Bankat në rajonin e Europës Juglindore (CESEE) kanë ulur ritmin e deleveraging (transferimin e fondeve tek mëmat) në tremujorin e parë të vitit 2015 krahasuar me tremujorin e mëparshëm
Rritja e kredisë ka vazhduar të jetë e ndryshme në të gjithë rajonin CESEE, sipas raportit të fundit nga Komiteti Drejtues i Nismës së Vjenës.
Bankat kanë raportuar në Bankën Ndërkombëtare për rregullime (BIS) se do të reduktojnë ekspozimin e tyre në rajon prej 0.3 për qind të PBB-së në tremujorin e parë të vitit 2015, pas një ulje 0.7 për qind në tremujorin e katërt të vitit 2014. duke përjashtuar Rusinë dhe Turqinë, rënia e ekspozimit në tremujorin e parë të vitit 2015 ishte edhe 0.3 për qind të PBB-së.
BIS raporton se bankat kanë ulur ekspozimin e tyre në rreth gjysmën e vendeve të rajonit, kryesisht drejt Evropës Juglindore.
BIS raporton se, rritja e kredisë ka mbetur e pabarabartë midis vendeve CESEE, duke reflektuar ndryshimet në perspektivat e rritjes dhe shkallëve të ndryshme të rikuperimit të bilancit të korporatave. Ndërsa rimëkëmbja ekonomike vazhdon në shumicën e vendeve, në gjysmën e tyre, prodhimi është shoqëruar nga tkurrja e vazhdueshme ndërsa kredia për sektorin privat nuk po përparon.
Iniciativa e Vjenës u krijua në kulmin e krizës globale financiare e 2008/09 si një platformë të sektorit privat-publik për të siguruar kapital të mjaftueshëm dhe mbështetjen e likuiditetit nga ana e grupeve bankare perëndimore për filialet e tyre në Evropën Juglindore Qendrore, Lindore, dhe (CESEE). Ajo u rinis si “Vjena 2″, në janar 2012, në përgjigje të rreziqeve të ripërtërira për rajonin nga kriza e Eurozonës.
Në Shqipëri tendencë e kundërt
Sipas të dhënave të Bankës së Shqipërisë, Forma e investimit, që ka mbizotëruar në gjashtë muajve të parë të vitit, është ajo e vendosjes së parave jashtë vendit, si “depozita në banka, institucione krediti dhe institucione të tjera tjera financiare”. Ky zë është zgjeruar ndjeshëm me 11% apo me 19.1 miliardë lekë në vlerë absolute (138 milionë euro), në raport me fundin e 2014-s. Ndonëse interesat e euros janë negative, sërish bankat duket se po e shohin këtë si një alternativë më të sigurt të investimit të parave të tyre.
Ky proces (vendosja e parave të lira te mëmat, në vend që të investohen në kredi apo letra me vlerë të qeverisë vendase) njihet si ‘deleveraging’, apo ulja e varësisë së aktiveve të bankave me kapital perëndimor nga investimet në tregun e letrave me vlerë apo kredi dhe po ndodh në Shqipëri dhe në vendet e tjera të Europës Lindore që nga viti 2010. Pas një ngadalësimi në 2013-n dhe gjysmën e parë të 2014-s, ky proces është përshpejtuar sërish në tre tremujorët e fundit, duke reflektuar një rritje të perceptimit të riskut të bankave perëndimore për tregun shqiptar. Zëri “depozita në banka, institucione krediti dhe institucione të tjera tjera financiare” përbënte 15% të totalit të aktiveve në qershor 2015, nga 7.5% që ishte në Tremujorin e parë 2010, para se të shfaqej ky proces.
Por ekspertët në sektorin bankar pohojnë se, ikja e fondeve të lira jashtë vendit më shumë se, çështje preference është detyrim. Duke patur parasysh qe në depozitat interbankare paguhet ” interes 0″ apo “interesa negative”, duke mos patur kredi nga aplikante të besueshëm dhe duke vlerësuar me risk investimin ne Bono në Euro të Qeversise Shqiptare, Bankat janë të detyruara të mbajnë në llogari depozite fonde të tepërta që mbledhin nga klientet.
Të njëjtët ekspertë sqarojnë se, bankat janë të detyruara edhe me ligj të marrin depozitat e klientëve edhe pse nuk kanë ku ti investojnë, ndërkohë që alternativat e investimeve janë të limituara.
Monitor
