Nga Blendi Kajsiu
Arrestimi i kryebashkiakut Erjon Veliaj nga SPAK, ka prodhuar një reagim të fuqishëm, sidomos në kampin e majtë. Disa kanë hedhur hije dyshimi mbi arrestimin e Veliajt dhe sidomos të bashkëshortes së tij. Të tjerë e kanë interpretuar këtë arrestim si një aksion i qartë politik që godet rëndë fushatën elektorale të PS-së në Tiranë.
Një pjesë e mirë e këtyre kritikave janë të arësyeshme dhe janë artikuluar edhe nga opozita, sidomos gjatë arrestimit të Ilir Metës. Nga pikpamja juridike është e dyshimtë prangosja e zyrtarëve të dyshuar për korrupsion para se të gjykohen, kur teorikisht mund të hetoheshin në arrest shtëpie apo gjendje të lirë. Nga pikpamja sociale duket i ekzagjerur arrestimi i njëkohshëm i dy prindërve, siç ishte rasti i Veliajt dhe bashkëshortes së tij, që vë në rrezik mirëqënien e djalit të tyre të vogël.
Ndërkohë nga pikpamja politike arrestimi Veliajt kaq pranë zgjedhjeve të përgjithëshme duket si një ndërhyrje e qartë në lojën politike, pasi eleminon figurën kryesore të Partisë Socialiste në fushatën e saj elektorale në Tiranë. Kryebashkiaku Veliaj ka qenë modeli i suksesit të qeverisjes socialiste në kryeqytet, ndaj arrestimi i tij nën akuzën e korrupsionit pasiv njollos rëndë të gjithë qeverisjen socialiste dhe dëmton makinerinë e saj elektorale në kryeqytet.
Ama të gjithë këta shembuj tregojnë se drejtësia e rë është e pavarur, ndonëse jo e përkryer. Fakti që Veliaj arrestohet kaq pranë fushatës elektorale është evidencë e mungesës së një kalkulimi politik nga ana e SPAK që do mund ta kish shtyrë këtë arrestim pas zgjedhjeve paralmentare.
Ndaj është e pabazë kritika që i bëhet SPAK nga zëra pranë qeverisë Rama se me arrestimin e Veliajt është politizuar dhe ka hapur fushatën elektorale të PD-së. Sipas kësaj llogjike SPAK duhet të kish prituar përfundimin e zgjedhjeve të përgjithëshme në maj për të arrestuar Veliajn në qershor.
Pra që SPAK të jetë i papolitizuar duhet ti zbatojë vendimet e tij juridike vetëm pasi ka bërë një analizë politike të efekteve të tyre. Analiza politike duhet të përcaktojë se kur, ku dhe si duhet arrestuar një zyrtar i lartë.
Është pak e çuditëshme të argumentosh se për të qenë e pavarur politikisht drejtësia e re duhet të udhëhiqet nga llogjika politike dhe jo juridike.
Natyrisht llogjika juridke e përdorur në rastin konkret nuk është e përkryer. Ajo mund të kritikohet për ashpërsinë e saj, për dhunimin e prezumimit të pafajësisë, për boshllëqet apo kontraditat në procesin hetimor. Ama ajo kurrësesi nuk duhet vlerësuar me kutin e efektit të saj politik.
Aq më tepër që është e pamundur të përcaktosh qartë efektin politik të këtij arrestimi sot, sepse politika është dinamike dhe e paparishikueshme. Opozita berishiste që fërkon duart përballë arrestimit të Veliajt sot, mund të tronditet nesër kur të shosh që ky arrestim shërbeu për të thelluar diferencën elektorale mes PS-së dhe PD-së, për të paktën tre arsye.
Së pari, sepse arretimi i Veliajt i jep mundësi PS-së të theksojë diferencën mes standartit të saj qeverisës dhe standartit berishist. Reagimi i kryeministrit Rama, i Veliajt dhe i bashkëshortes së tij ishte shumë më demokratik dhe dinjitoz sesa qëndrimi berishist që e sulmoi me libër shtëpie Dumanin, prokurorët e SPAK dhe çdo gjygjtare që i dilte përpara, duke refuzuar zbatimin e vendimeve të drejtësisë.
Së dyti, arrestimi i Veliajt e boshatis fushatën elektorale të berishizmit që në thelb premton eleminimin e SPAK. Në zgjedhjet e ardhëshme Berisha do i premtojë elektoratit të tij shkrirjen e një institucioni popullor që ka arrestuar figurat kyce të pushtetit socialist, që nga Arben Ahmetaj deri tek Erjon Veliaj, pa përmendur ikonat e korrupsionit politik shqiptar si Ilir Meta.
E kundërta do të ndodhë me fushatën elektorale të Edi Ramës që me arrestimin e Veliajt nuk është çudi të thotë “Sakrifikojmë pushtet për të ndërtuar shtet!” Është një parrullë që do neutralizojë berishizmin jo vetëm tek elektorati gri por edhe tek elektorati i djathtë duke e vënë gishtin tek hendeku i thellë mes standartit qeverisës berishist dhe atij socialist në raport me sistemin e drejtësisë.
Së fundmi, për votuesin socialist arrestimi i Veliajt është një padrejtësi epokale, pasi për ta ai përfaqëson brezin e ri në politikë që e ka transformuar Tiranën në një qytet evropian. Ndryshe nga rasti i Arben Ahmetaj, Veliaj gëzon simpati dhe popullaritet në gjirin e elektoratit socialist, dhe përtej, sidomos për punën e tij në krye të bashkisë së Tiranës.
Lënia në burg Veliajt dhe lënia në fushatë elektorale e Berishës dhe e Fatmir Mediut është një padrejtësi politike që elektorati socialist nuk e gëlltit dot lehtë. Për socialistët mëkatet e Veliajt, cilatdo qofshin, janë të pakrahasueshme me mëkatet e Berishës apo të Fatmir Mediut që janë lënë të lirë të bëjnë fushatë elektorale edhe pse, në perceptimin socialist, kanë vrarë, kanë prerë dhe kanë vjedhur në mes të ditës për dekada me radhë.
Nuk ka recetë më të mirë për mobilizimin e elektorati të zhgënjyer socialist sesa indinjimi, padrejtësia apo sensi i persekutimit dhe i viktimizimit, sidomos përballë kuçedrës berishiste.
Në këtë mënyrë SPAK mund ta kthejë Veliajn nga një politikan i dyshuar për korrupsion, në një martir politik përballë dinosaurve të politikës shqiptare. Ndërkohë doktori është transformuar nga një martir politik në një Berishë që ka si premtim kryesor çlirimin e familjes nga SPAK.
Natyrisht nëse diçka e tillë ndodh berishistët dhe zërat rreth tyre do deklarojnë se ky ishte një konspiracion i mirë-kordinuar mes Ramës-Sorosit dhe SPAK. Do thonë se arrestimi i Veliajt dhe lirimi i Berishës ishte thjesht një lojë që PS-ja të fitonte thellë zgjedhjet duke u paraqitur si partia që sakrifikon pushtet për të ndërtuar shtet.
Dhe përsëri do ta godasin SPAK-un si instrument politik të Ramës, edhe pse arrestimi i Veliajt sot tregon qartë se drejtësia e re është e pavarur nga ekzekutivi. Ama jo e përkryer pasi e ka të pamundur të kënaqë orekset politike të të gjithëve njëkohësisht.
