Nga Augustin Palokaj
Është e pabesueshme se si edhe sot, 18 vjet pas shpalljes së Pavarësisë së Kosovës, ka zyrtarë të lartë ndërkombëtarë, përfshirë zyrtarë në BE dhe NATO, të cilët përdorin termin “shpallje unilaterale e pavarësisë”. Dhe kjo bëhet me një tendencë. Kjo tendencë mbështetet në harresën e njerëzve dhe në ndërrimin e brezave në mënyrë që një ditë të besohet vërtet se disa njerëz, pa asnjë arsye, vendosën në mënyrë unilaterale të shpallin Pavarësinë e Kosovës. Ishte krejt e kundërta.
Kosova shpalli pavarësinë e saj në koordinim të plotë me bashkësinë ndërkombëtare. Fillimi i këtij koordinimi, nëse dëshirohet, mund të datohet që nga viti 1999 dhe Konferenca e Rambujesë, përmes administratës së OKB-së, negociatat e udhëhequra nga Martti Ahtisaari, ato të ndërmjetësuara nga “Trojka” dhe deri në vetë shpalljen e pavarësisë më 17 shkurt 2008.
Në historinë e shpalljeve të pavarësisë, është e vështirë të gjesh një rast ku ajo të ketë qenë më pak unilaterale se ajo e Kosovës. Sot, termi “shpallje unilaterale” vazhdon të përmendet nga Serbia, Rusia dhe kundërshtarët e Pavarësisë së Kosovës. Çdo gjë në rastin e Kosovës u koordinua me bashkësinë ndërkombëtare, që nga përmbajtja e deklaratës, pamja e flamurit, himni e deri te detajet e kuadrit ligjor dhe Kushtetutës. Sot, 18 vjet më vonë, Kosova i është përmbajtur detyrimeve të këtij koordinimi më shumë se bashkësia ndërkombëtare.
Një vështrim në tekstet e “Kohës Ditore” të fundit të vitit 2007 dhe fillimit të vitit 2008 është i mjaftueshëm për të kuptuar se sa këmbëngulëse ishin kërkesat ndërkombëtare që Kosova “të mos ndërmerrte hapa të njëanshëm” ose “hapa të nxituar”, por të priste që shpallja e pavarësisë të bëhej në mënyrë të koordinuar. Dhe kjo është ajo që ndodhi. Përmes këtij koordinimi, u kërkuan zgjidhje për shumë çështje, prandaj rasti i Kosovës u quajt “sui generis”.
Përveç gjetjes së mënyrave për të siguruar një status të kënaqshëm për komunitetin serb në Kosovë dhe për vendet fetare ortodokse serbe, bashkësia ndërkombëtare u kujdes që të sigurohej që të gjitha dispozitat ligjore në Kosovë të akomodonin edhe nevojat e Bashkimit Evropian. Nga misioni në fushën e rendit dhe ligjit – EULEX – deri te Zyra e BE-së në Kosovë.
Edhe pse Kosova bëri gjithçka sipas “udhëzimeve ndërkombëtare”, BE-ja dhe NATO-ja ende nuk e trajtojnë Kosovën si shtet të pavarur. BE-ja nuk ka një delegacion në Prishtinë, as Kosova nuk ka një mision në BE. Pra, Kosova dhe BE-ja nuk kanë zyrtarisht marrëdhënie diplomatike.
Sa herë që ia kujtojmë BE-së këtë, ajo mbrohet me shifra se sa burime financiare ka siguruar për të ndihmuar Kosovën, si i ka liberalizuar vizat dhe se ka një Marrëveshje Stabilizim-Asociimi me Kosovën. Dhe nuk ka dyshim se e ka ndihmuar dhe vazhdon ta ndihmojë atë.
Është një fakt i pamohueshëm se BE-ja dhe shtetet e saj anëtare janë donatorët më të mëdhenj për Kosovën dhe se kosovarët kanë përfituar nga kjo ndihmë më shumë për frymë në botë. Kosovarët duhet të jenë gjithmonë mirënjohës për këtë. Dhe ata janë. Por, nga ana tjetër, fakti mbetet se BE-ja ende nuk ka një përgjigje zyrtare për pyetjen nëse Kosova është shtet apo jo. Për 22 shtete anëtare është, për 5 nuk është dhe, në këtë rast, ato pesë vende që janë në pakicë fitojnë, sepse marrëdhëniet me vendet jashtë BE-së janë çështje që, në emër të bllokut, vendosen me konsensus të të gjitha shteteve anëtare.
Për këtë, kosovarët kanë të drejtë të ndihen të zhgënjyer. Por, nga ana tjetër, nuk ka njerëz që e duan BE-në më shumë se kosovarët.
Nëse kujtojmë të gjitha kërkesat e bëra nga bashkësia ndërkombëtare ndaj Kosovës në 27 vitet e fundit, Kosova ka një rekord mbresëlënës në pranimin dhe zbatimin e tyre. Kjo nuk dihet nga shumë zyrtarë ndërkombëtarë të cilët tani po i kërkojnë Kosovës të “japë diçka”.
Mënyra se si Kosova arriti në momentin e shpalljes së pavarësisë dhe roli ndërkombëtar në këtë proces duhet të kuptohet më mirë nga brezat e rinj të politikanëve në Evropë. Atëherë ata do të kenë më shumë mirëkuptim dhe nuk do ta përdorin më termin “Shpallje e Njëanshme e Pavarësisë”.
Nëse me “deklaratë unilaterale” ata nënkuptojnë faktin se kjo deklaratë u zhvillua pa pëlqimin e Beogradit, atëherë e njëjta gjë mund të thuhet edhe për shpalljen e pavarësisë së Sllovenisë ose Kroacisë. Ata gjithashtu shpallën pavarësinë pa pëlqimin e Beogradit në atë kohë dhe madje pa koordinim me bashkësinë ndërkombëtare.
Në fund, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë vendosi që shpallja e pavarësisë së Kosovës nuk ishte shkelje e së drejtës ndërkombëtare, as shkelje e Rezolutës 1244. Prandaj, as fqinjët e Serbisë dhe as ndonjë vend tjetër nuk duhet të pretendojnë se kjo shpallje ishte e njëanshme dhe në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare./Koha
