Fenomeni i gjakmarrjes në Shqipëri po tërheq vëmendje në mbarë botën.
Një ndër mediat më të mëdha ndërkombëtare, BBC i ka dedikuar një artikull këtij fenomeni i cili prej vitesh është ulur “këmbë kryq” në vendin tonë.
Artikulli i BBC:
Thuhet se gjakmarrja është një pjatë e mirë që shërbehet e ftohtë dhe në Shqipëri mund të shërbehet me të vërtetë shumë të ftohtë. Mosmarrëveshjet e njohura si gjakmarrje mund të përhapin gjenerata, duke thithur pasardhësit që nuk kishin të bënin me fyerjen ose vrasjen origjinale.
Megjithëse ata kanë një histori të gjatë, gjakmarrja mbetet e fuqishme sot, me 68 familje në rajonin e Shkodrës të Shqipërisë së veriut, aktualisht të paaftë për të lënë shtëpitë e tyre.
Ne vizituam Nikon, një djalë 13-vjeçar, në fshatin e tij të vogël në Shqipërinë e Veriut. Niko thuhet se është “në gjak”, me fjalë të tjera, nën kërcënimin e vdekjes për “krime” të supozuara, të kryera përpara se të lindte.
Niko jeton me gjyshërit e tij të moshuar dhe është në rrezik sa herë që ai largohet nga shtëpia e tij. Dhjetra familje të tjera në rajonin verior të Shkodrës të Shqipërisë gjithashtu jetojnë me arrestim shtëpiak të vetë-imponuar në frikën e jetës së tyre.
Ne udhëtuam rrugë dhe vozitëm me varkë për të vizituar Niko në komunitetin e tij të izoluar. Znj. L është mësuesja e tij, e specializuar për të dhënë mësim “në fëmijët e gjakut” në shtëpitë e tyre. Gjakmarrja do të thotë se ata nuk mund të largohen nga shtëpitë e tyre, madje as të shkojnë në shkollë.
Rregullat që rregullojnë gjakmarrjen për një kohë të gjatë janë kodifikuar në një libër ligjesh, të quajtur Kanuni, që daton në shekullin e 15-të. Kanuni ndihmoi të sjellë rendin në jetën e fiseve në Shqipërinë e veriut, veçanërisht gjatë inkorporimit të saj në Perandorinë Osmane.
“Gjakmarrja” nënkupton marrjen e gjakut: gjakmarrjen. “Hakmarrja” është detyrimi për të marrë jetën e dikujt për një gabim të mëparshëm, për të ruajtur nderin.
Ligjet gojore që rregullojnë gjakmarrjen shkojnë deri në Epokën e Bronzit. Kanuni daton në fund të shekullit të 15-të.
Kanuni ndahet në 12 seksione dhe ndihmoi në rregullimin e jetës për fiset në Shqipërinë e veriut.
1945-1991: Diktatura komuniste e shtyp Kanunin dhe kodin e nderit të saj. Pjesëmarrësit në gjakmarrje u ekzekutuan ose burgoseshin në kampet e punës.
1997: Kriza ekonomike e shkaktuar nga skemat piramidale çoi në çrregullime sociale të përhapura. Kanuni bën një rikthim.
Qeveria shqiptare reformon institucionet dhe gjykatat shtetërore dhe shpreson se kjo do të çojë në rënien e gjakmarrjes.
Policia arreston pjesëmarrësit e gjakmarrjes dhe heton vrasjet e gjakmarrjes, duke sjellë fajtorë në gjykatë.
Por znj. L (mësuesja) tha se kanuni shpesh ishte keqtrajtuar nga ata që përfshiheshin në gjakmarrje.
“Nëse ata ndjekin rregullat e Kanunit … ata nuk duhet të vrisnin fëmijë dhe femra, por sot as kanuni as ligjet e shtetit nuk po ndjekin,” shpjegoi ajo.
“Ka ndodhur që ka pasur gra të vrara dhe fëmijë të vrarë. Mendoj se autoritetet shtetërore të zbatimit të ligjit duhet të bëjnë më shumë dhe se nuk po punojnë siç duhet.”
Gjakmarja që përfshinte familjen e Nikos filloi menjëherë pas krizës së thellë ekonomike në Shqipëri, shkaktuar nga rrënimi i të ashtuquajturave skemave piramidale. Kaosi çoi në një kolaps të besimit në institucionet shtetërore dhe gjyqësorin.
Familja u ngatërrua në një mosmarrëveshje për tokën me një familje në një fshat aty pranë. Një anëtar i familjes së tij vrau një nga fqinjët. Kjo çoi në grindje dhe mosmarrëveshje të tjera që përfshijnë komunitetet aty pranë.
Më pas, asnjë prej prindërve të Nikos nuk jeton më, duke e lënë atë të rritet nga gjyshërit e tij pranë shtëpive të familjeve të tjera të përfshira në grindje.
Zonja L na tha se Niko di çdo gjë për grindjet. “Ai dëgjon njerëzit e tjerë të flasin për të gjitha çështjet që lidhen me grindjen, dhe gjithçka që ai bën është të qëndrojë atje heshtur, dhe shumë i zemëruar dhe e di se ai është” në gjak “. jeta e tij është në rrezik dhe se ai duhet të jetë shumë i kujdesshëm “.
Shefi i policisë për rajonin e Shkodrës, tha se po bënte gjithçka që mundi për të parandaluar dhe hetuar gjakmarrjet.
“Ne kemi hetuar intensivisht raste të vrasjeve të mundshme si rezultat i gjakmarrjes,” tha ai. “Dhe ne kemi ndërhyrë me marrjen e informatave se po bëheshin përgatitjet për shkeljen e ligjit”.
Koloneli u ankua gjithashtu se njerëzit po keqpërdornin kanunin, duke shtuar: “Njerëz të ndryshëm po e interpretojnë atë në mënyra që u përshtaten atyre. Nuk po zbatohet siç duhet.
“Përveç kësaj, në ditët tona kemi ligjet e shtetit modern shqiptar, që janë në përputhje me ligjin evropian – dhe koha është e gjatë për Kanunin, vendi i të cilit tani është vetëm në arkivat”.
Ekziston një konsensus se reforma e vazhdueshme e institucioneve shtetërore dhe gjyqësore duhet të ketë sukses në qoftë se gjakmarrja duhet të çrrënjoset nga jeta shqiptare.
Një studiues në Institutin e Antropologjisë dhe Studimeve Artistike në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë, tha: “Nuk është çështje e një institucioni të fortë shtetëror, por të ketë një institucion të drejtë shtetëror. dhe një drejtësi që është e ndarë bashkërisht “.
Ndërkohë, znj. L vazhdon të shqetësohet për të ardhmen e Nikos.
“Unë mendoj se ky është një problem që mund të zgjidhet nga të gjithë ne. Gjithashtu punoj shumë me prindërit, sidomos me nënat e këtyre fëmijëve, sepse nënat janë ata që japin mësim dhe ua kalojnë fëmijëve tolerancën, faljen dhe si për të falur dhe për të lënë dhe për të mos vazhduar me ciklin e dhunës “.
a.ç
