dhe ushtarake është mënyra për ta bërë këtë.
Fatkeqësisht, kur bëhet fjalë për Tajvanin, ekziston një kontradiktë.
Nëse burimi i fuqisë së Amerikës është të jetë me pragmatizëm të pamëshirshëm për vlerat, i ashpër me aleatët dhe i hapur për marrëveshje me kundërshtarët, atëherë këto janë pikërisht kushtet që Trump të tregtojë Tajvanin me Kinën.
Edhe pse shumë nga mbështetësit e fortë kundër Kinës në administratën e tij do të luftonin kundër kësaj, vetë mundësia tregon një dobësi në zemër të qasjes së Trump-it.
Pax Trumpiana
Kur përdorimi i pushtetit është i shkëputur nga vlerat, rezultati mund të jetë kaos në shkallë globale.
Nëse figura ultra-besnike dhe të papërshtatshme si Pete Hegseth dhe Tulsi Gabbard konfirmohen si drejtues të Pentagonit dhe shërbimeve inteligjente, kaosi do të përhapet edhe brenda vendit.
Trump është i papërshtatshëm për të ndarë interesat e tij nga ato të vendit të tij, veçanërisht nëse janë në lojë paratë e tij dhe të bashkëpunëtorëve të tij, si ato të Elon Musk-ut në Kinë.
Duke u larguar nga vlerat që ndërtuan Amerikën pas Luftës së Dytë Botërore, Trump do të heqë dorë nga forca më e madhe që kundërshtarët e tij despotikë nuk e zotërojnë.
“The Economist”
