“Kjo është një përpjekje e hapur për të rikthyer tarifat globale të paligjshme të Donald Trump me një emër tjetër,” tha senatori i Oregonit, Ron Wyden, demokrati më i lartë në Komitetin e Financave të Senatit. “Këto tarifa të reja do të vazhdojnë të mbajnë të larta inflacionin dhe çmimet për amerikanët, pa bërë asgjë për të ndihmuar punëtorët në mbarë botën.”
Liberty Justice Center, një organizatë libertariane e avokimit, ka ngritur tashmë një padi kundër tarifave të reja në një gjykatë të specializuar për çështjet tregtare.
Strategjia e Trumpit për vendosjen e tarifave të larta, që synon ringjalljen e prodhimit amerikan, mbart edhe rreziqe politike për presidentin. Amerikanët janë tashmë të pakënaqur me koston e lartë të jetesës, ndërsa vendi përgatitet për zgjedhjet e 3 nëntorit, të cilat do të përcaktojnë nëse republikanët e Trumpit do të ruajnë kontrollin e plotë mbi Kongresin.
Si ndryshojnë tarifat e reja të Trumpit nga ato të mëparshmet
Tarifat e reja variojnë nga 10% deri në 12.5% për importet nga 60 ekonomi, përfshirë partnerë të mëdhenj tregtarë të SHBA-së si Bashkimi Evropian, India, Japonia, Kanadaja dhe Meksika.
Norma 12.5% zbatohet për vendet që nuk kanë ligje që ndalojnë importet e prodhuara me punë të detyruar. Ndërsa norma 10% aplikohet për vendet që kanë kufizime ndaj importeve të prodhuara me punë të detyruar, por që sipas administratës Trump nuk i zbatojnë ato në mënyrë efektive.
Trump ka përjashtuar disa produkte nga tarifat e reja, përfshirë naftën, plehrat kimike, importet që trajtohen me favore në kuadër të marrëveshjes tregtare të Amerikës së Veriut, si dhe produkte si çeliku dhe alumini, të cilat tashmë janë subjekt i tarifave të vendosura për arsye të sigurisë kombëtare.
Tarifat e reja janë vendosur në bazë të Nenit 301 të Aktit të Tregtisë të vitit 1974, i cili i lejon presidentit të vendosë tarifa dhe sanksione ndaj vendeve që konsiderohen se kanë praktika të padrejta tregtare. Trump e përdori të njëjtën dispozitë gjatë mandatit të tij të parë për të vendosur tarifa të larta ndaj Kinës, të cilat i mbijetuan sfidave ligjore.
Ndërkohë, bizneset – dhe për rrjedhojë konsumatorët – vazhdojnë të paguajnë koston e tarifave të tjera të vendosura më herët. Gjatë mandatit të dytë, Trump vendosi tarifa mbi makina të importuara, çelikun, aluminin, lëndën drusore dhe madje edhe dollapët e kuzhinës, duke përdorur Nenin 232 të Aktit të Zgjerimit të Tregtisë të vitit 1962.
Për pjesën më të madhe të vitit të kaluar, Trump vendosi edhe tarifat e ashtuquajtura “reciproke” ndaj pothuajse çdo vendi në botë duke përdorur Aktin për Fuqitë Ekonomike Ndërkombëtare në Rast Emergjence (IEEPA). Megjithatë, këto tarifa u rrëzuan nga Gjykata Supreme në muajin shkurt, duke detyruar administratën të kthejë miliarda dollarë në rimbursime.
Tarifa e mëparshme prej 10%, e cila skadoi të premten, ishte vendosur sipas Nenit 122 të Aktit të Tregtisë të vitit 1974, që lejon vendosjen e tarifave vetëm për një periudhë deri në 150 ditë.
Çfarë thonë bizneset
Tarifat e reja ishin gjerësisht të pritshme dhe shumë kompani u përgatitën duke rritur importet përpara hyrjes së tyre në fuqi.
Federata Kombëtare e Tregtisë me Pakicë dhe Hackett Associates parashikuan se volumi i importeve në portet kryesore amerikane do të arrinte një rekord historik në korrik, pasi shitësit me pakicë u furnizuan paraprakisht për t’u mbrojtur nga rritja e tarifave.
Sipas Oxford Economics, për shkak se tarifat e reja janë shumë pranë normës së mëparshme prej 10%, efekti i menjëhershëm mbi nivelin mesatar të tarifave amerikane nuk do të jetë shumë i madh. Megjithatë, bizneset mbeten të shqetësuara për mundësinë e vendosjes së tarifave të tjera sipas Nenit 301.
Federata Kombëtare e Tregtisë me Pakicë paralajmëroi se tarifat më të larta nënkuptojnë kosto më të larta për bizneset dhe çmime më të larta për konsumatorët. Organizata i bëri thirrje administratës të fokusohet në marrëveshje tregtare që ulin tarifat, jo që i rrisin ato.
Matt Priest, president i Shoqatës së Distributorëve dhe Shitësve të Këpucëve, tha se prodhuesit kanë nisur prej muajsh të rrisin çmimet për shkak të tarifave të pritshme.
Sipas tij, në qershor çmimet e këpucëve u rritën me 4.1%, ndërsa këpucët për fëmijë me 4.7% krahasuar me qershorin e vitit 2025. Ai pret që çmimet të vazhdojnë të rriten edhe për shkak të kostove më të larta të karburantit pas luftës me Iranin.
“Nuk shohim asgjë në treg që po i shtyn çmimet poshtë dhe kjo është shqetësuese,” tha Priest.
Arsyetimi për punën e detyruar
Administrata Trump argumenton se tarifat e reja janë të nevojshme sepse vendet e prekura nuk kanë bërë mjaftueshëm për të ndaluar importet e prodhuara me punë të detyruar.
“SHBA ka ndaluar importet e prodhuara me punë të detyruar prej gati një shekulli dhe e zbaton me rigorozitet këtë ndalim. Ka ardhur koha që partnerët tanë tregtarë të bëjnë të njëjtën gjë,” deklaroi Përfaqësuesi Amerikan për Tregtinë, Jamieson Greer.
Ky argument u kundërshtua menjëherë nga partnerët tregtarë. Ministri australian i Tregtisë, Don Farrell, i quajti tarifat “plotësisht të pajustifikuara”, ndërsa shefja e diplomacisë së BE-së, Kaja Kallas, vuri në dyshim këtë qasje duke theksuar standardet shumë të mira të punës në Evropë.
Edhe në Uashington pati kritika. Kongresmenja demokrate Linda Sanchez deklaroi se, nëse Trump do të ishte serioz për luftën kundër punës së detyruar, nuk do të vendoste të njëjtën tarifë prej 12.5% si ndaj Kinës, ashtu edhe ndaj Australisë.
Grupet e biznesit argumentojnë se tarifa të tilla nuk do ta zgjidhin problemin global të punës së detyruar dhe kërkojnë masa më efektive.
Ndikimi në Thesarin amerikan
Tarifat e mëparshme të vendosura sipas IEEPA sollën të ardhura të konsiderueshme për Thesarin amerikan dhe ndihmuan në financimin e uljeve të taksave të miratuara nga Trump në vitin 2025.
Në kulmin e tyre, të ardhurat nga tarifat arritën në 31.4 miliardë dollarë në tetorin e kaluar. Pas vendimit të Gjykatës Supreme për rrëzimin e tyre, të ardhurat ranë në 22 miliardë dollarë në mars dhe prill.
Më pas, për shkak të rimbursimeve të detyruara, bilanci u bë negativ: një mungesë prej 42 milionë dollarësh në maj u pasua nga një humbje prej 25.6 miliardë dollarësh në qershor.
Komiteti për një Buxhet të Përgjegjshëm vlerëson se tarifat e reja, së bashku me ato të shpallura këtë muaj ndaj Kanadasë dhe Brazilit, do të kompensojnë më pak se 60% të të ardhurave që humbi Thesari pas rrëzimit të tarifave IEEPA nga Gjykata Supreme.
