“Paratë në dorë që të shohësh devenë”. Me këtë shprehje në mendje, drejtuesit e kompanive amerikane të naftës po përgatiten për takimin me Donald Trump, i planifikuar sot në Shtëpinë e Bardhë.
Në tryezë pritet të ulen krerët e gjigantëve të mëdhenj të sektorit, mes tyre Chevron, ExxonMobil dhe ConocoPhillips. Sipas raportimeve të disa mediave anglosaksone, kompanitë do të paraqiten të bashkuara për t’i kërkuar administratës amerikane garanci konkrete ligjore dhe financiare, që çdo kontratë apo investim i planifikuar në Venezuelë në vitet e ardhshme të jetë i mbrojtur nga rreziqet politike.
Për të rindërtuar infrastrukturën e vjetëruar dhe të amortizuar të Karakasit, e cila në shumë raste është mbi 30 vjeç, nevojiten – sipas disa vlerësimeve pas deportimit të presidentit Nicolás Maduro në Nju Jork – deri në 100 miliardë dollarë. Qëllimi do të ishte rritja e prodhimit në vendin me rezervat më të mëdha të naftës në botë, rreth 300 miliardë fuçi ose 17% e totalit global, duke e dyfishuar nivelin aktual që sot është më pak se një milion fuçi në ditë.
Por sipas një analize të Hart Energy, shifra reale do të ishte edhe më e lartë: 180–200 miliardë dollarë për një modernizim të plotë, që do të sillte rikthimin e prodhimit në kulmin e vitit 1998, kur arriti 3,4 milionë fuçi në ditë. Për krahasim, të gjithë “të mëdhenjtë” amerikanë parashikojnë shpenzime kapitale prej 413 miliardë dollarësh në pesë vitet e ardhshme. Shifrat nuk përputhen, ashtu siç nuk përputhen as afatet, përballë deklaratës së Trump se industria e naftës në Venezuelë “mund të jetë operative brenda 18 muajsh”.
Konflikti mes shtetit dhe tregut në industrinë e energjisë
Kompanitë amerikane të naftës përballen me një ftesë të vështirë: të investojnë miliarda dollarë në një vend të paqëndrueshëm prej dekadash, nga i cili përfitimet reale mund të shihen vetëm në një kohë kur Trump nuk do të jetë më në krye të pushtetit. Është një dilemë tipike e industrisë së naftës, një oligopol natyror ku shteti dhe tregu janë gjithmonë të ndërlidhur, por interesat e tyre jo gjithmonë përputhen.
Ditë më parë, Trump ka deklaruar se kompanitë e mëdha do të “rimbursohen nga ne, ose përmes të ardhurave” për investimet në Venezuelë. Megjithatë, drejtuesit e kompanive mbeten të kujdesshëm. Përvoja e kaluar në Venezuelë, gjatë viteve të Hugo Chavez-it, ka lënë pas shpronësime të aseteve të huaja dhe kredi të papaguara për dhjetëra miliardë dollarë, përfshirë 2,5 miliardë dollarë ndaj kompanisë italiane Eni.
Në këtë pasiguri shtohet edhe faktori Trump. “Askush nuk dëshiron të hyjë në një situatë ku një tweet i rastësishëm mund të ndryshojë të gjithë politikën e jashtme të vendit”, ka deklaruar për Financial Times një investitor i fondeve të mbyllura në sektorin e energjisë.
Planet e Trump për naftë nën 50 dollarë
Sipas Wall Street Journal, që citon burime nga administrata amerikane, Trump synon të vendosë nën kontroll të qëndrueshëm rezervat e naftës së Venezuelës dhe të ndikojë në prodhimin e gjithë hemisferës perëndimore, me objektivin për të ulur çmimin e naftës në 50 dollarë për fuçi. Kjo do të lehtësonte kostot për konsumatorët amerikanë dhe do të kufizonte ndikimin rus dhe kinez, të pranishëm prej vitesh në sektorin energjetik të Karakasit.
Por ky plan përballet me kundërshti të forta. Rusia dhe Kina, dy superfuqi të mëdha të naftës, si dhe vendet e Opec+, ku Venezuela është shtet themelues, nuk kanë interes për rënie të mëtejshme të çmimeve. Në të njëjtën kohë, edhe vetë kompanitë amerikane të naftës përfitojnë nga çmimet më të larta dhe janë pak të motivuara të investojnë miliarda dollarë në kërkimin e rezervave të reja në një treg me çmime të ulëta.
Fitch: Çmimet e naftës në rënie edhe në 2026
Pavarësisht një rritjeje prej 1,75% ditën e djeshme, që e çoi naftën amerikane WTI në 57 dollarë për fuçi, çmimi i saj mbetet rreth gjysma e nivelit të vitit 2023. Tregu global vazhdon të karakterizohet nga tepricë oferte, pavarësisht kufizimeve të prodhimit.
“Stimujt për investime në Venezuelë mbeten të kufizuar në një treg global me ofertë të tepërt”, ka vlerësuar Fitch Ratings, e cila parashikon një rënie të mëtejshme të çmimeve të naftës në vitin 2026, kryesisht për shkak të rikthimit të kuotave të tregut nga Opec+.
Sipas Fitch, kompanitë amerikane do të fokusohen te konsolidimi dhe ulja e kostove, duke mos përjashtuar edhe shkurtimin e investimeve nëse çmimet bien më tej.
Një qasje që shkon në drejtim të kundërt me atë që Trump po i kërkon Big Oil-it. /Shkrim nga La Repubblica/
