Dëshmia ime për 21 Janarin

Nga Mero Baze 

Të parin që pashë duke u rrëzuar në tokë, edhe pse nuk ishte i vrari i parë, ishte Hekuran Deda, i cili u rrëzua nga tavolina ku ishin gazetarët. M’u duk sikur u rrëzua sepse e shtyu dikush, por në të vërtetë ishte qëlluar. Mendova se ishte ndonjë gazetar.

Me sytë nga rruga shiheshin pak çaste më vonë persona që transportonin të plagosur të tjerë. Një tjetër u rrëzua para derës së Kryeministrisë, ndërsa disa njerëz rrëmbyen furgonin e transmetimit të Vizion Plus për t’i futur brenda.

Për herë të parë kuptova se ata që po rrëzoheshin në tokë po vriteshin.

Në mbrëmje versioni i parë i Berishës ishte ai që kishte përgatitur kur kishte marrë vendimin për të vrarë. Kishte vendosur që të vriste dhe t’ia linte të vdekurit në kurriz opozitës.

Berisha e shpalosi atë me qetësi në orën 19:30 të mbrëmjes, duke deklaruar se ata u qëlluan me armë që nuk i disponon Garda, nga afër, me çadra-pistoletë, me stilolapsa-pistoletë, me thika me helm nga gjarpërinjtë e jugut; një plan i përbashkët: President, kryeprokurore, lider opozite, SHISH…

Një përroi psikik i neveritshëm dhe i padëgjueshëm deri në fund. Ishte i qartë në atë marrëzi që bënte. Prokuroria kishte mbërritur në oborr të Kryeministrisë ku ishin 2800 gëzhoja armësh dhe plumbat kishin grirë kangjellat nga brenda, çka tregon se është qëlluar në lartësinë e kokës së njerëzve dhe në drejtim të tyre.

Gardistët fshinin plumbat para syve dhe çmontonin derën e jashtme të oborrit të Kryeministrit, që dokumentonte se plumbat ishin të gjithë nga brenda–jashtë.

Prokurorët, edhe pse përpiqeshin të bënin detyrën, nuk u lejuan të afroheshin.

Oficerët e Gardës që morën pjesë në aksion u mbajtën në mjediset e Kryeministrisë. Sali Berisha kishte një frikë të fshehtë nga dalja e tyre jashtë gardhit. Jo se do të arrestoheshin, por se mund të flisnin. Mund t’u tregonin grave, vëllezërve, miqve të tyre. Ata u izoluan thuajse në gjendje pengu brenda mureve të ndërtesës, e cila u kthye në një superambulancë ku mjekoheshin të lënduarit që nuk duhet të dorëzoheshin.

Thashethemet për episodet nga brenda ishin nga më të ndryshmet. Spikaste një fabul mbi rezistencën e Ndre Prendit për të qëlluar dhe një njeri i afërt i Berishës që e kishte goditur me grusht te syri; ai dukej qartazi i nxirë nga një goditje. Prendi ishte mbi ndërtesën e Kryeministrisë dhe zor se gurët arritën atje.

Sali Berisha kishte konsumuar ndërkohë bisedat me ambasadorin amerikan, Aleksandër Arvizu, i sapoardhur në Shqipëri, të cilin e kishte kapur krejt në befasi kjo situatë. Për çdo kërkesë të ligjshme të tij, si përfaqësues i një shteti të madh mik me Shqipërinë, Berisha kishte një kusht të vetin. Dhe mungesa e përvojës për të punuar me Sali Berishën e shtyu ambasadorin të përfshihej në një histori të rëndë. Pranoi të negociohej arrestimi i gjashtë zyrtarëve të Gardës.

Berisha kundërshtoi ndalimin e tyre, në një gjest flagrant që, po të kishim një prokurori të pavarur, duhet ta arrestonte. Unë e përjetova me gëzim informacionin, pasi mendova se këtë nuk do t’ia falte askush: as shqiptarët, as ndërkombëtarët. Në fakt, ia falën të gjithë, dhe ai vazhdon të krenohet që ka kundërshtuar, për shkak të shpikjeve të tij, një urdhër prokurorie, duke shkelur rëndë Kushtetutën për autoritetin e Prokurorisë.

Prokurorët, të gatshëm të rraskapiteshin gjithë natën në përpjekje për të mbledhur provat, po dështonin. Askush nuk u jepte përgjigje për serverin e Kryeministrisë, që administrohej nga Garda. Ecejaket e tyre nga Kryeministria te Garda deri në të gdhirë nuk dhanë rezultat.

Një prej tyre, kur dëgjoi që Berisha tha se filloi të zbatohet “Skenari B”, më tregoi duke bërë humor të zi një episod qesharak.

— Kam frikë se e ka dëgjuar nga ai shoku im prokuror këtë “Skenarin B”, më tha.
— Pse? i thashë. Çfarë ka ndodhur?
— Pasi u lodhën deri në mëngjes duke shkuar te dera e Gardës dhe nuk ua dhanë përsëri, i tha kolegut që kishte me vete: “Kalojmë te Plani B.” Dhe më parë kishin rënë dakord që “Plani B” ishte të iknin të hanin paçe, se ishin pa gjumë dhe pa ngrënë.

Ishte humori i zi që po përcillte dështimin e hetimit.

Të dielën në mbrëmje ai mblodhi parlamentin në një seancë urgjente tragjikomike. Deputetët, të frustruar nga ideja se mund t’u kishte ikur pushteti, filluan të flasin me zë të lartë e duarbosh për grusht shteti. U ngrit një Komision dhe në krye të tij u emërua Eduard Halimi. Detyra ishte e qartë: të terrorizonte Prokurorinë dhe të baltoste sa të mundej Presidentin, SHISH-in dhe median kritike me Berishën. Dhe shpallën “grupin puçist”.

Berisha tha se, pasi dështuan të merrnin Kryeministrinë, ata kaluan në “Planin B”: të merrnin pushtetin përmes kryeprokurores dhe Presidentit. Na shpallën edhe ne katër gazetarë puçistë dhe kërkuan tabulatet e telefonave tanë.

Vendosëm ta merrnim me humor. Filip Çakuli bëri një gjë edhe më me humor: një letër të hapur ku shpjegonte pse dështoi puçi dhe si e kishim organizuar.

Por ndërsa ne qeshnim, Perëndimi e kishte marrë seriozisht. Në Bruksel u dukej skandal i madh që të na kërkoheshin tabulatet. I dërguari për krizën, Lajçak, ia kishte kërkuar këtë nga Brukseli Berishës dhe ky ia kishte bërë të vështirë. Ne na dërgonin sinjale se kjo punë do zgjidhej. Më vinte të plasja, pasi e dija që tabulatet tona nuk kishin asnjë rëndësi. Maksimumi i duheshin Berishës tabulatet e Çakulit për të parë me kë kishte folur ditët para transmetimit të videos së Ilir Metës. Ne të tjerët ishim për arsye krejt të tjera: unë për hakmarrjet e tij primitive; Sokol Balla, ngaqë quhej njeri i afërt i Ramës dhe gazetari kryesor i Top Channel-it; dhe Andi Bushati, si një gazetar që stërmundohej dhe vazhdon akoma të jetë i paanshëm, një pozicion që Berisha e urren më shumë se atë të gazetarit armik.

Vendosëm të mos bënim asnjë kundërshtim për të shkuar në Komision. Madje u konsultuam edhe se si mund të talleshim.

Nuk jam i sigurt nëse na e përgjuan atë bisedë, por të nesërmen, për “të vetmin plan” që bëmë kundër pushtetit, na çliruan nga akuza dhe nuk pranuan të shkonim në Komision. Sali Berisha kishte marrë në telefon “Komisionin” dhe u kishte thënë se nuk mund t’u linte atyre çakejve mikrofonin për dy orë të talleshin me familjen e tij.

Ishte dështimi ynë real. Deri atë ditë nuk kishim bërë asgjë. Atë ditë që vendosëm të bënim diçka, na e hoqën mundësinë.

E keqja ishte më e madhe se kaq. Mos-thirrja jonë, që ne e quanim dështim, po quhej si fitore e Perëndimit që na kishte shpëtuar nga Berisha. Në fakt, Berisha kishte shpëtuar nga ne. Ishte një rast i artë që na u hoq nga duart, falë miopisë së Lajçakut, zyrtarit perëndimor që dukej sikur po na shpëtonte. Që atëherë ai vazhdon të jetë negociator krizash pa sukses. E ndjek mallkimi ynë.

Në fakt po shpëtonin Berishën. Kishin shkëmbyer nxjerrjen tonë nga skema e “puçit” me tolerimin e vrasjeve; kishin barazuar tabulatet e katër gazetarëve me jetët e katër të vrarëve; kishin zëvendësuar kuriozitetin e dy djemve të mi për lakimin e emrit në ekrane me vajin e tetë fëmijëve jetimë që s’do t’i shikonin kurrë baballarët në shtëpi. Kishin falur dy herë Sali Berishën: një herë duke toleruar vrasjet dhe sulmin ndaj institucioneve dhe herën e dytë duke na e hequr nga duart ne katër “puçistëve”, që së paku mund t’ia bënim “fytyrën si këpuca”, siç ka qejf të thotë ai.

Kishim dështuar të ushtronim të drejtën tonë si “puçistë”, përballë atyre që sapo shihnin kamerat na fyenin dhe sapo iknin na dërgonin SMS se nuk kishin çfarë të bënin, kishin urdhër… Nuk kishte dështuar asnjë grusht shteti; kishim dështuar të ndalnim grushtin që Berisha po i jepte shtetit, duke e marrë peng nga makthi i njeriut që kishte vrarë.

Nuk jam i sigurt nëse, bashkë me idenë se duhet të vriste, kishte ndërmend edhe mënyrën se si do t’i fshihte, por pak pasi i vrau duket se e kishte fiksuar Skenarin A: “Viktimat i ka vrarë vetë opozita.” Pasi kjo u hodh poshtë, lindi Skenari B: “U vranë sepse ishte grusht shteti.”

Lindja dhe shuarja e Skenarit A

Në daljen e tij të parë publike më 21 janar në mbrëmje, e tha qartë atë:

“Në këto përleshje kanë humbur jetën 3 qytetarë, janë plagosur dhjetëra policë dhe demonstrues. Përgjegjësia e plotë totale për të gjitha këto bie mbi organizatorët e skenarit tunizian, mbi pinjollët e benalive shqiptarë. Duke ju shprehur ngushëllimet më të sinqerta familjarëve të viktimave, theksoj se të dhënat paraprake flasin se secili prej tyre është qëlluar nga afër me armë pistoleta të lehta, të cilat nuk gjenden në armatimin e Policisë së Shtetit dhe as të Gardës së Republikës. Duke theksuar këtë, i kërkoj Prokurorisë të zbardhë sa më shpejt të vërtetën e këtyre jetëve të humbura.

Përshëndes, ndonëse në fatkeqësi, familjarin e njërit prej këtyre viktimave, i cili do t’i thoshte në Spitalin Ushtarak njërit prej këtyre drejtuesve kryesorë të kësaj dhune: ‘Largohu kriminel, na vrave vëllanë’, dhe në prani të personelit do ta nxirrte jashtë nga dhoma. Motra e shkretë, megjithëse kishte në gjendje shumë të rëndë vëllain, por që nuk kishte humbur arsyen, i dha atë që meritonte këtij shoku.”

Kush e lexon këtë deklaratë të kryeministrit kohë më vonë, e kupton qartë se, kur doli para medias, ai ka qenë i vendosur t’ia hidhte kufomat në shpinë Edi Ramës. Deklarata tregon qartë po ashtu se Berisha ka mbajtur kontakt thuajse të drejtpërdrejtë me Spitalin Ushtarak.

Dy mjekët, që u bënë strumbullari i skenarit për “vrasje nga afër”, duket se e kishin furnizuar edhe me përralla për fajësimin e opozitës nga familjarët. Paragrafi ku Berisha flet për një gjoja incident i vishet Preç Zogajt, kur ka shkuar te dhoma e Aleks Nikajt. Asgjë e tillë nuk ka ndodhur. Siç më shpjegoi vetë Zogaj, Aleksi ishte një mik i shtëpisë së tij dhe ai ishte realisht i dërrmuar nga ideja se Aleksi mund të vdiste. Ishte vëlla i vetëm i katër motrave dhe kishte dy vajza të vogla.

Berisha ishte vigjilent ndaj këtyre detajeve dhe e kishte kompletuar skenarin e tij, që nga mënyra si ishin gjuajtur deri te detajet se si “populli” fajësonte opozitën për vrasjet.

E përsëriti këtë edhe kur e pyetën gazetarët:

“Opozita organizoi një skenar puçist, e paralajmëroi atë, organizoi skenarin tunizian. Përgjigje opozitës i dhanë familjarët e njërit prej viktimave, i nxorën jashtë ata: ‘Dil jashtë kriminel, na vrave vëllanë’. Të dhënat paraprake të ekspertëve dhe të mjekëve të reanimacionit janë se ata janë gjuajtur nga afër me armë të lehta.”

Në mbrëmje vonë, Artan Hoxha publikoi pamje të plota, filmuar nga vendi ku ne rrinim në Kullat Binjake. Këndi i gjerë i pamjes i përfshinte të gjithë: vrasësit dhe të vrarët. Shihej qartë që gardistët kishin qëlluar dhe vrarë. Shihej qartë një ushtarak i Gardës që kishte qëlluar në drejtim të njerëzve. Kamera kapte flakën e automatikut dhe rrëzimin e viktimës në të njëjtin çast. Ishte një mrekulli optike.

Berisha nuk e priste këtë. Vetëm pak çaste më parë, në orën 19:30, ai kishte spekuluar pikërisht me këtë fakt. Ja si iu drejtua në mënyrë cinike gazetarëve:

“Mund t’ju bëj një pyetje: ju që ishit në të katër anët e kësaj situate me kamerat tuaja, pse nuk arritët të filmonit njërin prej tyre? Si nuk arritët ju të filmoni qoftë edhe njërin prej tyre? Çfarë ndodhi me kamerat tuaja? Ju i keni dhënë të gjitha; madje unë dëgjova një telekronist tuajin që tha se ‘më ka marrë plumbi’, pastaj doli se nuk e kishte marrë plumbi. Ndjeva keqardhje, por fatmirësisht doli se nuk e kishte marrë plumbi dhe tha se ‘më shtynë’.”

Ishte i sigurt se askush nuk kishte filmuar vrasjet në mënyrë diskredituese. Dhe, mbi të gjitha, ishte i tërbuar që Fatos Mahmutaj, reporteri i ABC News, një kanal i perandorisë së tij korruptive, kishte qenë në krah të Hekuran Dedës kur u vra; ishte plagosur dhe kishte rënë i lemerisur nga tavolina. Vëmendja e Berishës shkoi deri tek ai. Donte ta poshtëronte që t’i mbyllte gojën. Dhe padronët e tij tentuan t’ia mbyllnin. Në një histori të paprecedent në media, drejtuesit e ABC News nuk pranuan ta quanin “gazetarin e tyre të plagosur”, vetëm pse kështu prishej Skenari A i Sali Berishës.

Nevoja për Skenarin B: “Grushti i Shtetit”

Dalja e pamjeve filmike  e kishte tërbuar. Të nesërmen, në një dalje të re para mediave, volli vrer edhe për të. I zënë ngushtë nga gazetarët të komentonte pamjet e tij, ai iu vërsul atij me epitete fyese:

“Informatat e para janë ato që kam thënë dje, por kam thënë edhe se Prokuroria e Shtetit duhet të zbardhë të gjitha rrethanat: nga kanë dalë, nga kanë ardhur, kush ka qëlluar, e të gjitha me radhë. Unë shoh një media që, po me një tjetër çakall të Sigurimit, bën po atë që bëri çakalli i Ramës me videon tjetër dhe përpiqet të bëjë edhe gjykatësin, edhe prokurorin, edhe të gjitha. Kjo është zgjedhja e tij.”

Ishte destabilizuar. Skenari A i ishte shfryrë si flluskë sapuni. Kufomat e viktimave që tentoi t’ia faturonte opozitës i kishin mbetur në oborr të vet. I kishte mbetur gjaku brenda gardhit të tij.

Tani duhej t’u jepte zemër vrasësve që të mos e tradhtonin. Pasi i mbajti peng në oborr të Kryeministrisë; pasi i mjekoi dhe i shpërbleu me rroga shtesë; pasi u premtoi shtëpi pjesëtarëve të Grupit të Zjarrit; dhe pasi u shfaq publikisht me Komandantin e Gardës me sy të nxirë nga rrahja, filloi të flasë për një fenomen të ri: për një “grusht shteti” të organizuar nga Presidenti, Kryetari i Opozitës, Kryeprokurorja, SHISH-i dhe media.

Njoftimin zyrtar e bëri në mbledhje të Qeverisë më 23 janar, ku foli për “skenarin e një puçi, e një përpjekje të qartë, evidente për të marrë pushtetin me dhunë, nga një treshe, tashmë e njohur: Edvin Kristaq Rama dhe dy ministrat e diktaturës komuniste, Gramoz Ruçi dhe Skënder Gjinushi.”

Por në retorikën e Berishës në atë mbledhje më tërhoqi vëmendjen një fakt. Ai përmendi Gjergj Lezhën. Jo me emër, por me post. Tha se kishte “videot e serverit të Kryeministrisë” që provonin gjithçka. Citoi për këtë Sekretarin e Përgjithshëm. Është e shkruar e zeza mbi të bardhë në fjalimin e tij në mbledhje të qeverisë më 23 janar:

“Pas konferencës së shtypit i kam kërkuar Sekretarit të Përgjithshëm të Këshillit të Ministrave të vërë në dispozicion të Prokurorisë të gjithë videon e Kryeministrisë. Kryeministria ka një sistem videosh të vetin, përveç asaj që ka Garda, përveç asaj që vendos policia. Kamerat tuaja ishin të plota. Në këtë kontekst, me bindjen time, kishte një material të plotë për të saktësuar se nga erdhën plumbat, si u vra dhe ku u vranë, pra të gjitha rrethanat.”

Sipas kësaj deklarate të bërë në datën 23 janar, i bie që më 21 janar, rreth orës 20:00 në mbrëmje, Sali Berisha të ketë thirrur në zyrë Gjergj Lezhën dhe t’i ketë thënë këto që thotë më sipër: pra, të kontrollojë serverin e Kryeministrisë, të nxjerrë pamjet filmike dhe t’i vërë në dispozicion të Prokurorisë. Këtë e thoshte më 23 janar. Hëm.

Siç doli më vonë nga ekspertiza amerikane, serveri i Kryeministrisë është fshirë rreth orës 1:00 të natës, duke u gdhirë 22 janari. Pra, i bie që Gjergj Lezha e ka marrë porosinë, ka kontrolluar pamjet filmike, është tmerruar nga ato çfarë ka parë, ka bërë një kopje, ia ka çuar Berishës në zyrë dhe kanë fshirë serverin.

Djallëzia e Berishës shkon në ekstrem. Ai, qëllimisht, flet më 23 janar për server të paprishur të Kryeministrisë, që sot të ketë alibi se ai nuk dinte gjë që ishte prishur. Që atë ditë ai ka menduar si ta fusë në burg Gjergj Lezhën, si “bedelin” e parë të këtij akti kriminal. Ligësia e kësaj deklarate tani duket më e plotë. Një vit më pas, kur FBI solli ekspertizën në Tiranë dhe paraqiti si problem faktin se ky server është fshirë natën e 21 janarit, shihet qartë se Berisha çdo hap drejt alibisë së tij e ka bërë me vetëdije. Siç bëjnë vrasësit profesionistë.

Një ditë më parë Ina Rama i kishte çuar Ministrit të Brendshëm gjashtë urdhër-arrestesh që përfshinin zinxhirin komandues të Gardës, që nga Komandanti deri te qitësi i dyshuar për vrasës. Ministri i Brendshëm ka refuzuar. Arsyeja, sipas tij, është se, nëse ai i dorëzon ata, Garda “kapitullon”, pasi ushtarët dëshpërohen. Është një arsyetim që të lë pa fjalë. Në logjikën infantile të atij që quhej Ministër i Brendshëm, kishte një psikozë lufte. Ai e quante Gardën një repart që duhet të ruante moralin e lartë për të mbrojtur pushtetin e tij. Dhe, sipas kësaj logjike, shteti ligjor po u ngatërrohej nëpër këmbë në luftën e tyre me “armiqtë”.

Kryeprokurorja është detyruar t’ia bëjë më të lehtë, duke i thënë se ata thjesht do të merren në pyetje dhe mund të lihen të lirë. Por asgjë nuk ka funksionuar. Tensioni është rritur dhe Ministri i Brendshëm, me ligësi, i ka kërkuar të shprehet edhe Presidentit, për një gjë flagrante, për një kundërshtim të Kushtetutës. Ai i ka treguar ligjin dhe kjo ishte sikur t’i tregoje burgun.

I vetmi që ka pranuar t’i dëgjojë ka qenë ambasadori amerikan. Ai ka hyrë në mes të këtij konflikti të pastër ligjor, duke inkurajuar Prokuroren për hetime, por edhe duke bindur Berishën se vetë nuk është “pjesë e puçit”.

Për herë të parë në historinë e një shteti ligjor, një kryeministër mori përsipër moszbatimin e urdhrave të Kryeprokurores, duke u vetëshpallur vetë agresor, vetë gjykatës, vetë prokuror dhe vetë garant i Kushtetutës. Në të vërtetë, ky ishte i vetmi element real i grushtit të shtetit atë ditë. Atë e kishte bërë Sali Berisha.

Rezistenca e Berishës për të mos dorëzuar gardistët vazhdoi edhe pasdite, në komunikimin mes Prokurorisë dhe Drejtorisë së Policisë. Më në fund, Drejtori Burgaj kishte gjetur “zgjidhjen”: urdhër-arrestet kishin “lapsuse të papranueshme”.

Dhe Berisha e gjeti “lidhjen” mes puçistëve. Meqë Bamir Topi refuzoi të futej në këtë mes; meqë Ina Rama këmbënguli gjithë ditën t’i arrestonte gjashtë të dyshuarit për vrasje; dhe meqë Edi Rama, në pasdite vonë, kishte deklaruar se Berisha po refuzonte të dorëzonte vrasësit, atëherë dilte që Bamir Topi, Ina Rama dhe Edi Rama kishin një plan të koordinuar. Tragjikomedi.

Në seancën e posaçme në Kuvend, teza kishte avancuar: ishte futur në listë edhe SHISH-i. Sipas Berishës, në zarfin që SHISH-i i kishte dërguar në zyrë në datën 20 janar, kishte zero informacion për “puçin”. Aq shumë ishte autosugjestionuar nga ideja se ishte para një puçi, sa tani i kërkonte edhe SHISH-it ta kishte parë atë “ëndërr” një ditë para se t’i fanepsej atij. E vuante shumë idenë se SHISH-in nuk e kishte nën kontroll. E vuante edhe më shumë që ata raportonin më shumë te ndonjë vend mik i Shqipërisë sesa tek ai. Dhe iu duk rast i artë t’i hiqte qafe me këtë rast.

Para deputetëve shpjegoi qartë edhe skenarin. Foli për dy lloj zarfi me lekë: një për transportin dhe një për “luftën”. I pari kishte 10–20 mijë lekë, i dyti 200–300 mijë lekë. Shpjegoi se si “para Dajtit” ky grup kishte marrë një drogë sintetike:

“U shpërnda, thuhet, një lloj droge sintetike; për këtë duhet të bëhen analizat, se për këtë nuk kam dijeni. U shpërndanë gurë dhe të gjitha mjetet e tjera…”

Por edhe pse Komisioni u ngrit, edhe pse u bë kujdes të gjendeshin deputetë që “nuk prishnin punë” dhe, edhe nëse bëheshin qesharakë, kjo të “kalonte”, e shihte se skenari nuk po ecte. Perëndimi po u jepte mbështetje “puçistëve” dhe ky ishte një problem i madh për të. Presidenti i Republikës dhe Kryeprokurorja u bënë destinacioni i ri i diplomatëve. Berisha u tërbua dhe shpërtheu.

Në një takim më 24 janar me efektivë të policisë dhe familje të tyre, iu turr me një fjalor rrugaçëror Ina Ramës dhe Bamir Topit. Të parin e quajti “horr bulevardi”, të dytën “lavire bulevardi”. “Sofistikimi” i tij për “puçin” kishte ecur përpara.

Argumentet pse ai nuk dorëzonte gardistët tani ishin të ndryshme nga një ditë më parë. Më 22 janar argument ishte demoralizimi i zinxhirit komandues të Gardës; më 23 janar bënte thirrje të merrej filmimi i serverit të Kryeministrisë, që vetë e kishte fshirë qysh më 21 janar; dhe më 24 janar thoshte se “ata nuk kanë prova” dhe se “provë të vetme kanë rregulloren e Gardës”, që lë përgjegjësinë te zinxhiri komandues.

Ishte duke shtyrë “Skenarin B të puçit”, që sipas tij lidhej me marrjen e pushtetit përmes gjyqësorit dhe prokurorisë. Skenari A, përmes armëve, kishte dështuar. Në të vërtetë kishte dy skenarë, por ata ishin te Berisha. Skenari A i tij ishte: “vrasjet i bëri opozita”, dhe Skenari B ishte: “meqë u bë grusht shteti, vrasje do ketë”.

Siç e tha vetë në Parlament dhe para policëve, në raste të tilla nuk ka rëndësi sa vriten:

“Në një grusht shteti mund të mos vritet asnjë, mund të vriten 3, 30 apo 300. Grushti i shtetit nuk mund të kalojë. Kjo është absolute. Forca e institucioneve të një shteti demokratik është e hekurt. Mjerë ata që e provojnë!…”

Pse i vrau?

Kjo ishte një pikëpyetje e madhe jo vetëm për kundërshtarët e tij, por edhe për ata që e njihnin nga afër Berishën. Kur protesta ra, kur njerëzit thuajse ishin shpërndarë, kur policët thuajse ishin shpartalluar dhe njësitë speciale zyrtare dhe jozyrtare të Berishës ishin brenda oborrit, u qëllua me vetëdije për t’u vrarë. U qëllua kur vdekjet nuk trembnin dhe nuk frymëzonin askënd. U qëllua kur askush thuajse nuk e mori vesh nëse ata vdiqën apo u plagosën. Askush në bulevard nuk ishte i vetëdijshëm se kishte viktima.
Tek rrija përballë dritares së zyrës së tij në Kullat Binjake, kur më erdhi lajmi se dy vetë kishin vdekur (i treti u njoftua pak më vonë), m’u shfaq tërbimi i tij, pikërisht kur gjithçka po mbaronte. Si një njeri që nuk pranon të ketë një betejë pa bilanc, ai nuk mund të pranonte në karakterin e tij një demonstrim force nga opozita.
Mijëra njerëzit e grumbulluar kundër tij, fuqia e tyre për të shpartalluar policinë me duar në xhepa, bënin kontrast të madh me krekosjen e tij publike. Nuk mund ta pranonte dot këtë.

Jam i sigurt se vendimin për të vrarë nuk e ka konsultuar me askënd.

Sokol Olldashi ma përshkroi Lulëzim Bashën thuajse të lebetitur nga frika dhe hutimi për atë që kishte ndodhur.

Komandanti i Gardës ishte po ashtu një ushtarak i përmbajtur, edhe pse besnik i tij.

Me Gjergj Lezhën jo e jo. I gjori Sekretar i Përgjithshëm i Kryeministrisë, kushedi sa përpjekje ka bërë të mos i shfaqej përballë atë ditë…
I sillja të gjithë ndërmend dhe bindesha më shumë se e kishte marrë vetë atë vendim.

Përfytyrova si ka thirrur “dikë të vetin” në zyrë, ka ngritur pak zërin e televizorit nga ideja se përgjohej dhe i ka dhënë shenjë të qëllonin. Pak më vonë është qëlluar.

Momenti kur filloi të qëllohej mbi turmë ishte episod gati dhjetë minutash. Vetëm në ato dhjetë minuta tytat e armëve u drejtuan mbi qytetarët dhe kangjellat e Kryeministrisë janë sharruar nga brenda nga plumbat. Ata që kanë qëlluar ishin qitës specialë të Gardës. Në mendjen e tij të hallakatur dhe dalldisur nga ideja se Edi Rama i “kishte bërë rreshtore”, vërtitej ideja e hakmarrjes. Mendimi se ata mund ta përsërisnin këtë gjë vazhdimisht, derisa ai të rrëzohej nga pushteti, e tmerronte. Duheshin vrarë!
***

Sot mbushen 15 vjet nga kjo ngjarje. Për pesëmbëdhjetë vjet, drejtësia nuk ka guxuar as ta pyesë Sali Berishën. Gjyqi u rihap me vendim të Gjykatës së Strasburgut, e cila detyroi Gjykatën e Lartë të urdhëronte SPAK-un të niste hetimin. E nisën me zemër të thyer. Nuk donin të përballeshin përsëri me njeriun që as nuk kishin guxuar ta pyesnin: pse i vrave.

Pas 15 vitesh, të njëjtët prokurorë janë “heronj” në sytë e shqiptarëve, për reprezaljet mbi politikën për gjëra nga më banalet deri tek ato vërtet tronditëse, përveçse përballë Sali Berishës. Në fakt, përballja e drejtësisë me të për 21 Janarinështë testi i vetëm që ose e lë drejtësinë e re në klasë, ose e ngre atë në vendin që meriton.