• Kontakt
  • Kreu
  • Rreth Nesh
Sunday, November 8, 2026
  • Login
Javanews
  • Politikë
  • Kronikë
  • Ekonomi
  • Bota
  • Sport
  • Kulturë
  • Opinion
  • Tendencë
  • Të tjera
    • Media në Tranzicion
    • Kosova
    • Editorial
    • Kuriozitete
    • Teknologji
    • Sociale
    • Horoskopi
    • Dossier
    • Shëndetesi
No Result
View All Result
Javanews
Home Aktualitet

Çmimet NOBEL që nuk duhet të ishin dhënë

by Java News
12/10/2016 11:39
Shperndaj ne FacebookShperndaj ne Twitter

Çmimi i munguar ndaj Gandit dhe ai që iu dha babait të lobotemisë, janë dy nga raste më të debatuara.Lobotemia është një procedurë neuro-kirurgjikale, një formë psikokirurgjie. Lobotomia konsiston në prerjen e lidhjeve midis dhe nga korteksi prefrontal, pjesën e brendshme të lobeve frontal të trurit.

Lobotomia fillimisht u quajt Leukotomi dhe u përdor më tepër në klinika psikiatrike për t’i shëruar personat e paaftë mendërisht, por lobotomia pati edhe efekte anësore.

Disa nga këto zgjedhje të dorëzimit të çmimit, ose të mosdhënies së tij, kanë sjellë shpesh debate. Një çmim Nobel… është i përjetshëm dhe nuk mund të tërhiqet më.

Përpara se të dorëzohet është mirë që komiteti të mendohet shumë. Në fakt kjo është edhe ajo që Komiteti Nobel i Suedisë bën gjithmonë.

Por ndonjëherë historia të sjellë probleme dhe zgjedhjet që në fillim dukeshin të duhurat, kthehen në një gabim të madh.

Në do t’ju paraqesim disa nga çmimet Nobel që, në fakt, nuk duhet të jepeshin:

1- Nobeli për kiminë që promovon përdorimin e gazit toksik

Në vitin 1918, kimisti gjerman Fritz Haber u nderua me Çmimin Nobel sepse zbuloi se si të sintetizohej amoniaku, duke nisur nga gazet e hidrogjenit dhe amoniakut.

Teknika tregoi se ishte me të vërtetë shumë e dobishme për krijimin e plehrave kimikë dhe që do të ndikonte në zhvillimin e bujqësisë.

Sa keq që disa vite me herët, gjatë luftës së parë botërore, Haber ishte një nga mbështetësit më fortë që të përdorej gaz helmues kundra armikut: në 1915, drejtoi sulmin e parë të madh me gaz klori në Ypres, në Belgjikë, duke shkaktuar mijëra ushtarë të vrarë, përfshi këtu edhe aleatët që ndodheshin në llogore.

2- Nobeli për mjekësinë, për zbulimin e nematodave kancerogjene

Në 1926, danezi Johannes Fibiger fitoi çmimin prestigjioz për të treguar se minjtë hanin buburrecat që përmbanin krimbat nematode, zhvillues të kancerit dhe ndoshta këta jo-vertebrorë ishin kancerogjenë. Në atë epokë, çmimi i vlerësua si i merituar, por më vonë u zbulua se minjtë u sëmurën nga mungesa e vitaminës A.

 

3- Nobeli për kiminë ku u zbulua se si përdorej DDT

Zvicerani Paul Mueller nuk ishte shpikësi i parë i diklordifeniltrikloretani (DDT-së), por ishte i pari që zbuloi dobinë e këtij pesticidi. Substanca rezultoi efikas në mbrojtjen e bujqësisë dhe në zhdukjen e disa sëmundjeve si tifoja dhe malaria.

Mendohej se ishte toksik për insektet dhe se nuk kishte efekte tek njeriu. Për këtë arsye Mueller mori çmimin Nobel për Fiziologjinë dhe Mjekësinë në 1948.

Në vitin 1962, u zbulua se pesticidet DDT dhe të tjera mund të shkaktojnë kancer dhe se përdorimi i tyre bujqësor ishte një kërcënim për kafshë të egra, veçanërisht zogjtë.

SHBA e braktisi përdorimin e DDT dhe në vitin 1972, Bashkimi Europian kufizoi përdorimin e këtyre pesticideve, duke lejuar përdorimin e tij vetëm në luftën ndaj malaries apo zonat e prekura nga epidemia. Në lidhje me përdorimin e kësaj substance ka ende debate.

4- Nobeli për mjekësinë, shpikësin e Lobotemisë

Shërimi i sëmundjes mendore mund të duket si një ide madhështore. Në vitin 1949, portugezi Antonio Egas Moniz, autori i parë i lobotemisë fitoi çmimin Nobel për mjekësinë. Zbulimi i tij konsiston në shpimin e kafkës në pika të ndryshme për të shkatërruar substancën e bardhë, domethënë shkatërrimin e fibrave nervore.

Kjo u përshëndet si një nga zbulimet më të rëndësishme që ishte bërë ndonjëherë në fushën e terapisë psikiatrike.

Por mes efekteve anësore, kishte edhe dëmtime të përhershme të trurit, humbje të përgjegjësisë, humbje të ndjeshmërisë dhe që çonte deri në vdekjen e pacientit. Kjo metodë tashmë nuk ndiqet më dhe është zëvendësuar nga ilaçet.

5- Nobeli i munguar i Gandit

Babai i pavarësisë indiane, u dominua për çmimin Nobel për paqen, për të paktën 5 herë, por që nuk e fitoi kurrë. Rasti i tij është një nga të paktët për sa i përket Komitetit të Nobelit, që ka humbur një rast të rëndësishëm.

Çmimi për paqen është një çmimi që shpesh e ka ndarë opinionin publik në dy kahe të kundërta. Një nga çmimet më të diskutueshme ka qenë ai i 1994, kur iu dorëzua Yasser Arafat, liderit të PLO.

Gjithashtu debate ka pasur edhe për Shimon Peresin, Yitzhak Rabinin dhe Barack Obaman , përgatiti shqip.com. (b.an)

Next Post
Policia ndjek të dyshuarit, zbulon armatim të rëndë e drogë të groposur në një mal pranë Tiranës

Policia ndjek të dyshuarit, zbulon armatim të rëndë e drogë të groposur në një mal pranë Tiranës

Leave a Reply Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

TË FUNDIT

Drejtuesit politik të PS, Andoni: PD në Fier e ka të vështirë! Me kandidimin jashtë liste, Rama i dha një mësim opozitës

Etnografia absurde e komunikimit Rama-Berisha?!

November 7, 2026
Sherr mes dy grupeve në Vlorë, policia qëllon me armë në ajër për të ndaluar një prej tyre! Shoqërohen të gjithë në Komisariat, s’ka të lënduar

Sherr mes dy grupeve në Vlorë, policia qëllon me armë në ajër për të ndaluar një prej tyre! Shoqërohen të gjithë në Komisariat, s’ka të lënduar

November 7, 2026
Një skandal dhe kapërcim shumë i madh ligjor, etik dhe deantologjik nga prokurorët Dado dhe Dumani

Pa popull me vete dhe shih si zihen…

November 7, 2026
“Të bashkohemi pavarësisht kundërshtive”- Berisha thirrje partive opozitare: E keqja e ka emrin Rama! Studentët dhe qytetarët…

“Të bashkohemi pavarësisht kundërshtive”- Berisha thirrje partive opozitare: E keqja e ka emrin Rama! Studentët dhe qytetarët…

November 7, 2026
“Pesë persona në spital, u tremba se…”- Zjarri në Lezhë, administratori i pallatit: Flakët nisën nga kati i parë, zjarrfikësit erdhën në kohë!

“Pesë persona në spital, u tremba se…”- Zjarri në Lezhë, administratori i pallatit: Flakët nisën nga kati i parë, zjarrfikësit erdhën në kohë!

November 7, 2026
“Nuk ka krim më të shëmtuar, e la vendin pa opozitë”- Avokati Beqiri: Berisha po saboton hyrjen e Shqipërisë në BE!

“Nuk ka krim më të shëmtuar, e la vendin pa opozitë”- Avokati Beqiri: Berisha po saboton hyrjen e Shqipërisë në BE!

November 7, 2026
Superliga/ Tirana fitore në “frymën e fundit” ndaj Teutës!

Superliga/ Tirana fitore në “frymën e fundit” ndaj Teutës!

November 7, 2026
“PD është kthyer në sekt berishian”- Meçe: Nuk mbledh dot as 500 vetë për të protestuar! Agjentura ruse pas dhunës në shesh

“PD është kthyer në sekt berishian”- Meçe: Nuk mbledh dot as 500 vetë për të protestuar! Agjentura ruse pas dhunës në shesh

November 7, 2026
“Islami radikal po copëton Evropën”- Netanyahu sulmon partitë arabe: Një qeveri e varur nga mbështetësit e terrorizmit do shkatërrojë Izraelin

“Islami radikal po copëton Evropën”- Netanyahu sulmon partitë arabe: Një qeveri e varur nga mbështetësit e terrorizmit do shkatërrojë Izraelin

November 7, 2026
“Mbetet krenari”- U la jashtë listës së Kombëtares, reagon Anis Mehmeti: Dua të sqaroj disa gjëra të pavërteta!

“Mbetet krenari”- U la jashtë listës së Kombëtares, reagon Anis Mehmeti: Dua të sqaroj disa gjëra të pavërteta!

November 7, 2026
  • Adresa: Rruga “Mihal Popi”, Pallatet 1 Maji, Shkalla 26, Apartamenti 5, Tiranë
  • Email: javanews.al@gmail.com
  • Kontakt
  • Kreu
  • Rreth Nesh

© 2025 JAVA NEWS - Të drejtat mbi përmbajtjen mbrohen sipas etikës profesionale dhe ligjeve të Republikës së Shqipërisë.

No Result
View All Result
  • Politikë
  • Kronikë
  • Ekonomi
  • Bota
  • Sport
  • Kulturë
  • Opinion
  • Tendencë
  • Të tjera
    • Media në Tranzicion
    • Kosova
    • Editorial
    • Kuriozitete
    • Teknologji
    • Sociale
    • Horoskopi
    • Dossier
    • Shëndetesi

© 2025 JAVA NEWS - Të drejtat mbi përmbajtjen mbrohen sipas etikës profesionale dhe ligjeve të Republikës së Shqipërisë.

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In